Kıdem tazminatı 4857 sayılı İş Kanunu'nda düzenlenmez. 4857 sayılı Kanun'un 120. maddesi, eski 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi hariç diğer maddelerini yürürlükten kaldırmıştır. Yani kıdem tazminatının esasları hâlâ 1475 sayılı Kanun m.14'tedir. İhbar süreleri ise 4857 sayılı Kanun m.17'de yer alır.
Künye
- İhbar süreleri: 4857 sayılı Kanun m.17/2
- Kıdem tazminatı: 1475 sayılı Kanun m.14 (4857 m.120 ile saklı tutulmuş)
- Kıdem oranı: Her tam yıl için 30 günlük ücret
- Tavan dayanağı: 1475 m.14, en yüksek Devlet memuru emeklilik ikramiyesi
- Zamanaşımı: 5 yıl (4857 Ek Madde 3)
- Arabuluculuk: Dava şartı (7036 sayılı Kanun m.3)
İhbar Süreleri
4857 sayılı Kanun m.17/2'deki tablo kıdeme göre değişir:
| Kıdem | Bildirim süresi |
|---|---|
| Altı aydan az | İki hafta |
| Altı aydan birbuçuk yıla kadar | Dört hafta |
| Birbuçuk yıldan üç yıla kadar | Altı hafta |
| Üç yıldan fazla | Sekiz hafta |
Kanun bu süreleri asgari sayar; sözleşmeyle artırılabilir. Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır. Dikkat: bu yükümlülük karşılıklıdır - usulüne uymadan ayrılan işçi de ihbar tazminatı borçlusu olabilir.
İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin vererek sözleşmeyi feshedebilir. İş güvencesi kapsamı dışındaki bir işçinin sözleşmesi fesih hakkının kötüye kullanılmasıyla sona erdirilirse, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir (kötüniyet tazminatı).
Hesaba esas ücret: m.17'nin son fıkrası, tazminat ve peşin ücretin hesabında m.32/1'deki ücrete ek olarak işçiye sağlanmış para veya para ile ölçülmesi mümkün sözleşme ve kanundan doğan menfaatlerin de göz önünde tutulacağını söyler. Uygulamada buna "giydirilmiş ücret" denir; kanun bu terimi kullanmaz, tanımı bu fıkradır.
Kıdem Tazminatı: 30 Günlük Ücret Kuralı
1475 sayılı Kanun m.14/1: işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir; bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.
Yani hesap mantığı şudur: tam yıllar için yıl sayısı × 30 günlük ücret, artan aylar ve günler için oransal karşılık.
30 günlük süre, hizmet akitleri veya toplu iş sözleşmeleriyle işçi lehine değiştirilebilir (m.14/12).
Hesaba esas ücret: m.14/10 "kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır" der. Parça başı, akort, götürü veya yüzde usulünde son bir yıllık ortalama alınır. Ayrıca aynı madde, esas ücrete ilaveten işçiye sağlanmış para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve kanundan doğan menfaatlerin de göz önünde tutulacağını belirtir. Zamanında ödenmezse hâkim, gecikme süresi için mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmeder.
Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları
1475 sayılı Kanun m.14/1, sözleşmenin şu hâllerde sona ermesini şart koşar:
- İşveren feshi - ancak ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle haklı fesih (bugünkü karşılığı 4857 m.25/II) hariç. Bu hâlde kıdem tazminatı ödenmez.
- İşçinin haklı nedenle derhal feshi (bugünkü karşılığı 4857 m.24)
- Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla fesih
- Kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla fesih
- Yaş dışındaki şartları veya sigortalılık süresi ile prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi isteğiyle işten ayrılma (1999'da 4447 sayılı Kanun'la eklenen hâl)
- Kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusuyla sona erdirmesi
- İşçinin ölümü - tazminat kanuni mirasçılarına ödenir (m.14/14)
Düz istifa bu listede yoktur. Yukarıdaki hâller dışında kendi isteğiyle ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanmaz.
Emeklilik veya toptan ödeme hâlinde m.14/3 bir belge şartı koyar: aylığa ya da toptan ödemeye hak kazandığını ve kuruma müracaat ettiğini belgelemek zorunludur. Ölüm hâlinde bu şart aranmaz.
Asgari kıdem: Kanun metninde "en az bir yıl" ifadesi birebir geçmez; bir yıllık asgari kıdem şartı "her geçen tam yıl için ödenir" ifadesinden çıkar.
Kıdem Birleştirme ve İşyeri Devri
m.14/2: işçinin kıdemi, hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden akdedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştığı süreler göz önüne alınarak hesaplanır.
İşyeri devri hâlinde süreler toplanır. 12 Temmuz 1975 tarihinden itibaren devirlerde işlemiş kıdem tazminatlarından her iki işveren sorumludur; devreden işverenin sorumluluğu çalıştırdığı süre ve devir anındaki ücret seviyesiyle sınırlıdır.
m.14/9 çifte ödemeyi engeller: "Aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı veya ikramiye ödenmez."
Kıdem Tazminatı Tavanı
Dayanak 1475 sayılı Kanun m.14'ün ilgili fıkrasıdır: toplu sözleşmelerle ve hizmet akitleriyle belirlenen kıdem tazminatlarının yıllık miktarı, Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez.
Tavan ayrı bir idari kararla "belirlenmez"; memur aylık katsayısı ve taban aylık katsayısına bağlı olarak hesaplanır. Katsayılar Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın mali ve sosyal haklara ilişkin genelgesiyle duyurulur ve yılda iki kez (1 Ocak ve 1 Temmuz) değişir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yayımladığı dönemsel tavan tablosu:
| Dönem | Tavan |
|---|---|
| 01.07.2026 - 31.12.2026 | 73.729,87 TL |
| 01.01.2026 - 30.06.2026 | 64.948,77 TL |
| 01.07.2025 - 31.12.2025 | 53.919,68 TL |
Bu tutarlar dönemsel geçerliliğe sahiptir; yeni dönem katsayıları duyurulduğunda değişir. Güncel değer için Bakanlığın kendi sayfası esas alınmalıdır.
Vergi ve Kesintiler
- Kıdem tazminatı gelir vergisinden müstesnadır. Gelir Vergisi Kanunu m.25/7-a, 1475 sayılı İş Kanunu'na göre ödenmesi gereken kıdem tazminatlarının tamamını istisna kapsamına alır.
- İhbar tazminatı gelir vergisine tabidir. Gelir Vergisi Kanunu m.61/2, ücretin "ödenek, tazminat, kasa tazminatı, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olmasının onun mahiyetini değiştirmediğini" söyler. İhbar tazminatı m.25'teki istisnalar arasında sayılmamıştır.
- Damga vergisi. 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun (1) sayılı Tablosu IV/1-b bendi, "tazminat ve benzeri her ne adla olursa olsun hizmet karşılığı alınan paralar" için verilen makbuzları vergiye tabi tutar. Kanunun istisnalar tablosunda kıdem veya ihbar tazminatına ilişkin bir istisna bulunmamaktadır. Gelir Vergisi Kanunu'ndaki istisna yalnızca gelir vergisine ilişkindir.
Zamanaşımı ve Arabuluculuk
Zamanaşımı 5 yıldır. 4857 sayılı Kanun'a 2017'de eklenen Ek Madde 3: iş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla hangi kanuna tabi olursa olsun, yıllık izin ücreti ile kıdem tazminatı, bildirim şartına uyulmaksızın fesihten kaynaklanan tazminat (ihbar tazminatı), kötüniyet tazminatı ve eşit davranma ilkesine uyulmaksızın fesihten kaynaklanan tazminatın zamanaşımı süresi beş yıldır.
Arabuluculuk dava şartıdır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1: kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
Anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenmek zorundadır; eklenmezse bir haftalık kesin süre verilir, ihtar yerine getirilmezse dava usulden reddedilir (m.3/2).
İstisna: İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk dava şartı uygulanmaz (m.3/3). Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır (m.3/5).
Bu Sayfada Ne Yok?
- Kişiye özel hesap yok. Sayfa formül ve kuralları aktarır; somut bir hesap için ücret bileşenlerinin tamamının bilinmesi gerekir.
- Hukuki tavsiye yok. Fesih türünün nitelendirilmesi uyuşmazlık konusu olabilir; bu sayfa mevzuat aktarımıdır.
- Prime esas kazanç değerlendirmesi yok. Kıdem ve ihbar tazminatının 5510 sayılı Kanun m.80 kapsamında prime esas kazanca dâhil olup olmadığı bu sayfada kanun metninden teyit edilmedi.
- Damga vergisi oranı için tebliğ dayanağı yok. Kıdem tazminatı ibaresi 488 sayılı Kanun'da adıyla geçmez; konuyu açıkça teyit eden bir idari düzenleme bu sayfada taranmamıştır.
- Tavan genelgesinin künyesi yok. 01.07.2026 dönemi katsayılarını açıklayan genelgenin tarih ve sayısı doğrulanamadı; tavan değerleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın hesaplama tablosundan alınmıştır.
- İşsizlik ödeneği anlatılmadı. Ayrı mevzuata tabidir ve bu sayfanın konusu dışındadır.
- Yargı kararları yok. Sayfa yalnızca kanun metinlerine dayanır; içtihat derlemesi içermez.
Sık Sorulan Sorular
İhbar süresi kaç hafta?
Kıdeme göre değişir: altı aydan az için iki hafta, altı ay-birbuçuk yıl için dört hafta, birbuçuk-üç yıl için altı hafta, üç yıldan fazla için sekiz hafta (4857 sayılı Kanun m.17/2). Bu süreler asgaridir, sözleşmeyle artırılabilir.
Kıdem tazminatı hangi kanunda düzenlenmiştir?
1475 sayılı İş Kanunu m.14'te. 4857 sayılı Kanun'un 120. maddesi, 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi hariç diğer maddelerini yürürlükten kaldırmıştır; yani m.120 kıdem tazminatını düzenleyen değil, 1475 m.14'ü saklı tutan hükümdür.
Kıdem tazminatı her yıl için kaç gün?
Her geçen tam yıl için 30 günlük ücret tutarında. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır. Bu 30 günlük süre sözleşmelerle işçi lehine artırılabilir.
İstifa edince kıdem tazminatı alınır mı?
Düz istifa, 1475 sayılı Kanun m.14'te sayılan hâller arasında yer almaz. Ancak işçinin haklı nedenle derhal feshi, askerlik, emeklilik şartlarının tamamlanması ve kadının evlilik nedeniyle bir yıl içinde feshi gibi hâllerde hak doğar.
Kıdem tazminatı tavanı nedir, kim belirler?
Tavan, en yüksek Devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesidir (1475 m.14). Ayrı bir kararla belirlenmez; memur aylık ve taban aylık katsayılarına bağlı olarak hesaplanır ve katsayılar yılda iki kez değişir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tablosunda 01.07.2026-31.12.2026 dönemi için 73.729,87 TL gösterilmektedir.
Kıdem tazminatından vergi kesilir mi?
Gelir vergisi kesilmez; Gelir Vergisi Kanunu m.25/7-a kıdem tazminatının tamamını istisna kapsamına alır. İhbar tazminatı ise ücret sayıldığı için gelir vergisine tabidir. Damga vergisi bakımından 488 sayılı Kanun'un istisnalar tablosunda her iki tazminat için bir istisna bulunmamaktadır.
Dava açma süresi kaç yıl?
Beş yıl. 4857 sayılı Kanun Ek Madde 3, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, eşit davranma ilkesine aykırı fesih tazminatı ve yıllık izin ücreti için zamanaşımını beş yıl olarak belirlemiştir.
Arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Evet, dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m.3/1). Anlaşma sağlanamadığına dair son tutanak dava dilekçesine eklenmezse dava usulden reddedilir. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları bu şartın dışındadır.
Kaynak: 4857 sayılı İş Kanunu (m.17, m.24, m.25, m.32, m.120, Ek Madde 3), 1475 sayılı İş Kanunu (m.14), 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (m.25, m.61), 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu (1) ve (2) sayılı Tablolar, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (m.3) - Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr); kıdem tazminatı tavan tutarları T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın kıdem tazminatı tavan miktarı sayfası ve dönemsel hesaplama belgeleri. Kişiye özel hesap, hukuki tavsiye ve yargı kararı derlemesi içermez.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.