İklim Sınıflandırma Sistemleri: MGM Hangi Yöntemleri Kullanıyor?

Meteoroloji Genel Müdürlüğü bir yerin iklimini tek bir sistemle değil, birkaç ayrı sınıflandırma sistemiyle birlikte yayımlar. MGM'nin iklim sınıflandırmaları sayfasında Aydeniz, Erinç, De Martonne, Trewartha ve Thornthwaite sistemleri yer alır; ayrıca Köppen ve Köppen-Trewartha haritalarına bağlantı verilir. Değerlendirmelerde 1991-2020 iklim periyodu kullanılıyor.

Künye

Neden birden fazla sistem var?

Her sistem iklimi farklı bir büyüklük üzerinden sınıflandırıyor. Bazıları kuraklığa, bazıları yağış etkinliğine, bazıları sıcaklığa odaklanıyor. Sonuç olarak aynı yer için farklı sistemler farklı etiketler verebiliyor — ve bu bir çelişki değil, farklı soruların cevabı.

MGM'nin bir ilçe için yayımladığı değerlendirme buna örnek: aynı yer Erinç sistemine göre "yarı nemli", De Martonne sistemine göre "yarı kurak - nemli arası", Thornthwaite sistemine göre "yarı kurak-az nemli" çıkabiliyor. Üç sistem üç farklı eşik ve formül kullandığı için sonuçlar birebir örtüşmüyor.

Sistemler ve neye baktıkları

Trewartha sisteminde kış ve yaz ayrı ayrı etiketlenir; MGM bir örnekte kışı "kışları soğuk", yazı "yazları ılık" olarak sayısal değerle birlikte veriyor.

Thornthwaite kodu nasıl okunur?

Thornthwaite sınıfı ilk bakışta şifre gibi görünür; örneğin C1,B'1,s2,b'2. MGM aynı sayfada bu kodun açılımını veriyor:

• C1: Yarı kurak-az nemli
• B'1: 1. derece mezotermal
• s2: Su fazlası kış mevsiminde ve çok kuvvetli olan
• b'2: Yaz buharlaşma oranı

Yani kodun dört bileşeni sırayla nem durumu, sıcaklık derecesi, su fazlasının mevsimi ve yaz buharlaşma oranını bildiriyor. Bu yapı, tek kelimelik "karasal iklim" türü tanımlardan çok daha ayrıntılı bir tarif veriyor.

1991-2020 periyodu ne anlama geliyor?

MGM sayfasındaki ifade: "Tüm değerlendirmelerimizde 1991-2020 iklim periyodu kullanılmıştır."

Bu önemli bir ayrıntı, çünkü iklim sınıflandırmaları uzun dönemli ortalamalara dayanır. Farklı bir referans dönemi kullanıldığında aynı yer için farklı bir sınıf çıkabilir. Dolayısıyla bir iklim etiketini okurken hangi döneme ait olduğu da bilgidir.

İklim değişikliğiyle ilgili gelişmeler için Türkiye'nin ilk iklim kanunu sayfasına, Pasifik kaynaklı iklim döngüsü için El Niño nedir sayfasına bakabilirsiniz.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Hesaplama formülleri yok. MGM sayfası sonuç değerlerini veriyor, sistemlerin formüllerini vermiyor.
• Köppen sınıf adları yazılmadı. Köppen ve Köppen-Trewartha sayfada yalnızca bağlantı ve harita olarak yer alıyor; sınıf adları ve ölçütleri metinde geçmiyor.
• Türkiye'nin iklim haritası tarifi yok. Hangi bölgenin hangi sınıfa girdiği istasyon bazında değişir.
• İl bazlı tam liste yok. MGM değerlendirmeleri istasyon veya ilçe bazında yayımlıyor; bu sayfa yöntemi anlatır.
• Sistemlerin tarihçesi ve geliştiricileri yazılmadı. Bu bilgiler kullanılan kaynakta yer almıyor.
• İklim tahmini yok. Sayfa sınıflandırma yöntemlerini aktarır, gelecek öngörüsü içermez.
• Aydeniz sistemi için örnek değer verilmedi. İncelenen sayfada bu sistemin değer hücreleri boştu.

Sık Sorulan Sorular

MGM kaç iklim sınıflandırma sistemi yayımlıyor?

İncelenen sayfada metin hâlinde beş sistem yer alıyor: Aydeniz, Erinç, De Martonne, Trewartha ve Thornthwaite. Köppen ve Köppen-Trewartha ayrıca harita bağlantısı olarak veriliyor.

Aynı yer neden farklı sistemlerde farklı çıkıyor?

Çünkü her sistem farklı bir büyüklüğü ve farklı eşikleri kullanıyor. Biri kuraklığa, biri yağış etkinliğine, biri sıcaklığa bakıyor. Bu bir çelişki değil, farklı soruların cevabıdır.

Thornthwaite'teki harf ve sayılar ne anlama geliyor?

Dört bileşen sırayla nem durumu, sıcaklık derecesi, su fazlasının mevsimi ve yaz buharlaşma oranını bildirir. MGM kodun açılımını aynı sayfada veriyor.

1991-2020 periyodu neden belirtiliyor?

İklim sınıflandırmaları uzun dönemli ortalamalara dayanır. MGM tüm değerlendirmelerinde 1991-2020 periyodunu kullandığını belirtiyor; farklı bir referans dönemi farklı sonuç verebilir.

Köppen sınıflandırması bu sayfada var mı?

Sınıf adları yok. Köppen ve Köppen-Trewartha, incelenen MGM sayfasında yalnızca bağlantı ve harita olarak bulunuyor; metinde sınıf adları ve ölçütleri geçmediği için yazılmamıştır.

Bir yerin iklim sınıfını nereden öğrenebilirim?

MGM'nin iklim sınıflandırmaları sayfasından, istasyon veya ilçe seçerek. Bu sayfa yöntemi anlatır; il bazlı değerler MGM'nin kendi sayfasından alınır.

Kaynak ve kapsam: Sistem adları, her sistemin yayımlanan göstergesi, Thornthwaite kod açılımı ve 1991-2020 iklim periyodu ifadesi Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün iklim sınıflandırmaları sayfasından alınmıştır. Sistemlerin hesaplama formülleri, Köppen sınıf adları ve ölçütleri ile sistemlerin tarihçesi bu kaynakta yer almadığı için yazılmamıştır. Sayfa yöntemi anlatır; il bazlı iklim sınıfı değerleri MGM'nin kendi sayfasından alınmalıdır ve iklim tahmini içermez.