Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eşe diğer eş tarafından ödenen nafakadır. Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde düzenlenir. Nafaka türleri arasında en çok karıştırılanı budur; çocuk için ödenen nafakayla aynı şey değildir.
Künye
- Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, madde 175
- Türü: Eş lehine nafaka
- Talep şartı: Eşin talepte bulunması
- Yetkili mahkeme: Aile mahkemesi
- Değişiklik mekanizması: Türk Medeni Kanunu madde 176
- Veri tarihi: 1 Ekim 2026
Üç Şart
Kanun metnine göre yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için üç koşulun birlikte bulunması gerekiyor:
- Talep: Eşin nafaka talebinde bulunması gerekir. Mahkeme kendiliğinden hükmetmez.
- Yoksulluğa düşme: Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşmüş olmak gerekir.
- Kusur dengesi: Nafaka isteyen tarafın boşanmada diğer tarafa göre daha ağır kusurlu olmaması gerekir.
Kanun ayrıca nafaka yükümlüsünün kusurunun aranmadığını açıkça yazıyor. Yani ödeyecek tarafın kusursuz olması nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor.
"Yoksulluk" Nasıl Belirleniyor?
Kanunda yoksulluğa düşme kavramının tanımı yok; içerik yargısal uygulama yoluyla somutlaşıyor. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür ve eğitim gibi bireyin maddi varlığını geliştirmek için zorunlu ve gerekli görülen harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmayanlar yoksul kabul ediliyor. Başka bir ifadeyle, geçimini kendi malî kaynakları ve çalışma gücüyle sağlama imkânından yoksun olan taraf, diğer şartların da varlığı hâlinde nafaka talep edebiliyor.
Nafaka Türleri Karıştırılmamalı
| Tür | Kim için | Dayanak |
|---|---|---|
| Yoksulluk nafakası | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eş | TMK m.175 |
| İştirak nafakası | Velayeti kendisinde olmayan tarafın çocuğa katkısı | TMK m.182 |
| Tedbir nafakası | Dava sürerken geçici olarak | TMK m.169 |
| Yardım nafakası | Altsoy, üstsoy ve kardeşler arasında | TMK m.364 |
Kamuoyunda "nafaka" denildiğinde çoğu zaman bu dört türden biri kastediliyor ama hepsi aynı kurala tabi değil. Örneğin çocuk için ödenen iştirak nafakası çocuğun ergin olmasıyla ilgili kurallara bağlı; yoksulluk nafakasıyla aynı rejime tabi değildir.
Evliliğin Butlanı Hâlinde
Kanunun 158. maddesinin ikinci fıkrası, evlenmenin butlanına karar verilmesi hâlinde mal rejiminin tasfiyesi, tazminat, nafaka ve soyadı konusunda boşanmaya ilişkin hükümlerin uygulanacağını düzenliyor. Dolayısıyla yoksulluk nafakası, evlilik birliğinin butlan veya boşanma nedeniyle sona ermesi hâllerinde talep edilebiliyor.
Nafaka Sabit mi, Değişebilir mi?
Türk Medeni Kanunu'nun 176. maddesi nafakanın sonradan değiştirilmesine ilişkin mekanizmaları içeriyor:
- Nafakanın artırılması
- Nafakanın azaltılması
- Nafakanın kaldırılması
- Durumun gereklerine göre nafakanın irat biçiminde veya toptan ödenmesi
Yani nafaka, bir kez hükmedildikten sonra hiç değişmeyen bir yükümlülük değil. Koşullar değiştiğinde taraflar mahkemeye başvurabiliyor.
Anayasa Mahkemesi Kararının Etkisi
Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli ve E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararıyla 175. maddenin birinci fıkrasındaki "...süresiz olarak..." ibaresini iptal etti. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve iptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe giriyor.
Bu kararın iki sonucu var ve ikisi de karıştırılmamalı:
- Yoksulluk nafakası kurumu kaldırılmadı. Madde yürürlükte; iptal edilen yalnızca süreye ilişkin ibaredir.
- Karar henüz yürürlükte değil. Yürürlük tarihine kadar mevcut metin uygulanıyor.
Kararın ayrıntıları, oy dağılımı ve gerekçesi için AYM kararı sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu Sayfada Ne Yok?
- Hukuki tavsiye yok. Somut bir dosyaya ilişkin değerlendirme avukatın işidir.
- Nafaka miktarı tablosu yok. Miktar her dosyada hâkim tarafından belirlenir; sabit bir tarife bulunmuyor.
- Dava dilekçesi örneği yok. Bu sayfanın kapsamı dışında.
- Yeni kanun metni yok. Yasama organının yapacağı düzenleme henüz bilinmiyor.
- Yargıtay karar numaraları tam listesi yok. Yalnızca yoksulluk tanımına ilişkin yerleşik içtihat aktarılmıştır.
- Nafaka ödemeyenler hakkındaki yaptırımlar yok. Ayrı bir konu başlığıdır.
- Süre öngörüsü yok. İptal sonrası nafakanın kaç yıl olacağına dair tahmin yazılmamıştır.
Sık Sorulan Sorular
Yoksulluk nafakası nedir?
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eşe, diğer eş tarafından malî gücü oranında ödenen nafakadır. Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde düzenlenir.
Şartları neler?
Eşin talepte bulunması, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşmesi ve boşanmada diğer tarafa göre daha ağır kusurlu olmaması.
Ödeyecek tarafın kusurlu olması gerekir mi?
Hayır. Kanun, nafaka yükümlüsünün kusurunun aranmadığını açıkça belirtiyor.
Yoksulluk nasıl ölçülüyor?
Kanunda tanım yok. Yargıtay içtihadına göre yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür ve eğitim gibi zorunlu harcamaları karşılayacak geliri olmayanlar yoksul kabul ediliyor.
Nafaka sonradan değişebilir mi?
Evet. Türk Medeni Kanunu'nun 176. maddesi artırma, azaltma, kaldırma ve irat yerine toptan ödeme imkânlarını düzenliyor.
Çocuk için ödenen nafaka aynı mı?
Değil. Çocuk için ödenen nafaka iştirak nafakasıdır ve 182. maddeye dayanır.
AYM kararı yürürlüğe girdi mi?
Henüz girmedi. İptal hükmü 30 Eylül 2026 tarihli yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe giriyor.
Kaynaklar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 158, 169, 175, 176, 182 ve 364. maddeleri; Anayasa Mahkemesinin 4/6/2026 tarihli ve E:2025/156, K:2026/131 sayılı kararının tam metni (30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete) ve bu kararda aktarılan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihadı. Bu sayfa hukuki tavsiye içermez.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.