
Satılan advent takvimleri genellikle 1 Aralık'ta başlar, ama kilise takviminde Advent 1 Aralık'ta başlamaz. İkisi ayrı şeydir ve karıştırılması en yaygın hata.
Litürjik yılın başlangıcını belirleyen norm metni şöyle diyor: Advent, "30 Kasım'a denk gelen veya ona en yakın pazarın" Birinci Akşam Duası ile başlar ve Noel'in Birinci Akşam Duası'ndan önce biter.
Yani başlangıç tarihi her yıl değişir — 30 Kasım'a en yakın pazar hangi güne düşüyorsa o gündür. Bu da Advent'in kaç gün süreceğini yıldan yıla değiştirir.
Advent nedir?
Kelime Latince "gelmek" anlamındaki kökten gelir. Advent litürjik yılın başlangıcıdır ve Noel'e giden dört pazarı kapsar; pazarlar Advent'in Birinci'den Dördüncü'ye kadar sıralanır.
Norm metni dönemin çifte karakterine işaret eder: hem Noel'e hazırlık hem de ikinci gelişe bakış. Ayrıca 17-24 Aralık arasındaki hafta içi günlerinin doğrudan Noel'e hazırlığa yöneldiği belirtilir.
Dönemin litürjik rengi mordur; üçüncü pazarda mor yerine pembe kullanılabilir. Bugün yürürlükte olan normların dayanağı 14 Şubat 1969 tarihli bir papalık belgesidir ve normlar 1 Ocak 1970'te yürürlüğe girmiştir.
Takvimden önce: sayma gelenekleri
Basılı takvim ortaya çıkmadan önce günleri sayma pratikleri vardı. Alman Noel Müzesi'nin aktardığına göre 1851 tarihli bir çocuk kitabında her akşam duvara bir resim eklenmesi anlatılır — 24 resim tamamlandığında Noel gelmiş olur. Başka örnekler de kaydedilmiş: her gün bir tebeşir işaretinin silinmesi ya da beşiğe her gün bir saman konulması.
"İlk advent takvimi" hangisi? Dört ayrı iddia
Bu sorunun tek bir cevabı yok ve dürüst olmak gerekiyor: müze kayıtları birbirinden farklı "ilk"ler veriyor. Dördü de kaynağıyla:
- 1900, Münih. Alman Noel Müzesi'ne göre "en eski basılı advent takvimi", 1900'de Münih'te bir yayıncı adına faydalı model koruması alınan bir takvimdir. Aynı müze, 1902'de çıkan bir yayının "Advent saati" türünü başlattığını yazıyor.
- 1903, Gerhard Lang. İsviçre Ulusal Müzesi'ne göre "ilk klasik advent takvimi 1903'te Alman yayıncı Gerhard Lang tarafından çıkarıldı"; bir illüstratörle birlikte dizeler ve yapıştırılacak küçük resimlerden oluşan bir örnek tasarlamışlardır. Müzeye göre bir yıl sonra bir Stuttgart gazetesi mevsim sayısına advent takvimi ekledi, Birinci Dünya Savaşı yayılmayı geciktirdi ve tür 1920'lerde yaygınlaştı.
- 1904/1908'den itibaren. Alman Noel Müzesi, Lang'ı "advent takvimlerinin mucidi olarak bilinen kişi" diye tanımlıyor ve Münih'teki yayınevinden bu yıllardan itibaren düzenli olarak varyantlar yayımladığını yazıyor: yapıştırma albümlü, yırtmalı, figürlü ve kapılı takvimler.
- 1920, ilk kapılı takvim. Museum Schloss Neuenburg'un koleksiyon kaydına göre 1920'de bir illüstratör tarafından resimlenen takvim, "açılabilen kapı veya pencereleri olan ilk takvim"dir.
Çok tekrarlanan "1908, Gerhard Lang, ilk basılı advent takvimi" formülasyonu açılan hiçbir müze kaynağında "ilk" tarihi olarak verilmiyor; Alman Noel Müzesi 1908'i Lang'ın yayın dönemi içinde anıyor. Bu yüzden bu sayfada tek bir "ilk" tarihi seçilmemiştir.
24 kapak zorunlu değil
Bugün advent takvimi denince 24 kapaklı bir kutu akla geliyor, ama erken örneklerin bir kısmı farklı günlerde başlıyordu: 6 Aralık'ta ya da Advent'in birinci pazarında.
Müze kaydındaki somut örnek bunu gösteriyor: 1920 tarihli kapılı takvim bir Nikolaus takvimidir ve 24 kapak yerine 18 pencere ile Noel günü için bir büyük kapıdan oluşur.
Ticarî biçim nasıl ortaya çıktı?
Çikolatalı advent takviminin ilki Lang'a atfediliyor; Alman Noel Müzesi bunun için 1926 yılını veriyor. Aynı müze, görme engelliler için ilk advent takviminin 1930'da yapıldığını kaydediyor. Museum Schloss Neuenburg kaydı da Lang'ı çikolata dolu takvimin mucidi sayıyor, ancak yıl vermiyor.
Çikolatalı takvim için ikincil sayfalarda 1930'lar ya da daha sonraki yıllar dolaşıyor; bunlar müze kaynağından teyit edilemediği için bu sayfada yazılmamıştır.
Bugünkü duruma gelince: İsviçre Ulusal Müzesi, takvimlerin sıklıkla büyük oyuncak şirketlerinden geldiğini ve bu şirketlerin hem ürünlerini sattığını hem de bu takvimlerden kazanç sağladığını yazıyor. Yani tür, dinî bir hazırlık pratiğinden çıkıp bir perakende kategorisine dönüşmüş durumda.
Günlerin ve dönemlerin nasıl resmî hâle geldiğini merak ediyorsanız dünya günleri nasıl ilan edilir sayfasına bakabilirsiniz.
Bu Sayfada Ne Yok?
- Tek bir "ilk advent takvimi" tarihi yok. Müze kayıtları farklı "ilk"ler veriyor; dördü de kaynağıyla aktarılmıştır.
- "1908'de ilk basılı takvim çıktı" ifadesi yok. Açılan müze kaynaklarında 1908 "ilk" tarihi olarak verilmiyor.
- Lang'ın annesinin 24 kurabiyeyi kartona diktiği anlatısı yok. Kurumsal müze kaynaklarında geçmiyor.
- Hamburg kökeni iddiası yok. Yalnızca ikincil sayfalarda bulundu, müzelerden teyit edilemedi.
- Bu yılın Advent başlangıç tarihi yok. Tarih her yıl değişir; kuralı metinde verilmiştir.
- Marka, ürün ve fiyat bilgisi yok.
- Dinî uygulama rehberi ya da ibadet tarifi yok. Sayfa dönemin takvimdeki yerini ve takvim nesnesinin tarihini anlatır.
- Görsel kullanılmamıştır. Müze sayfalarındaki görsellerin hakları ayrıdır.
Sık Sorulan Sorular
Advent ne zaman başlar?
Kilise takviminde 30 Kasım'a denk gelen veya ona en yakın pazar. Yani tarih her yıl değişir; 1 Aralık değildir.
Satılan takvimler neden 1 Aralık'ta başlıyor?
Çünkü ticarî takvim ile litürjik dönem ayrı şeylerdir. Satılan takvimler genellikle 1 Aralık'ta başlar; litürjik Advent ise 30 Kasım'a en yakın pazar başlar.
Advent kaç pazarı kapsar?
Dört pazar. Pazarlar Advent'in Birinci'den Dördüncü'ye kadar sıralanır.
İlk advent takvimini kim yaptı?
Müze kayıtları çelişiyor. Alman Noel Müzesi "en eski basılı takvim" için 1900, Münih; İsviçre Ulusal Müzesi "ilk klasik takvim" için 1903, Gerhard Lang; Museum Schloss Neuenburg "ilk kapılı takvim" için 1920 diyor.
Advent takviminde neden 24 kapak var?
24 kapak zorunlu değildir. Erken örneklerin bir kısmı 6 Aralık'ta ya da Advent'in birinci pazarında başlıyordu; 1920 tarihli kapılı takvim 18 pencere ve bir büyük kapıdan oluşur.
Çikolatalı takvim ne zaman çıktı?
Alman Noel Müzesi çikolatalı takvimin ilki için 1926 yılını veriyor ve bunu Lang'a atfediyor.
Takvim öncesinde günler nasıl sayılıyordu?
Müze kaydına göre her akşam duvara bir resim eklenmesi, her gün bir tebeşir işaretinin silinmesi ya da beşiğe her gün bir saman konulması gibi pratikler vardı.
Advent'in litürjik rengi ne?
Mor. Üçüncü pazarda mor yerine pembe kullanılabilir.
Kaynak: Advent'in litürjik yılın başlangıcı olduğu, dört pazarı kapsadığı, 30 Kasım'a en yakın pazar başladığı, 17-24 Aralık arası günlerin işlevi ve litürjik renk, yürürlükteki litürjik yıl normlarının metnindendir; normların dayanağı olan 14 Şubat 1969 tarihli papalık belgesi ve 1 Ocak 1970 tarihli yürürlüğü, belgenin kendi yayımcısının sayfasından teyit edilmiştir (vatican.va); normların İngilizce metni ABD Katolik Piskoposlar Konferansı'nın Advent sayfasından okunmuştur. Takvim öncesi sayma gelenekleri, 1900 tarihli "en eski basılı takvim" kaydı, Lang'ın yayın dönemi, çikolatalı takvim için 1926 ve görme engelliler için 1930 tarihleri Alman Noel Müzesi'nin kendi sayfasındandır. "İlk klasik advent takvimi 1903" ifadesi ve türün 1920'lerde yaygınlaşması İsviçre Ulusal Müzesi'nin yayınındandır. "Açılabilen kapı veya pencereleri olan ilk takvim" kaydı ve 18 pencereli Nikolaus takvimi ayrıntısı Museum Schloss Neuenburg'un koleksiyon kaydındandır. Çok tekrarlanan "1908" tarihi hiçbir müze kaynağında "ilk" olarak verilmediği için yazılmamıştır. Son kontrol 16 Kasım 2026.






Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.