Veraset ilamının kanundaki resmî adı "mirasçılık belgesi". "Veraset ilamı" ifadesi kanun metninde geçmeyen yaygın bir kullanım. Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesine göre yasal mirasçılar belgeyi hem sulh hukuk mahkemesinden hem noterden alabiliyor. Ancak bazı hâllerde noter bu belgeyi veremiyor.
Künye
- Kanundaki adı: Mirasçılık belgesi
- Dayanak: Türk Medeni Kanunu madde 598
- Noter yetkisinin dayanağı: 1512 sayılı Noterlik Kanunu madde 71/A-b
- Noter yetkisinin eklendiği kanun: 31 Mart 2011 tarihli 6217 sayılı Kanun, madde 19
- Yönetmelik: 4 Ekim 2011 tarihli ve 28074 sayılı Resmî Gazete
- Veri tarihi: 2 Ekim 2026
Kanun Ne Diyor?
Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesinin birinci fıkrası: "Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir."
Üçüncü fıkra ise şu önemli kuralı koyuyor: "Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir." Yani belge, mirasçılığı kesin ve tartışılmaz hâle getiren bir hüküm değil.
Noter mi, Mahkeme mi?
| Durum | Yetkili merci |
|---|---|
| Yasal mirasçılık (m.598/1) | Sulh hukuk mahkemesi veya noterlik |
| Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı (m.598/2) | Yalnızca sulh hukuk mahkemesi |
İkinci satır sık atlanıyor: kanun metni atanmış mirasçı ve vasiyet alacaklısı için yalnızca "sulh mahkemesince" diyor; noterin bu konuda yetkisi bulunmuyor.
Noterin verdiği belgeye itiraz, Noterlik Kanunu'nun 71/C maddesine göre sulh hukuk mahkemesine yapılıyor.
Noterin Veremeyeceği Hâller
Noterlik Kanunu'nun 71/B maddesi şunu düzenliyor: "Mirasçılık belgesi verilmesinin yargılamayı gerektirmesi, nüfus kayıtlarının yeterli olmaması veya mirasçılık belgesinin yabancılar tarafından talep edilmesi durumunda, mirasçılık belgesi noterler tarafından verilemez."
İlgili yönetmelik bu hâlleri genişletiyor:
- Yargılama gerektiren durumlar
- Nüfus kayıtlarının yeterli olmaması
- Talebin yabancılar tarafından yapılması
- Bilirkişi incelemesi gerekmesi
- Tanık dinlenmesi gerekmesi
- Talebin yabancılık unsuru taşıması
Bu hâllerden biri varsa başvurunun sulh hukuk mahkemesine yapılması gerekiyor.
Kimler Başvurabiliyor?
Kanun, "yasal mirasçı oldukları belirlenenlere" verileceğini söylüyor; başvuran dolayısıyla mirasçı olduğu tespit edilen kişi oluyor. Yönetmeliğe göre noter nüfus kayıtlarını inceliyor; güncel nüfus kayıt örnekleri ilgili tarafından sunulabiliyor veya noter elektronik ortamda temin edebiliyor. Talep sözlü ya da yazılı yapılıyor ve tutanağa geçiriliyor.
Kimlik dışında zorunlu belge listesi bu sayfada yazılmamıştır: yönetmelikte sayılı bir liste bulunmuyor. İstenen belgeler için başvurulacak notere veya mahkemeye danışılması gerekiyor.
En Çok Karıştırılan Nokta: Belge ile Vergi Beyanı
| İşlem | Niteliği | Nereye |
|---|---|---|
| Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) | Adlî veya noterlik işlemi | Sulh hukuk mahkemesi veya noter |
| Veraset ve intikal vergisi beyanı | Vergisel yükümlülük | Vergi dairesi |
İkisi ayrı işlem ve sıra önemli: Gelir İdaresi Başkanlığı rehberine göre beyanname, mirasçılık belgesi alındıktan sonra veriliyor. Beyan yeri tarha yetkili vergi dairesi; veraset yoluyla intikalde ölenin ikametgâhının bulunduğu yer. Elektronik beyan interaktif vergi dairesi üzerinden yapılabiliyor.
Önemli bir ayrıntı: istisna haddinin altında kalsa dahi veraset yoluyla intikalde beyanname veriliyor.
Beyan Süreleri
7338 sayılı Kanun'un 9. maddesine göre:
| Durum | Süre |
|---|---|
| Ölüm Türkiye'de, mükellef Türkiye'de | 4 ay |
| Ölüm Türkiye'de, mükellef yurt dışında | 6 ay |
| Ölüm yurt dışında, mükellef Türkiye'de | 6 ay |
| Ölüm yurt dışında, mükellef ölenin bulunduğu ülkede | 4 ay |
| Ölüm yurt dışında, mükellef başka bir yabancı ülkede | 8 ay |
| Gaiplik hâlinde | Kararın ölüm siciline kaydını takip eden 1 ay |
| Diğer (ivazsız) intikaller | 1 ay |
2026 İstisna Tutarları
31 Aralık 2025 tarihli 5. mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanan 57 Seri No'lu Tebliğ'e göre 2026 yılı istisna tutarları:
- Füruğ ve eşin her birine isabet eden miras hisselerinde 2.907.136 TL
- Füruğ bulunmaması hâlinde eşe isabet eden hissede 5.817.845 TL
- İvazsız intikallerde 66.935 TL
Bu tutarlar 2026 yılı için geçerlidir ve her yıl güncelleniyor.
Bu Sayfada Ne Yok?
- Noter ücreti yok. 2026 tarife tutarı teyit edilemedi.
- Vergi oranları ve matrah dilimleri yok. 2026 tarife tablosu doğrulanamadı.
- Zorunlu belge listesi yok. Yönetmelikte sayılı bir liste bulunmuyor.
- Miras payı hesabı yok. Pay oranları her dosyada mirasçı yapısına göre değişiyor.
- Dilekçe örneği yok. Bu sayfanın kapsamı dışında.
- Mirasın reddi ve tenkis gibi ayrı konular yok. Başka başlıklardır.
- Hukuki ve mali tavsiye yok. Somut bir dosya için değerlendirme avukat veya mali müşavire aittir.
Sık Sorulan Sorular
Veraset ilamının resmî adı ne?
Mirasçılık belgesi. "Veraset ilamı" kanun metninde geçmeyen yaygın bir kullanım.
Noterden alınabiliyor mu?
Yasal mirasçılık için evet. Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı için yalnızca sulh hukuk mahkemesi yetkili.
Noter hangi hâllerde veremiyor?
Yargılama gerekmesi, nüfus kayıtlarının yeterli olmaması, talebin yabancılar tarafından yapılması, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesi gerekmesi ve talebin yabancılık unsuru taşıması hâllerinde.
Belgeyi aldıktan sonra ne yapılıyor?
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi veriliyor. Beyan yeri tarha yetkili vergi dairesi; veraset yoluyla intikalde ölenin ikametgâhının bulunduğu yer.
Beyan süresi ne kadar?
Ölüm Türkiye'de ve mükellef Türkiye'deyse 4 ay. Diğer durumlarda 6 veya 8 ay; ivazsız intikallerde 1 ay.
İstisna haddinin altındaysam beyan vermem gerekir mi?
Veraset yoluyla intikalde istisna haddinin altında kalsa dahi beyanname veriliyor.
Mirasçılık belgesi kesin mi?
Kanun, mirasçılık belgesinin geçersizliğinin her zaman ileri sürülebileceğini düzenliyor.
Kaynaklar: Türk Medeni Kanunu madde 598 (mevzuat.gov.tr tam metin); 1512 sayılı Noterlik Kanunu madde 71/A, 71/B ve 71/C; 4 Ekim 2011 tarihli ve 28074 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik; 7338 sayılı Kanun madde 9; Gelir İdaresi Başkanlığı'nın mirasçıların vergisel yükümlülükleri rehberi; 31 Aralık 2025 tarihli 5. mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanan 57 Seri No'lu Tebliğ. Noter ücreti ve vergi oranları teyit edilemediği için yazılmamıştır. Bu sayfa hukuki veya mali tavsiye içermez.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.