Reklam
Haber

Kriket nasıl oynanır? Temel kurallar

Her takım 11 oyunculu, pitch 20,12 metre ve bir over 6 geçerli toptan oluşuyor. Over'ın altısına no ball ve wide girmiyor.

Kriket nasıl oynanır? Temel kurallar

Kriketin kurallarına "kanun" denir ve bu bir çeviri tercihi değil: oyunun kural metninin adı Laws of Cricket'tir ve kuralların sahibi, Londra merkezli Marylebone Kriket Kulübü'dür. Metnin yürürlükteki sürümü 1 Ekim 2026'dan itibaren geçerlidir.

Aşağıdaki ölçü ve kuralların tamamı bu metinden, oyun formatlarına ilişkin bilgiler ise Uluslararası Kriket Konseyi'nin müsabaka koşullarından alınmıştır.

Kaç oyuncu?

Maç, her biri 11 oyuncudan oluşan iki taraf arasında oynanır ve oyunculardan biri kaptandır. Anlaşmayla farklı sayıda oyuncuyla oynanabilir, ancak sahada aynı anda en fazla 11 oyuncu bulunabilir.

Saha: pitch ve wicket ölçüleri

Oyunun merkezindeki dikdörtgen alana pitch denir ve ölçüleri kuralda sabittir:

  • Uzunluk 22 yarda, yani 20,12 metre.
  • Genişlik 10 fit, yani 3,05 metre — orta kazıkların merkezlerini birleştiren hayalî çizginin iki yanına 1,52 metre.

Suni zeminde asgarî ölçüler ayrıca belirlenmiştir; alt yaş kategorilerinde pitch uzunluğunu ülke federasyonu belirler.

Pitch'in iki ucunda wicket bulunur: üç ahşap kazık (stump) ve üzerlerine konan iki küçük çubuk (bail). Wicket 9 inç (22,86 santimetre) genişliğindedir ve kazıkların üstü zeminden 28 inç (71,12 santimetre) yüksekliktedir.

Bir ayrıntıya dikkat: dış sahanın sabit bir ölçüsü kurallarda yoktur. Sınır, maç öncesinde hakemlerce belirlenir. Bu yüzden bu sayfada "saha şu kadar metre" denmemiştir.

Over nedir?

Top, pitch'in iki ucundan dönüşümlü olarak atılır ve atışlar over denen gruplar hâlinde sayılır. Yürürlükteki metnin ifadesi önemli: bir over 6 geçerli toptan oluşur.

"Geçerli" kaydı burada belirleyici: no ball ve wide geçerli sayılmaz ve over'ın altı topuna girmez. Yani kurallara aykırı bir atış yapılırsa over uzar. Eski kural metni yalnızca "6 top" diyordu; güncel metin "geçerli" kelimesini ekliyor.

Bir atıcı aynı devrede üst üste iki over atamaz.

Sayı (run) nasıl alınır?

Kural üç yol sayar:

  • Koşarak: iki vurucunun top oyundayken yer değiştirip karşı uçtaki konumlarını geçerli kılması.
  • Boundary: topun sahanın sınırını aşması. Top sahada yere değmeden sınırı aşmışsa 6 sayı, sınırı aşmadan önce sahada yere değmişse 4 sayı verilir. Altı sayı yalnızca topa sopayla vurulmuşsa geçerlidir.
  • Ceza sayısı (penalty run).

Top sopaya değmediyse alınan sayılar farklı kalemlerde yazılır — bye, leg bye ya da ceza sayısı olarak.

Vurucu nasıl "out" olur?

Güncel metin "batsman" değil "batter" terimini kullanıyor. Temel out olma yolları ayrı kanunlar hâlinde düzenlenmiştir:

  • Bowled: atılan top wicket'i düşürür.
  • Caught: vurulan top yere değmeden havada yakalanır.
  • Leg before wicket (LBW): kuralın saydığı beş koşulun tamamının birlikte gerçekleşmesi gerekir.
  • Hit wicket: vurucu kendi wicket'ini düşürür.
  • Run out: koşu sırasında wicket düşürülür.
  • Stumped: wicket arkasındaki oyuncu wicket'i düşürür.
  • Hit the ball twice, obstructing the field ve timed out da ayrı kanunlarda düzenlenmiştir.

Sık sayılan "retired - out" ayrı bir kanun değildir; başka bir kanunun bir fıkrası kapsamındadır.

Önemli bir usul kuralı: saha oyuncuları itiraz (appeal) etmedikçe hakem out kararı veremez.

Üç format: Test, ODI ve T20

Uluslararası kriket üç formatta oynanıyor ve farkları süre ile devre sayısındadır.

Test: her takım için iki devre oynanır. Konseyin standart Test müsabaka koşullarında planlı süre beş gündür; günde altı saat oynanır ve son gün dışındaki günler için asgarî over hedefi belirlenmiştir. İlk devrede belirli bir sayı farkı oluşursa rakip takımın yeniden vurmasına karar verilebilir.

Burada bir nüans var: Konsey'in ayrıca dört günlük Test için de müsabaka koşulları belgesi bulunuyor. Bu yüzden "Test her zaman beş gündür" demek yerine "standart Test koşullarında beş gündür" demek doğru olur.

ODI (bir günlük): takım başına bir devre ve en fazla 50 over, bir günde oynanır. Devre içinde saha dizilimine sınır koyan dönemler (powerplay) tanımlanmıştır.

T20: takım başına bir devre ve en fazla 20 over, bir günde oynanır. Konseyin tanıtım sayfası bu formatın tipik süresini yaklaşık üç saat olarak veriyor.

Bu Sayfada Ne Yok?

  • Dış sahanın ölçüsü yok. Kurallarda sabit bir ölçü bulunmuyor; sınır maç öncesinde hakemlerce belirlenir.
  • Taktik, teknik ya da antrenman anlatımı yok.
  • Güncel maç sonucu, puan durumu ve sıralama yok.
  • Oynanmamış maçın sonucu ya da tahmini yok.
  • Bahis oranı ve kupon bilgisi yok.
  • Sporcu ücreti, bonservis ve piyasa değeri yok.
  • Kuralların tek tek sayfa bağlantıları verilmemiştir. Kural sahibinin eski kanun sayfaları yayından kalkmış durumda; kaynak olarak yürürlükteki tam metin kullanılmıştır.
  • Kriketin Türkiye'deki örgütlenmesi bu sayfada yok.

Sık Sorulan Sorular

Kriket kaç kişiyle oynanır?

Her takımda 11 oyuncu bulunur ve biri kaptandır. Sahada aynı anda en fazla 11 oyuncu olabilir.

Pitch kaç metre?

22 yarda, yani 20,12 metre uzunluğunda ve 10 fit, yani 3,05 metre genişliğindedir.

Bir over kaç top?

6 geçerli top. No ball ve wide geçerli sayılmaz, over'ın altı topuna girmez — yani kurallara aykırı atış yapılırsa over uzar.

Dört ve altı sayı nasıl alınıyor?

Top sahada yere değmeden sınırı aşarsa 6; sınırı aşmadan önce sahada yere değmişse 4 sayı verilir. Altı sayı yalnızca topa sopayla vurulmuşsa geçerlidir.

LBW nedir?

Topun wicket'e gitmesini vurucunun bacağının engellemesi durumudur. Kuralın saydığı beş koşulun tamamının birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Hakem kendiliğinden out verebilir mi?

Veremez. Kurala göre saha oyuncuları itiraz etmedikçe hakem out kararı vermez.

Test maçı kaç gün sürüyor?

Standart Test müsabaka koşullarında planlı süre beş gündür ve her takım iki devre oynar. Konseyin ayrıca dört günlük Test için de müsabaka koşulları belgesi bulunuyor.

ODI ile T20 arasındaki fark ne?

ODI'de takım başına en fazla 50 over, T20'de en fazla 20 over oynanır; ikisinde de takım başına bir devre vardır ve maç bir günde tamamlanır.

Kaynak: Oyuncu sayısı, pitch ve wicket ölçüleri, over tanımı ve "geçerli top" kaydı, sayı alma yolları, boundary değerleri ve out olma biçimleri, Marylebone Kriket Kulübü'nün yürürlükteki kriket kanunları metninden alınmıştır (1 Ekim 2026'dan itibaren geçerli sürüm; lords.org). Kulübün eski tek tek kanun sayfaları yayından kalktığı için kaynak olarak yalnızca yürürlükteki tam metin kullanılmıştır. Test, ODI ve T20 formatlarının devre ve over sınırları ile Test'in planlı süresi Uluslararası Kriket Konseyi'nin müsabaka koşulları belgelerindendir; dört günlük Test için ayrı bir müsabaka koşulları belgesi bulunduğu aynı kaynakta görülmüştür (icc-cricket.com). Dış sahanın sabit ölçüsü kurallarda bulunmadığı için yazılmamıştır. Son kontrol 16 Kasım 2026.

Yorumlar (0)

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.

Yorum Yap