Meteoroloji Genel Müdürlüğü uyarılarını tek bir yerde değil, iki ayrı üründe yayımlıyor. Bu iki ürün aynı hava olayını farklı biçimde anlatır ve haberlerde dolaşan "kaç il sarı, kaç il turuncu" rakamlarının birbirini tutmamasının asıl sebebi budur.
Bu sayfa iki ürünü ayırıyor ve bir uyarının nasıl doğru okunacağını anlatıyor.
Künye
| Kurum | Meteoroloji Genel Müdürlüğü |
|---|---|
| Ürün 1 | Numaralı metin uyarı bültenleri |
| Ürün 1'de renk kodu | Yok |
| Ürün 2 | İlçe bazında renk kodlu uyarı servisi |
| Ürün 2'de renk kodu | Var (sarı, turuncu, kırmızı) |
| Renk sayısı | Yeşil dâhil dört seviye |
| Uyarı numarası | Sıra değil, kimlik |
Birinci ürün: numaralı metin bültenleri
Bunlar MGM'nin Analiz ve Tahmin Merkezi tarafından yayımlanan, sıra numarası taşıyan metin uyarılarıdır. Bir bültende şunlar bulunur:
- Uyarı numarası (örneğin 523)
- Yayın tarihi ve saati
- Beklenen hadise (gök gürültülü sağanak yağış, kuvvetli rüzgâr gibi)
- Hadisenin şiddeti (kuvvetli yağış, şiddetli yağış, fırtına, kuvvetli fırtına)
- Başlangıç ve bitiş saati
- Kapsanan iller ve beklenen yağış aralığı (kilogram/metrekare)
Bu bültenlerde renk kodu yazmaz. Sarı, turuncu veya kırmızı kelimeleri metinde geçmez; onun yerine "hadisenin şiddeti" alanı bulunur. Aynı şekilde ilçe sayısı da verilmez; metin "Kastamonu'nun kuzey ilçeleri", "Samsun'un iç kesimleri", "Ordu'nun iç kesimleri" gibi tariflerle ilerler.
Bu ürün aynı anda birkaç ili tek bir uyarıda birleştirebilir. Örneğin bir bülten Yalova, Kocaeli, Sakarya, Bursa ve Bilecik'i aynı uyarı numarası altında toplayabilir.
İkinci ürün: ilçe bazında renk kodlu servis
MGM'nin renkli uyarı haritasını besleyen servis farklı çalışır:
- Uyarılar tarih tabanlı bir numara taşır (örneğin 2026101621 biçiminde).
- Her uyarı için sarı, turuncu ve kırmızı listeler ayrı ayrı tutulur.
- Kapsam il değil ilçe düzeyindedir; her renge ait ilçe listesi vardır.
- Her renk için ayrı bir uyarı metni bulunabilir.
Bunun en önemli sonucu şudur: bir uyarının bir bölümü turuncu, bir bölümü sarı olabilir. Aynı il içinde dört ilçe turuncu, altı ilçe sarı kodda olabilir. Bu yüzden "şu il turuncu kodda" cümlesi çoğu zaman eksiktir; doğru ifade "o ilin şu kadar ilçesi turuncu kodda" biçimindedir.
Haberlerdeki il sayıları neden tutmuyor?
Dolaşımda aynı gün için "18 il", "36 il", "41 il" gibi birbirini tutmayan rakamlar görülebiliyor. Sebepleri şunlar:
- Hangi ürünün sayıldığı belirsiz. Metin bültenleri ili bütün olarak anar; renk kodlu servis ilçe listesi tutar. İkisinden çıkan il sayısı aynı olmaz.
- Yürürlük saati hesaba katılmıyor. Bir uyarı gece yarısı başlıyorsa akşam saatlerinde yürürlükte değildir. Henüz başlamamış uyarıları toplamak sayıyı şişirir.
- Süresi dolmuş uyarılar sayılıyor. Bir uyarı sabah 05.00'te bitmişse öğleden sonra geçerli değildir.
- Bir uyarının hem turuncu hem sarı kapsamı var. Aynı uyarı iki ayrı listede sayılırsa toplam yanlış çıkar.
Doğru sayım için üç şey birlikte bakılmalıdır: uyarının başlangıç saati, bitiş saati ve hangi renk listesinde hangi ilçelerin bulunduğu.
Uyarı numarası bir sıra değildir
Uyarı numaralarında boşluklar görülür: bir numaradan sonraki numara yayımlanmamış olabilir. Numara bir kimliktir, kesintisiz bir sayaç değildir.
Bunun pratik sonucu: "şu numaralı uyarı da vardır" biçiminde bir çıkarım yapılamaz. Atlanan numaralar yayımlanmamış, güncellenmiş veya kaldırılmış kayıtlara ait olabilir.
Renk kodu ne anlatır, ne anlatmaz?
Anlattığı: beklenen hava olayının etkisinin şiddeti ve yaygınlığı. Turuncu, sarıdan bir derece ağırdır; kırmızı en üst seviyedir.
Anlatmadığı: bir yasak veya kapanma kararı. Okul tatili, ulaşım kısıtlaması ve benzeri kararlar valiliklerin ve kaymakamlıkların yetkisindedir ve MGM uyarısıyla kendiliğinden doğmaz. Bir ilin turuncu kodda olması o ilde okulların tatil edileceği anlamına gelmez.
Tahmin ile ölçüm karıştırılmamalı
MGM iki farklı türde sayı yayımlar ve bunlar birbirinin yerine kullanılamaz:
- Uyarı metnindeki aralık bir tahmindir (örneğin 51-100 kg/m2 yağış, 70-90 km/saat rüzgâr).
- İstasyon verisindeki değer bir ölçümdür (son bir saatte, altı saatte veya yirmi dört saatte düşen yağış, o andaki sıcaklık).
Bir ilin ölçülen yağışı uyarı aralığının altında kalabilir ya da üstüne çıkabilir; bu uyarının yanlış olduğu anlamına gelmez. Ölçüm geçmişi, uyarı geleceği anlatır.
Kar verisi neden sık sık bulunamıyor?
MGM'nin kar kalınlığı tablosu, istasyonlarda ölçüm bulunmadığı dönemlerde boş görünür. Gözlem verisinde kar yüksekliği alanı da "veri yok" anlamına gelen bir değerle kayıtlı olabilir.
Bu, "hiç kar yok" demekle aynı şey değildir; yalnızca ölçüm yayımlanmadığı anlamına gelir. Aynı sayfada "Bu değerler Kalite Kontrolü'nden geçmemiştir" ibaresi de bulunur. Bu nedenle doğrulanmış bir kar kalınlığı rakamı elde edilemediğinde sayı yazılmaz.
Güncel döküm için 18 Ekim MGM uyarıları sayfamıza, renklerin tanımı için meteoroloji renk kodları sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu Sayfada Ne Yok?
- Güncel uyarı listesi yok. Bu sayfa sistemin nasıl okunacağını anlatır; günün dökümü ayrı sayfadadır.
- Hava durumu tahmini yok. Bu sitede günlük tahmin yayımlanmaz.
- Renk eşiklerinin teknik tanımı yok. Hangi yağış veya rüzgâr değerinin hangi renge karşılık geldiğine dair sayısal eşik tablosu resmî kaynaktan doğrulanmadığı için yazılmamıştır.
- Uyarı numaralandırma kuralının resmî açıklaması yok. Numaralarda boşluk bulunduğu gözlemlenmiştir; kurumun bu konuda yayımlanmış bir kuralı bu sayfada esas alınmamıştır.
- İl bazında ilçe listeleri yok. Bu bilgi günlük uyarı dökümlerine aittir.
- Diğer ülkelerin uyarı sistemleriyle karşılaştırma yok.
- Valilik karar süreçlerinin ayrıntısı yok. Bu ayrı bir konudur.
- Uyarı servisinin teknik adresleri ve erişim yöntemi yok. Bu sayfanın konusu dışındadır.
Sık Sorulan Sorular
MGM uyarılarında renk kodu nerede yazıyor?
Numaralı metin bültenlerinde yazmaz; orada "hadisenin şiddeti" alanı bulunur. Renk kodu, MGM'nin ilçe bazında çalışan renkli uyarı servisinde yer alır.
Bir il tamamen turuncu kodda olabilir mi?
Olabilir, ama çoğu uyarıda renk ilçe bazındadır. Aynı ilde bazı ilçeler turuncu, bazıları sarı kodda olabilir.
Haberlerde verilen il sayıları neden farklı?
Farklı ürünlerin sayılması, henüz başlamamış veya süresi dolmuş uyarıların toplama katılması ve bir uyarının hem turuncu hem sarı kapsamının iki kez sayılması yüzünden.
Uyarı numaraları neden atlıyor?
Numara bir kimliktir, sayaç değildir. Atlanan numaralar yayımlanmamış, güncellenmiş veya kaldırılmış kayıtlara ait olabilir.
Turuncu kod okulların tatil edileceği anlamına mı gelir?
Hayır. Tatil ve ulaşım kararları valiliklerin ve kaymakamlıkların yetkisindedir; MGM uyarısından kendiliğinden doğmaz.
Uyarıdaki yağış aralığı ile ölçülen yağış neden farklı?
Uyarıdaki aralık bir tahmin, istasyon verisi ise bir ölçümdür. İkisi birbirinin yerine kullanılamaz.
Kar kalınlığı tablosu boşsa kar yok mu demektir?
Hayır. Tablo boşsa yalnızca o an için yayımlanmış bir ölçüm bulunmadığı anlaşılır. Doğrulanmış rakam olmadığında sayı yazılmaz.
Kaynak ve kapsam: Numaralı metin uyarı bültenlerinin yapısı (uyarı numarası, yayın tarihi ve saati, beklenen hadise, hadisenin şiddeti, başlangıç ve bitiş saati, kapsanan iller ve kilogram/metrekare cinsinden yağış aralığı), bu bültenlerde renk kodu ve ilçe sayısı bulunmadığı ve bir bültenin birkaç ili tek numara altında birleştirebildiği, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün kendi uyarı bülteni sayfalarından doğrudan kontrol edilmiştir. İlçe bazında renk kodlu servisin tarih tabanlı numara kullandığı, sarı, turuncu ve kırmızı listeleri ayrı tuttuğu, her renk için ayrı metin bulunabildiği ve kapsamın ilçe düzeyinde olduğu MGM'nin renkli uyarı servisinden doğrudan görülmüştür. Uyarı numaralarında boşluk bulunduğu da aynı kaynaktan gözlemlenmiştir. Kar kalınlıkları tablosunun boş görünebildiği ve "Bu değerler Kalite Kontrolü'nden geçmemiştir" ibaresi MGM'nin kar kalınlıkları sayfasındandır. Renk eşiklerinin sayısal tanımı ile uyarı numaralandırmasına ilişkin resmî bir kural metni doğrulanamadığı için yazılmamıştır. Okul ve ulaşım kararlarının valilik yetkisinde olduğu bilgisi idari yetki dağılımına ilişkindir; sayfada hava durumu tahmini yoktur.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.