Evlilik İşlemleri: Gereken Belgeler ve Sağlık Raporu

Evlenecek erkek ve kadın, içlerinden birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte başvurur. Dayanak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 134. maddesidir.

Evlendirme memuru, belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya bu işle görevlendireceği memur, köylerde muhtardır.

Künye

• Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.124-m.141, m.202-m.205
• Başvuru: Birlikte, evlendirme memurluğuna (m.134)
• Evlenme yaşı: 17 (hâkim izniyle 16) (m.124)
• Tanık: Ayırt etme gücüne sahip ergin iki tanık (m.141)
• Bekleme süresi: 300 gün (m.132)
• Yasal mal rejimi: Edinilmiş mallara katılma (m.202)

Evlenme Yaşı

m.124 iki kademeli bir kural kurar:

• Kural: "Erkek veya kadın on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez."
• İstisna: Hâkim, olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş olan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir. Kanun ekler: "Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenir."

İstisna iki şartın birlikte varlığına bağlıdır: olağanüstü durum ve pek önemli sebep. Yaş alt sınırı hiçbir hâlde 16'nın altına inmez.

Ehliyet ve İzin

• m.125: "Ayırt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemez."
• m.126: Küçük, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemez.
• m.127: Kısıtlı, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemez.
• m.128: Hâkim, haklı sebep olmaksızın izin vermeyen yasal temsilciyi dinledikten sonra, başvuran küçük veya kısıtlının evlenmesine izin verebilir.

Evlenme Engelleri

Hısımlık (m.129). Kanun şu kimseler arasında evlenmeyi yasaklar:

• Üstsoy ile altsoy arasında; kardeşler arasında; amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında
• Kayın hısımlığı meydana getirmiş olan evlilik sona ermiş olsa bile, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında
• Evlât edinen ile evlâtlığın veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında

Kayın hısımlığındaki ayrıntıya dikkat: evlilik sona ermiş olsa bile yasak devam eder.

Önceki evlilik (m.130-131). Yeniden evlenmek isteyen kimse, önceki evliliğinin sona ermiş olduğunu ispat etmek zorundadır. Gaipliğine karar verilen kişinin eşi, mahkemece evliliğin feshine karar verilmedikçe yeniden evlenemez.

Bekleme süresi (m.132). "Evlilik sona ermişse, kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez." Süre üç yolla aşılır:

• Doğurmakla süre biter.
• Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması hâlinde mahkeme süreyi kaldırır.
• Evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemeleri hâlinde de mahkeme süreyi kaldırır.

Akıl hastalığı (m.133). "Akıl hastaları, evlenmelerinde tıbbî sakınca bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla anlaşılmadıkça evlenemezler."

Gereken Belgeler

m.136'nın saydığı belgeler. Erkek ve kadından her biri şunları evlendirme memurluğuna vermek zorundadır:

• Nüfus cüzdanı ve nüfus kayıt örneği
• Önceki evliliği sona ermiş ise buna ilişkin belge
• Küçük veya kısıtlı ise ayrıca yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesi
• Evlenmeye engel hastalığının bulunmadığını gösteren sağlık raporu

Sağlık raporu konusunda bir not: Kanun maddesi raporun konusunu "evlenmeye engel hastalık bulunmaması" olarak tanımlar; hastalık adı saymaz. Bu sayfaya da hastalık adı yazılmamıştır. Hangi muayenelerin yapılacağı uygulamada sağlık kuruluşunun ve ilgili yönetmeliğin belirlediği bir konudur.

Başvuru ve İnceleme

m.135: Başvuru, evlenecekler tarafından yazılı veya sözlü olarak yapılır.

m.137: Evlendirme memuru başvuruyu ve eklenmesi gereken belgeleri inceler. Bir noksanlık görürse bunu tamamlar veya tamamlattırır. Başvurunun usulüne uygun yapılmadığı, evleneceklerden birinin evlenmeye ehil olmadığı ya da yasal bir engel bulunduğu anlaşılırsa başvuru reddolunur ve durum evleneceklere yazıyla hemen bildirilir.

Tören

m.141: evlenme töreni, evlendirme dairesinde evlendirme memurunun ve ayırt etme gücüne sahip ergin iki tanığın önünde açık olarak yapılır.

Ancak tören, evleneceklerin istemi üzerine evlendirme memurunun uygun bulacağı diğer yerlerde de yapılabilir.

Üç unsur zorunludur: memur, iki ergin tanık ve törenin açık olması.

Mal Rejimi

m.202: "Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır." Yani taraflar bir şey yapmazsa yasal rejim bu olur. Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirlenen diğer rejimlerden birini kabul edebilir.

m.203: Mal rejimi sözleşmesi evlenmeden önce veya sonra yapılabilir.

m.204: Sözleşme ancak ayırt etme gücüne sahip olanlar tarafından yapılabilir. Küçükler ile kısıtlılar yasal temsilcilerinin rızasını almak zorundadır.

m.205 - şekil: Mal rejimi sözleşmesi noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Ancak kanun pratik bir kolaylık da getiriyor: "taraflar evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler." Sözleşmenin taraflarca ve gerektiğinde yasal temsilcilerince imzalanması zorunludur.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Nikâh ücreti ve harç tutarı yok. Tarife belediyelere göre değişir; rakam verilmemiştir.
• Sağlık raporunda hangi hastalıkların arandığı yok. Kanun maddesi hastalık adı saymaz; bu sayfaya da yazılmamıştır.
• Evlendirme Yönetmeliği'nin ayrıntıları yok. Fotoğraf sayısı, beyannamenin geçerlilik süresi gibi yönetmelik düzeyindeki kurallar bu sayfa hazırlanırken madde düzeyinde doğrulanamadı.
• e-Devlet başvuru adımları yok. Randevu hizmetinin adı ve ekran adımları doğrulanmadı.
• Yabancı uyruklu kişiyle evlenme usulü yok. Evlenme ehliyet belgesi ve ek belgeler bu sayfada aktarılmamıştır.
• Yurt dışında evlenme usulü yok. Konsolosluk işlemleri kapsam dışıdır.
• Hukuki tavsiye yok. Sayfa yürürlükteki kanun metinlerinin aktarımıdır.
• Mal rejimi türlerinin karşılaştırması yok. Diğer rejimlerin hükümleri ayrı bir konudur.

Sık Sorulan Sorular

Evlenmek için kaç yaşında olmak gerekir?

17 yaşını doldurmuş olmak. Hâkim, olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple 16 yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebilir (4721 m.124). Alt sınır 16'nın altına inmez.

Hangi belgeler gerekiyor?

Nüfus cüzdanı ve nüfus kayıt örneği; önceki evlilik sona ermişse buna ilişkin belge; küçük veya kısıtlı ise imzası onaylanmış yazılı izin belgesi; evlenmeye engel hastalık bulunmadığını gösteren sağlık raporu (m.136).

Başvuru nereye yapılır?

İçlerinden birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna, birlikte. Evlendirme memuru belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya görevlendireceği memur, köylerde muhtardır (m.134).

Boşandıktan sonra ne kadar beklenir?

Kadın için 300 gün (m.132). Doğurmakla süre biter. Gebe olmadığının anlaşılması veya eski eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemesi hâlinde mahkeme süreyi kaldırır.

Kaç tanık gerekiyor?

İki. Tanıkların ayırt etme gücüne sahip ve ergin olması gerekir. Tören evlendirme memurunun önünde ve açık olarak yapılır (m.141).

Nikâh evlendirme dairesi dışında kıyılabilir mi?

Evet. m.141, evleneceklerin istemi üzerine törenin evlendirme memurunun uygun bulacağı diğer yerlerde de yapılabileceğini belirtir.

Hangi mal rejimi geçerli olur?

Taraflar bir şey yapmazsa edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır; kanun bunu "asıl" sayar (m.202). Eşler sözleşmeyle kanundaki diğer rejimlerden birini seçebilir.

Mal rejimi sözleşmesi nerede yapılır?

Noterde düzenleme veya onaylama şeklinde. Taraflar ayrıca evlenme başvurusu sırasında hangi rejimi seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilir (m.205).

Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.124, m.125, m.126, m.127, m.128, m.129, m.130, m.131, m.132, m.133, m.134, m.135, m.136, m.137, m.141, m.202, m.203, m.204, m.205) - Mevzuat Bilgi Sistemi üzerindeki yürürlükteki kanun metni madde madde okunmuştur. Nikâh ücreti, sağlık raporundaki hastalık adları, yönetmelik ayrıntıları, yabancı uyruklu kişiyle evlenme usulü ve hukuki tavsiye içermez.