Yeni Araştırma: Gondwana Sanılandan Daha Büyüktü

9 Eylül 2026'da Science Advances dergisinde yayımlanan bir araştırma, Gondwana kıtasının sanılandan daha büyük olduğunu ortaya koydu.

Türkiye açısından dikkat çekici bir bulgu da var: Anadolu'nun en derin temelinin Gondwana kökenli olduğu izotopik olarak gösterildi.

Araştırmanın Künyesi

Ana Bulgu

Araştırmaya göre Gondwana'nın boyutu, günümüz kıta kara alanının yüzde 64'ünden yüzde 80'ine revize edildi.

Bunun sebebi, genç dağ kuşaklarının altında gömülü kalmış eski kıta kabuğu parçalarının tespit edilmesi. Yani kayıp parçalar yok olmadı; sonradan oluşan dağ sistemlerinin altında kaldıkları için görülemiyordu.

Gondwana Neydi?

Gondwana, Dünya tarihinde var olmuş dev kıtalardan biri. Bugünkü Güney Amerika, Afrika, Antarktika, Avustralya, Arabistan ve Hindistan'ın bir arada bulunduğu kara kütlesi olarak biliniyor.

Zamanla parçalanan bu kıtanın parçaları kıta hareketleriyle bugünkü konumlarına ulaştı. Bir bölgenin "Gondwana kökenli" olması, o bölgenin temel kayaçlarının bu eski kıtadan geldiği anlamına geliyor.

Sm-Nd İzotop Analizi Nasıl Çalışıyor?

Samaryum ve neodim, kayaçların içinde bulunan elementler. Samaryum zamanla neodime dönüşüyor ve bu dönüşüm bilinen, sabit bir hızda gerçekleşiyor.

Bir kayaçtaki bu iki elementin oranına bakılarak kayacın oluştuğu dönem ve hangi kabuk kaynağından geldiği tespit edilebiliyor.

Yöntem, radyoaktif tarihlendirmenin bir biçimi. Yüzeydeki görüntüye değil, kayacın kimyasal imzasına bakıldığı için, üzeri sonradan başka oluşumlarla kaplanmış bölgeler hakkında da bilgi verebiliyor.

25.000'den fazla örneğin bir arada değerlendirilmesi, tek tek bölgelerde yapılan çalışmaların ötesinde bütünsel bir harita çıkarılmasını sağlamış.

Anadolu Bağlantısı

Araştırmanın Türkiye'yi ilgilendiren yönü şu: Anadolu'nun en derin jeolojik temelinin Gondwana kökenli olduğu izotopik verilerle gösterildi.

Bu, Anadolu'nun bugünkü coğrafi konumuyla jeolojik geçmişinin farklı olduğu anlamına geliyor. Levha hareketleri milyonlarca yıl boyunca kara parçalarını bugünkü yerlerine taşıdı; yüzeydeki komşuluklar derindeki köken birliğini yansıtmayabiliyor.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Araştırmacıların adları yok. Doğrulanamadı.
• Örneklerin alındığı bölgelerin listesi yok.
• Gondwana'nın var olduğu dönemin tarih aralığı yok. Makaleden teyit edilemedi.
• Bulgunun bilim camiasındaki karşılığı yok. Diğer araştırmacıların değerlendirmeleri henüz bulunmuyor.
• Anadolu'nun hangi bölümlerinin Gondwana kökenli olduğu yok. Ayrıntı verilmedi.
• Makalenin tam metni okunmamıştır. Bilgiler özet ve aktarımlara dayanmaktadır.

Ayrıca bu sayfada dolaşan "yerkabuğunun altında dev okyanus" türü başlıklarla ilgili bir bilgi yer almamaktadır; bunlar farklı ve daha eski çalışmalara aittir.

Sık Sorulan Sorular

Araştırma ne buldu?

Gondwana'nın boyutu, genç dağ kuşakları altında gömülü eski kıta kabuğu parçalarının tespitiyle yüzde 64'ten yüzde 80'e revize edildi.

Nerede yayımlandı?

Science Advances dergisinde, 9 Eylül 2026'da.

Hangi yöntem kullanıldı?

25.000'den fazla magmatik kaya örneğinde Sm-Nd izotop analizi.

Gondwana nedir?

Güney Amerika, Afrika, Antarktika, Avustralya, Arabistan ve Hindistan'ın bir arada bulunduğu eski dev kıta.

Türkiye ile ilgisi ne?

Anadolu'nun en derin jeolojik temelinin Gondwana kökenli olduğu izotopik olarak gösterildi.

Sm-Nd analizi ne işe yarar?

Kayacın oluştuğu dönemi ve hangi kabuk kaynağından geldiğini belirlemeye yarar.

Kaynaklar: Science Advances'ta 9 Eylül 2026'da yayımlanan araştırma ve bilim haberciliği aktarımları. Makalenin tam metni bu sayfa için okunmamıştır.