Anayasa Mahkemesi, yoksulluk nafakasını düzenleyen Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinin birinci fıkrasındaki "...süresiz olarak..." ibaresini iptal etti. Karar 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. İptal hükmü hemen yürürlüğe girmiyor: yayım tarihinden başlayarak dokuz ay sonra, yani 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek.
Künye
- Karar veren: Anayasa Mahkemesi
- Esas sayısı: 2025/156
- Karar sayısı: 2026/131
- Karar tarihi: 4 Haziran 2026
- Resmî Gazete: 30 Eylül 2026, sayı 33386
- İtiraz yoluna başvuran: Antalya 12. Aile Mahkemesi
- Yürürlük: Yayımdan dokuz ay sonra
- Denetim türü: İtiraz yoluyla norm denetimi
İptal Edilen İbare
Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinin birinci fıkrası şöyleydi:
"Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir."
Mahkeme bu fıkranın tamamını değil, yalnızca "...süresiz olarak..." ibaresini iptal etti. Yoksulluk nafakası kurumu kaldırılmadı. İptal edilen şey, nafakanın süresine ilişkin ibaredir.
Oy Dağılımı
| Konu | Karar |
|---|---|
| İbarenin iptali | Oy çokluğuyla |
| Dokuz ay erteleme | Oy birliğiyle |
İptal yönündeki çoğunluk görüşüne Engin Yıldırım, Selahaddin Menteş ve Kenan Yaşar karşı oy kullandı. Yıldız Seferinoğlu iptal sonucuna katıldı ancak farklı gerekçe yazdı. Kurulun başkanı Kadir Özkaya, başkanvekilleri Basri Bağcı ve İrfan Fidan'dır. İlk inceleme 10 Temmuz 2025'te yapıldı ve esasın incelenmesine oy birliğiyle karar verildi.
Erteleme Neden Dokuz Ay?
Kararın 35. paragrafında gerekçe açıkça yazılı: ibarenin iptal edilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğü için, Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrası ile 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince iptal hükmünün yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.
Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının yürürlüğünü en fazla bir yıl erteleyebiliyor. Bu süre, yasama organına yeni bir düzenleme yapması için tanınan zaman olarak işliyor.
Çoğunluk Gerekçesi
Çoğunluk, nafaka yükümlüsü ile yoksulluğa düşen eşin menfaatlerini tarttı ve kuralın yükümlü üzerinde ölçüsüz bir yük doğurduğu sonucuna vardı. Kararda ayrıca şu tespit yapıldı: nafakanın kural olarak süreli, istisnaen süresiz olması ve istisnaların ölçütlerinin kanunda gösterilmesi gerekir. Değerlendirme Anayasa'nın 5. ve 17. maddelerindeki haklar üzerinden yapıldı.
Karşı Oy ve Farklı Gerekçe
- Karşı oy: 175. ve 176. maddeler birlikte değerlendirildiğinde kanun koyucunun dengeli bir sistem kurduğu; 175. maddenin her olayda süresiz nafakaya hükmedilmesini zorunlu kılmadığı; 176. maddenin nafakanın artırılması, azaltılması, kaldırılması ve irat yerine toptan ödenmesi imkânlarını içerdiği belirtildi. Karşı oyda, ileri sürülen sakıncaların anayasal bir norm sorunundan çok uygulama ve içtihat sorunu olduğu savunuldu.
- Farklı gerekçe: İptal sonucuna katılan üye, iptalin denge değerlendirmesine değil doğrudan Anayasa'nın 2. maddesindeki belirlilik ilkesine dayandırılması gerektiğini yazdı. Gerekçede, kuralın metni süresiz nafakayı zorunlu kılmamasına karşın uygulamanın on yılı aşkın süredir tek biçimde sürdüğü, dolayısıyla sorunun tek tek yargı kararlarında değil kuralın kendisinde olduğu belirtildi.
Maddenin Tarihçesi
| Dönem | Durum |
|---|---|
| 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi, m.144 ilk hali | Yoksulluk nafakası bir yıllık süreyle sınırlıydı |
| 3444 sayılı Kanun (4 Mayıs 1988), m.6 | Süre sınırı kaldırıldı, süresiz talep imkânı tanındı |
| 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (2001), m.175 | Önceki metin sadeleştirilerek aynen alındı |
| 2012 tarihli AYM kararı | Kural Anayasa'ya aykırı bulunmamıştı |
| 4 Haziran 2026 kararı | "Süresiz olarak" ibaresi iptal edildi |
Karşılaştırmalı Hukuk
Kararda, boşanma sonrası nafaka süresi bakımından tek bir model bulunmadığı belirtilerek şu örnekler verildi:
- İsviçre: Miktar ve süre tarafların ekonomik ve kişisel durumuna göre belirleniyor.
- Almanya: Eşlerin kural olarak kendi geçimini sağlaması esas; azami süre öngörülmemiş.
- Fransa: Esas itibarıyla toplu ödeme; istisnai olarak ömür boyu irat.
- İngiltere: Ekonomik bağımlılığın makul sürede sona erdirilmesi amacıyla süreli nafaka.
- Hollanda: Kural olarak evlilik süresinin yarısı ve en fazla beş yıl; uzun evlilik veya ortak çocuk hâlinde kademeli azami süreler.
- Belçika: Kural olarak evlilik süresini aşamıyor; ihtiyaç sürüyorsa uzatılabiliyor.
Bu Sayfada Ne Yok?
- Hukuki tavsiye yok. Bu sayfa bilgi niteliğindedir; somut bir dosyaya ilişkin değerlendirme avukatın işidir.
- Yeni kanun metni yok. Yasama organının yapacağı düzenleme henüz bilinmiyor; tahmin yazılmamıştır.
- Mevcut nafaka kararlarının akıbeti yok. Kararda bu konuda bir geçiş hükmü açıklanmadı.
- Nafaka miktarı hesaplaması yok. Miktar her dosyada hâkim tarafından belirleniyor.
- Taraf adları yok. Norm denetimi kararında somut dosya tarafları yer almaz.
- Siyasi ve toplumsal yorum yok. Sayfa kararın kendi metnini aktarır.
- Diğer AYM kararı yok. Aynı Resmî Gazete'de yayımlanan ikinci karar bu sayfanın kapsamı dışında.
Sık Sorulan Sorular
AYM süresiz nafakayı kaldırdı mı?
Mahkeme, Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki "süresiz olarak" ibaresini iptal etti. Yoksulluk nafakası kurumu kaldırılmadı; iptal edilen, nafakanın süresine ilişkin ibaredir.
Karar ne zaman yürürlüğe giriyor?
Resmî Gazete'de yayımlandığı 30 Eylül 2026 tarihinden başlayarak dokuz ay sonra, yani 30 Haziran 2027'de.
Kararın esas ve karar numarası ne?
E.2025/156, K.2026/131. Karar tarihi 4 Haziran 2026; yayım 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete.
Karar oy birliğiyle mi alındı?
İptal oy çokluğuyla alındı; Engin Yıldırım, Selahaddin Menteş ve Kenan Yaşar karşı oy kullandı. Dokuz aylık erteleme ise oy birliğiyle kararlaştırıldı.
Mahkemeye kim başvurdu?
Antalya 12. Aile Mahkemesi, görülmekte olan bir boşanma davasında kuralı Anayasa'ya aykırı bularak itiraz yoluyla başvurdu.
Erteleme neden yapıldı?
Kararda, iptalden doğacak hukuksal boşluğun kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğü belirtildi. Anayasa m.153/3 ve 6216 sayılı Kanun m.66/3 bu ertelemeye imkân tanıyor.
Hâlen ödenen nafakalar ne olacak?
Kararda bu konuda bir geçiş hükmü açıklanmadı. Yürürlük tarihine kadar yasama organının yapacağı düzenleme belirleyici olacak; bu sayfada öngörü yapılmamıştır.
Kaynak: 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 4/6/2026 tarihli ve E:2025/156, K:2026/131 sayılı kararının tam metni. Oy dağılımı, karşı oy ve farklı gerekçe bilgileri karar metninin kendisinden alınmıştır. Bu sayfa hukuki tavsiye içermez.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.