Tüketici Hakları: Ayıplı Ürün, İade ve Cayma Hakkı

Ayıplı mal hakları, iade hakkı ve cayma hakkı birbirinden farklı üç kurumdur. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a göre ayıplı malda tüketicinin dört seçimlik hakkı bulunur; cayma hakkı ise yalnızca belirli sözleşme tiplerinde tanınır. Fiziki mağazadan alınan ayıpsız bir ürünün iadesini zorunlu kılan bir hüküm kanunda yoktur.

Künye

• Temel kanun: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
• Ayıplı mal tanımı: m.8
• İspat yükü: m.10
• Seçimlik haklar: m.11
• Zamanaşımı: m.12
• Cayma hakkı: m.47 (işyeri dışında), m.48 (mesafeli)
• Garanti belgesi: m.56
• Hakem heyeti ve itiraz: m.68, m.70

Ayıplı Mal Nedir? (m.8)

Ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında kararlaştırılan örnek veya modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır.

Maddenin ikinci fıkrasına göre ambalaj, etiket, kılavuz, internet portalı, reklam ve ilanlarda yer alan özellikleri taşımayan; muadilinin kullanım amacını karşılamayan; maddi, hukuki veya ekonomik eksiklik içeren mallar da ayıplı sayılır. Süresinde teslim edilmeme ve satıcı sorumluluğundaki hatalı montaj da sözleşmeye aykırı ifa olarak değerlendirilir (m.8/3).

İspat Yükü Kimde? (m.10)

Maddenin açık ifadesiyle: "Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığının ispatı satıcıya aittir."

Bu karine, malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmaz. Altı aydan sonra ortaya çıkan ayıplarda ispat yükü tüketiciye geçer.

Tüketicinin Dört Seçimlik Hakkı (m.11)

Maddenin birinci fıkrası dört hak sayar ve tercihin tüketiciye ait olduğunu belirtir:

• Sözleşmeden dönme
• Ayıp oranında bedelden indirim
• Ücretsiz onarım
• Ayıpsız misli ile değişim

Maddenin ifadesi nettir: "Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür." Ücretsiz onarım ve ayıpsız misli ile değiştirme hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir; satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur (m.11/2).

Onarım veya değişim satıcı için orantısız güçlük doğuracaksa tüketici dönme veya indirimden birini kullanır (m.11/3). Onarım ya da değişim talebi, yöneltilmesinden itibaren azami 30 iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda 60 iş günü içinde yerine getirilmelidir (m.11/4). Seçimlik haklarla birlikte Türk Borçlar Kanunu uyarınca tazminat da istenebilir (m.11/6).

Zamanaşımı Süreleri (m.12)

Durum	Süre
Genel kural (teslimden itibaren)	2 yıl
Konut veya tatil amaçlı taşınmaz	5 yıl
İkinci el satışta satıcının sorumluluğu	1 yıldan az olamaz
İkinci el konut veya tatil amaçlı taşınmaz	3 yıldan az olamaz
Ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse	Zamanaşımı uygulanmaz

Süreler, ayıp sonradan ortaya çıkmış olsa bile teslim tarihinden işlemeye başlar. Daha uzun bir süre belirlenmişse o süre geçerlidir.

Cayma Hakkı Kaç Gün?

Cayma hakkı on dört gündür ve iki ayrı maddede düzenlenmiştir:

• Mesafeli sözleşmeler (m.48/4): Tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayabilir; bildirimin süre içinde yöneltilmesi yeterlidir. Tüketici cayma hakkı konusunda gerektiği gibi bilgilendirilmezse on dört günlük süreyle bağlı değildir; bu süre her hâlükârda cayma süresinin bittiği tarihten bir yıl sonra sona erer.
• İşyeri dışında kurulan sözleşmeler (m.47/5): Aynı şekilde on dört gün. Maddenin dördüncü fıkrasına göre bu sözleşmeler yazılı olarak kurulmadıkça geçerli olmaz.

Süre ne zaman başlar? Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.9/2'ye göre hizmet sözleşmelerinde sözleşmenin kurulduğu gün, mal teslimine ilişkin sözleşmelerde malın teslim alındığı gün. Ayrı ayrı teslimde son malın, birden fazla parçada son parçanın, düzenli teslimde ilk malın teslim günü esas alınır. Satıcının taşıyıcıya teslimi, tüketiciye teslim sayılmaz.

Cayma Hakkının İstisnaları

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nin 15. maddesine göre taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça şu sözleşmelerde cayma hakkı kullanılamaz:

• Fiyatı finansal piyasa dalgalanmalarına bağlı mal ve hizmetler
• Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar
• Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar
• Koruyucu unsurları açılmış olup iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar
• Başka ürünlerle karışıp ayrıştırılamayan mallar
• Koruyucu unsurları açılmış kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri
• Abonelik dışı süreli yayınlar
• Belirli tarih veya dönemde yapılması gereken konaklama, eşya taşıma, araba kiralama, yiyecek-içecek tedariki, eğlence ve dinlenme hizmetleri
• Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve anında teslim edilen gayrimaddi mallar
• Cayma süresi sona ermeden tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetler
• 2918 sayılı Kanun'a göre tescili zorunlu taşınırlar ile kayıt veya tescil zorunluluğu bulunan insansız hava araçları
• Teslimi yapılmış cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarlar
• Canlı müzayede
• Kurulum veya montajı yapılmış mallar

Cayma Hâlinde İade ve Kargo Masrafı

Yönetmelik m.12/1'e göre satıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on dört gün içinde, varsa teslim masrafları dahil tahsil edilen tüm ödemeleri iade etmekle yükümlüdür. İade, tüketicinin kullandığı ödeme aracına uygun, masrafsız ve tek seferde yapılır.

Kargo masrafı konusunda kural şöyle işler:

• Ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcı ile gönderilirse tüketici iade masrafından sorumlu tutulamaz.
• Ön bilgilendirmede herhangi bir taşıyıcı belirtilmemişse tüketiciden iade masrafı talep edilemez (m.12/3).
• Ön bilgilendirmede kararlaştırılmış ve tutarı belirtilmişse tüketici, teslim masraflarını geçmemek üzere iade masrafını karşılar; ancak mal ayıplı ise iade masrafından sorumlu tutulamaz (m.13/3).
• Tüketici, satıcı malı kendisi geri alacağını teklif etmedikçe, cayma bildiriminden itibaren on gün içinde malı geri göndermek zorundadır (m.13/1).

Garanti Belgesi ve Tamir Süresi (m.56)

Üretici ve ithalatçılar garanti belgesi düzenlemek zorundadır; belgeyi tekemmül ettirip tüketiciye verme sorumluluğu satıcıya aittir. Garanti süresi teslim tarihinden itibaren asgari iki yıldır (m.56/2).

Onarım hakkı kullanıldıktan sonra garanti süresi içinde tekrar arızalanma, azami tamir süresinin aşılması veya tamirin imkânsızlığı hâlinde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir; satıcı bu talebi reddedemez (m.56/3).

Azami tamir süresi, Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği m.4/a uyarınca Yönetmelik ekindeki listede her mal grubu için ayrı tespit edilir; listedeki mal gruplarının büyük kısmı için 20 iş günüdür. Garanti süresi içinde yetkili servise ya da satıcıya teslimden itibaren arıza on iş günü içinde giderilemezse üretici veya ithalatçı, tamir tamamlanıncaya kadar benzer özellikli ikame mal tahsis etmek zorundadır. Garanti süresi içinde nakliye, posta, kargo veya servis elemanı ulaşım gideri talep edilemez.

Tüketici Hakem Heyetleri (2026)

Ticaret Bakanlığı'nın 23 Aralık 2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğine göre 2026 yılı için yapılacak başvurularda değeri 186.000 Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda il veya ilçe tüketici hakem heyetleri görevlidir.

Artış, 585 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'ndeki yüzde 25,49 yeniden değerleme oranına dayanır. İl ve ilçe heyetleri için ayrı parasal sınır yoktur; tek sınır uygulanır. İl ve ilçe ayrımı yalnızca yetki alanı bakımındandır: il heyetleri il sınırları, ilçe heyetleri ilçe sınırları içinde yetkilidir. Bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda heyete başvurulamaz (m.68/1).

Başvuru: Şahsen veya avukat aracılığıyla elden, posta yoluyla ya da elektronik ortamda e-Devlet Kapısı üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi ile yapılır. Başvuru tüketicinin yerleşim yeri veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki heyete yapılabilir; heyet bulunmayan ilçelerde kaymakamlığa yapılır (m.68/3). Kanunda ve yönetmelikte başvuru için harç veya ücret öngören bir hüküm yoktur. Tebligat ve bilirkişi ücretleri, tüketici aleyhine karar hâlinde Bakanlıkça karşılanır; tüketici lehine sonuçlanırsa karşı tarafça ödenir. Heyette vekâlet ücreti ödenmesine karar verilemez (m.70/1).

İtiraz (m.70/3): Taraflar, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, hakem heyetinin veya tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz kararın icrasını durdurmaz; talep üzerine hâkim tedbir yoluyla durdurabilir. İtiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği karar kesindir (m.70/5).

İade Hakkı, Cayma Hakkı ve Ayıplı Mal Hakları Farkı

Kurum	Koşul	Dayanak
Cayma hakkı	Belirli sözleşme tipi (mesafeli, işyeri dışında, taksitli, devre tatil)	m.47, 48, 49, 24, 52
Ayıplı mal hakları	Malın ayıplı olması	m.11
Gerekçesiz iade	Kanunda zorunluluk yok	Varsa m.57 ihtiyari garanti veya satıcının taahhüdü

Yani fiziki mağazadan alınan, ayıpsız bir ürünü hiçbir sebep göstermeksizin iade veya değiştirme zorunluluğu kanunda düzenlenmemiştir. Mağazalar böyle bir imkân tanıyorsa bu, kendi ihtiyari taahhütleridir.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Hukuki tavsiye yok. Bu içerik mevzuatın ne dediğini aktarır; uyuşmazlığınıza özgü değerlendirme için avukata veya hakem heyetine başvurmanız gerekir.
• Dilekçe veya başvuru formu örneği yok. Bu sayfada yer almaz.
• Marka veya firma adı yok. Belirli bir satıcıya ilişkin değerlendirme yapılmaz.
• Azami tamir süreleri listesinin tamamı yok. Liste mal grubuna göre değişir; Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği ekine bakılmalıdır.
• 2027 parasal sınırı yok. Henüz yayımlanmadı; tahmini tutar yazılmaz.
• Mahkeme masraf tutarları yok. Yıllık tariflerle değişir.
• Belirli bir dosyaya ilişkin sonuç öngörüsü yok. Bu sitede yayımlanmaz.

Sık Sorulan Sorular

Ayıplı üründe hangi haklarım var?

6502 sayılı Kanun m.11'e göre dört seçimlik hak: sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim, ücretsiz onarım, ayıpsız misli ile değişim. Tercih tüketiciye aittir ve satıcı bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.

Cayma hakkı kaç gün?

Mesafeli sözleşmelerde ve işyeri dışında kurulan sözleşmelerde on dört gün. Mal teslimine ilişkin sözleşmelerde süre, malın teslim alındığı gün başlar.

Ayıplı olduğunu ispat etmek bana mı düşüyor?

Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıplarda hayır; malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıdadır (m.10).

Onarım ne kadar sürede yapılmalı?

Talebin yöneltilmesinden itibaren azami 30 iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda 60 iş günü (m.11/4). Mal grubuna göre Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği ekindeki azami tamir süresi uygulanır.

Cep telefonunu iade edebilir miyim?

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15'e göre teslimi yapılmış cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarlar cayma hakkının istisnaları arasındadır. Ürün ayıplıysa m.11'deki seçimlik haklar ayrıca saklıdır.

İade kargo ücretini kim öder?

Ön bilgilendirmede taşıyıcı belirtilmemişse tüketiciden iade masrafı talep edilemez. Mal ayıplıysa tüketici hiçbir durumda iade masrafından sorumlu tutulamaz.

Tüketici hakem heyetine hangi tutara kadar başvurulur?

2026 yılı için 186.000 TL'nin altındaki uyuşmazlıklarda. Bu tutar ve üzeri için heyete başvurulamaz.

Hakem heyeti kararına nasıl itiraz edilir?

Tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine. Mahkemenin vereceği karar kesindir.

Mağaza ürünü iade almak zorunda mı?

Ürün ayıpsızsa ve satış fiziki mağazada yapılmışsa kanunda böyle bir zorunluluk yoktur. Mağazanın tanıdığı iade imkânı ihtiyari garanti kapsamındadır.

Kaynaklar: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (m.8, 10, 11, 12, 24, 47, 48, 49, 52, 56, 57, 68, 70, 82); Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği (Resmî Gazete, 27 Kasım 2014, sayı 29188, m.9, 12, 13, 15); Garanti Belgesi Yönetmeliği ve Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği (Resmî Gazete, 13 Haziran 2014, sayı 29029); Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliği (Resmî Gazete, 21 Eylül 2022, sayı 31960); parasal sınır tebliği (Resmî Gazete, 23 Aralık 2025, sayı 33116); 585 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği. İtiraz süresi 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanun ile "on beş gün"den "iki hafta"ya çevrilmiştir. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.