İstinaf Nedir? Hangi Mahkeme Bakar, Süresi Kaç Gün?

İstinaf, ilk derece mahkemesi kararının üst bir mahkemede yeniden incelenmesini sağlayan kanun yoludur. Adalet Bakanlığı'nın tanımı birebir şöyledir: "İlk derece mahkemeleri tarafından verilen kararların Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından" "tekrar incelemeye tabi tutularak karar verilmesi usulüne istinaf adı verilir."

İstinafın temyizden ayrıldığı nokta, denetimin kapsamıdır. Bakanlığın ifadesiyle "İstinafta ilk derece mahkemesinin kararını hem hukuksal hem de maddi yönden denetlenmektedir." Kanun yolu yapısı ise "Her iki yargı kolunda da kanun yolları istinaf ve temyiz olarak iki derecelidir" biçiminde tanımlanmıştır.

Künye

Hangi Mahkeme İnceliyor?

İstinaf başvurularını bölge adliye mahkemeleri inceler. Bu mahkemelerin kuruluş kanunu 5235 sayılı kanundur; adı birebir "Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun", kabul tarihi 26/9/2004, Resmî Gazete künyesi 7/10/2004 – 25606'dır.

Kanunun görev maddesinde bölge adliye mahkemesi hukuk ve ceza dairelerinin işi "kesin olmayan hüküm ve kararlara karşı yapılacak başvuruları inceleyip karara bağlamak" olarak tanımlanmıştır. Bakanlığın tanıtım yayınındaki ifade de "istinaf başvurularını inceleyip karara bağlamakla görevlidir." şeklindedir.

Kanuna göre her bölge adliye mahkemesinde en az üç hukuk ve en az iki ceza dairesi bulunur; ayrıca bir Cumhuriyet başsavcılığı vardır. Bölge adliye mahkemelerinin 2026 itibarıyla sayısı bu sayfada yazılmamıştır; doğrulanabilen en son bilgi 10.06.2022 tarihli Bakanlık duyurusundaki "Bölge Adliye Mahkemelerinin sayıları 18'e çıkmış oldu" ifadesidir.

Hukuk Yargısında İstinaf

Hukuk davalarında istinaf, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda düzenlenmiştir; kanunun künyesi kabul 12/1/2011, Resmî Gazete 4/2/2011 – 27836'dır.

Kapsam hükmü "İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi" ifadesiyle başlar. Süre hükmü ise nettir: "İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır." ve "Bu süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar."

Dilekçenin verileceği yer de düzenlenmiştir: başvuru "kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilebilir."

Bu hükümler, Adalet Bakanlığı'nın yayımladığı ve son değişiklik notu 2017 olan bir derlemeden alınmıştır; yürürlükteki güncel metin bu kontrolde doğrulanamamıştır.

Ceza Yargısında İstinaf

Ceza yargısında istinaf 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmiştir. Kapsam hükmü birebir "Madde 272 – (1) İlk derece mahkemelerinden verilen hükümlere karşı istinaf yoluna başvurulabilir." şeklindedir.

Süre, hukuk yargısından farklıdır: "Madde 273 – (1) İstinaf istemi, hükmün açıklanmasından itibaren yedi gün içinde hükmü" ve devamı "veren mahkemeye bir dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine bir beyanda bulunulması suretiyle yapılır;".

Kanunda re'sen inceleme de vardır: 15 yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin hükümler bölge adliye mahkemesince kendiliğinden incelenir. İstinafa başvurulamayacak hâller üç bent hâlinde sayılmıştır: belirli adlî para cezalarına mahkûmiyet ("a) Hapis cezasından çevrilen adlî para cezaları hariç" ibaresiyle başlayan bent), üst sınırı belirli bir gün sayısını geçmeyen adlî para cezası gerektiren suçlarda beraat hükümleri ve kanunlarda kesin olduğu yazılı hükümler. Süresi geçmiş veya hakkı olmayan istemleri hükmü veren mahkeme reddeder.

Bu hükümler de Bakanlığın yayımladığı, son değişiklik notu 2018 olan bir derlemeden alınmıştır; yürürlükteki güncel metin doğrulanamamıştır. Soruşturma ve kovuşturma makamının görevleri için Cumhuriyet savcısı ne yapar sayfamıza bakabilirsiniz.

Temyiz ile Farkı

İstinaftan sonraki aşama temyizdir ve mercii Yargıtaydır. Bakanlığın ifadesiyle Yargıtay "temyiz mercii olarak inceleyip karara bağlamakla görevlidir."

Ceza yargısında temyiz süresi için Bakanlığın bilgilendirme sayfası "hukuka aykırı olduğunu düşünmeniz durumunda hükmün açıklanmasından itibaren 15 gün" ifadesini kullanıyor. Aynı sayfa "İstinaf mahkemesinin temyiz edilen kararının Yargıtay'ca uygun bulunması halinde" izlenecek yolu da anlatıyor ve bazı bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyizin mümkün olmadığını belirtiyor.

"Temyizde yalnızca hukuka uygunluk denetlenir" biçiminde bir cümle bu sayfada yazılmamıştır; böyle bir kurumsal tanım bulunamadı. Dava dosyası takibi için UYAP vatandaş portalı nedir sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Parasal kesinlik sınırı rakamı yok. Elde edilen metinlerdeki tutarlar 2017 ve 2018 derlemelerine aittir; 2026'da geçerli oldukları doğrulanamadı.
• Bölge adliye mahkemelerinin 2026 itibarıyla sayısı yok. Doğrulanabilen en son bilgi 10.06.2022 tarihlidir.
• Bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçtiği gün ve ay yok. Yalnızca 2016 yılı doğrulandı.
• "Yürürlükteki kanun metni" ifadesi yok. Madde metinleri künyesiz derlemelerden alınmıştır ve bu açıkça belirtilmiştir.
• "Temyizde yalnızca hukuka uygunluk denetlenir" tanımı yok. Kurumsal bir karşılığı bulunamadı.
• Devam eden hiçbir dava, dosya, kişi veya kurum yok. Bu sayfa yalnızca kanun yolunun kendisini anlatır.
• Hiçbir mahkeme kararı veya emsal karar yok.
• Hukuki tavsiye veya yönlendirme yok. Süre kaçırılması hâlinde ne yapılacağına dair öneri verilmemiştir; usul işlemi için ilgili kanun metni ve bir hukukçu esas alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

İstinaf nedir?

Adalet Bakanlığı'nın tanımıyla ilk derece mahkemesi kararlarının bölge adliye mahkemeleri tarafından yeniden incelenmesi usulüdür.

İstinafa hangi mahkeme bakar?

Bölge Adliye Mahkemesi. Kuruluş dayanağı 5235 sayılı Kanundur (kabul 26/9/2004, Resmî Gazete 7/10/2004 – 25606).

Hukuk davasında istinaf süresi kaç gün?

Kanundaki ifade "İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır." ve süre ilamın tebliğiyle başlar.

Ceza davasında istinaf süresi kaç gün?

Yedi gün. Kanundaki ifade "hükmün açıklanmasından itibaren yedi gün içinde" başvurulacağı yönündedir. Hukuk ve ceza süreleri aynı değildir.

İstinaf başvurusu nereye yapılır?

Hukukta dilekçe "kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilebilir."; cezada hükmü veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır.

Her karara istinaf edilebilir mi?

Hayır. Ceza Muhakemesi Kanunu'nda istinafa başvurulamayacak hâller üç bent hâlinde sayılmıştır. Bu sayfada parasal sınır rakamı yazılmamıştır.

İstinaftan sonra ne var?

Temyiz, mercii Yargıtaydır. Bakanlığın ifadesiyle kanun yolları "istinaf ve temyiz olarak iki derecelidir".

Kaynak ve kapsam: "İlk derece mahkemeleri tarafından verilen kararların Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından", "tekrar incelemeye tabi tutularak karar verilmesi usulüne istinaf adı verilir.", "İstinafta ilk derece mahkemesinin kararını hem hukuksal hem de maddi yönden denetlenmektedir.", "hukuka aykırı olduğunu düşünmeniz durumunda hükmün açıklanmasından itibaren 15 gün" ve "İstinaf mahkemesinin temyiz edilen kararının Yargıtay'ca uygun bulunması halinde" ifadeleri T.C. Adalet Bakanlığı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Dairesi Başkanlığı'nın kanun yolları sayfasından; "Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun" adı, 5235 sayılı Kanun'un kabul tarihi ve Resmî Gazete künyesi ile "kesin olmayan hüküm ve kararlara karşı yapılacak başvuruları inceleyip karara bağlamak" hükmü Adalet Bakanlığı'nın yayımladığı kuruluş mevzuatı derlemesinden; "istinaf başvurularını inceleyip karara bağlamakla görevlidir.", "Her iki yargı kolunda da kanun yolları istinaf ve temyiz olarak iki derecelidir" ve "temyiz mercii olarak inceleyip karara bağlamakla görevlidir." ifadeleri Adalet Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı'nın Türk Adalet Sistemi yayınından; "Bölge Adliye Mahkemelerinin sayıları 18'e çıkmış oldu" ifadesi Bakanlığın 10.06.2022 tarihli basın duyurusundan birebir alınmıştır. "İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi", "İstinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır.", "Bu süre, ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar." ve "kararı veren mahkemeye veya başka bir yer mahkemesine verilebilir." hükümleri Adalet Bakanlığı sunucusunda barındırılan ve son değişiklik notu 2017 tarihli olan Hukuk Muhakemeleri Kanunu derlemesinden; "Madde 272 – (1) İlk derece mahkemelerinden verilen hükümlere karşı istinaf yoluna başvurulabilir.", "Madde 273 – (1) İstinaf istemi, hükmün açıklanmasından itibaren yedi gün içinde hükmü", "veren mahkemeye bir dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine bir beyanda bulunulması suretiyle yapılır;" ve "a) Hapis cezasından çevrilen adlî para cezaları hariç" hükümleri aynı sunucuda barındırılan ve son değişiklik notu 2018 tarihli olan Ceza Muhakemesi Kanunu derlemesinden alınmıştır. Bu iki derleme kapaksız ve künyesiz olduğu için madde metinleri "yürürlükteki metin" olarak sunulmamıştır. Elde edilen metinlerdeki parasal kesinlik sınırı tutarları 2017 ve 2018 derlemelerine ait olduğu ve 2026'da geçerlilikleri doğrulanamadığı için hiçbir rakam yazılmamıştır. Bölge adliye mahkemelerinin 2026 itibarıyla sayısı ve faaliyete geçtikleri gün ve ay doğrulanamadığı için yazılmamıştır. "Temyizde yalnızca hukuka uygunluk denetlenir" biçiminde bir kurumsal tanım bulunamadığı için böyle bir cümle kullanılmamıştır. Bu sayfada devam eden hiçbir dava, dosya, kişi veya kurum, hiçbir mahkeme kararı ile hukuki tavsiye veya yönlendirme yer almaz. Veriler 29 Ekim 2026 saat 12.00 TSİ itibarıyladır.