Türkan Şoray, Türk sinemasının en tanınan oyuncularından biridir. 28 Haziran 1945 tarihinde İstanbul'da doğdu. Yeşilçam döneminin sembol isimlerinden olan Şoray, oyunculuğun yanında yönetmenlik de yapmıştır.
Türkan Şoray Kimdir?
Türkan Şoray, altmış yılı aşan kariyerinde iki yüzden fazla filmde rol aldı. Türk sinemasında Sultan lakabıyla anılır.
Sinema tarihindeki yerini yalnızca oynadığı roller belirlemedi. Kendi çalışma koşullarını belirleyen ve sektörde Şoray Kanunları olarak anılan kuralları, Türk sinemasında bir oyuncunun kendi şartlarını dayattığı ilk örnek oldu.
Ayrıca dönemin en tanınan dört kadın oyuncusu arasında yönetmenlik yapan tek isimdir.
Türkan Şoray Künyesi
- Doğum tarihi: 28 Haziran 1945
- Doğum yeri: Eyüpsultan, İstanbul
- Meslek: Oyuncu, yönetmen
- Aktif yıllar: 1960 - 2018
- Lakabı: Sultan
- Unvanı: Devlet Sanatçısı (1991)
Türkan Şoray Kaç Yaşında ve Nereli?
28 Haziran 1945 doğumlu olan Türkan Şoray, 2026 yılı itibarıyla 81 yaşındadır.
İstanbul'un Eyüpsultan ilçesinde doğdu ve çocukluğu bu şehirde geçti.
Türkan Şoray'ın Ailesi
Memur bir ailenin ilk çocuğu olarak dünyaya geldi. Annesi Meliha Hanım'dır.
İki kız kardeşi vardır: Nazan Şoray ve Figen. Nazan Şoray da oyunculuk yapmıştır.
Öğrenimini Fatih Kız Lisesi'nin ortaokul bölümünde sürdürdü; sinemaya başladığında henüz ortaokul sıralarındaydı ve lise öğrenimini tamamlamadı.
Sinemaya Nasıl Başladı?
Şoray'ın sinemayla tanışması bir tesadüfe dayanır.
Karagümrük'teki ev sahiplerinin kızı olan ve sonradan oyuncu olacak bir arkadaşıyla birlikte bir film setine gitti. Orada yönetmen Türker İnanoğlu tarafından fark edildi.
İlk filmi Köyde Bir Kız Sevdim, 1960 yılında çekildi. Yönetmeni Türker İnanoğlu'ydu ve Şoray o sırada 15 yaşındaydı.
Aynı yıl iki film daha çevirdi ve kısa sürede dönemin en çok teklif alan oyuncularından biri hâline geldi.
Şoray Kanunları Nedir?
Türkan Şoray'ın Türk sinema tarihindeki en özgün katkısı, kendi çalışma koşullarını yazılı hâle getirmesidir.
Kurallar 1966 sonunda şekillendi, 1967'de yazılı metne dönüştü ve aynı yıl basına yansıdı. Şoray o sırada yirmi bir yaşındaydı.
Kuralların doğuş nedeni, genç yaşta rızası dışında sahnelerde oynatılmasıydı. Şoray, sözleşmelere koyduğu şartlarla buna son verdi. Gazeteciler bu maddeleri Şoray Kanunları diye adlandırdı.
Toplam 18 maddeden oluşan metin, yapımcılara imzalatılıyordu. Başlıca maddeler:
- Senaryoyu çekimden en az bir ay önce inceler ve beğenmesi şarttır.
- Yönetmen ve başrol erkek oyuncu için onayı gerekir.
- Adı jenerik, afiş ve ilanlarda başta ve tek yazılır.
- Filmde öpüşme ve açık sahne bulunmayacaktır.
- Çekimler yalnızca İstanbul'da yapılır.
- Çalışma saatleri 08.00 ile 19.00 arasındadır.
- Pazar günleri çalışmaz.
- Seslendirme için onayı şarttır.
- Şartlara uymayan şirket tazminat öder.
Yapımcılar başlangıçta tepki gösterdi ve toplu karar alarak film teklif etmeme yoluna gitti. Ancak kararın hemen ertesinde birçok yapımcı birbirinden habersiz biçimde sözleşme imzalamaya geldi.
Kuralları kendisi bozdu. Öpüşme sahnesi yasağını 1982 yapımı Mine filmiyle kaldırdı. Kendi ifadesiyle "Şoray Kanunları'nı kendi elimle yıktım" demiştir.
Sultan Lakabı Nereden Geliyor?
Şoray'ın Sultan lakabıyla anılması Türk sinemasında yerleşmiş bir gelenektir.
Lakabın kökenine dair en yaygın anlatı, uzun yıllar birlikte olduğu Rüçhan Adlı'nın gönderdiği çiçek notlarında ona bu şekilde hitap etmesi ve bunun basına yansımasıdır.
Not: Bu köken anlatısı magazin kaynaklıdır ve birincil bir belgeyle doğrulanamamıştır. Kesin olan, lakabın Türk sinemasında yerleşik olduğudur.
Türkan Şoray'ın Filmleri
Şoray'ın rol aldığı film sayısı 222 olarak kaydedilmektedir.
Not: Yeşilçam döneminde aynı filmin farklı adlarla yeniden gösterime girmesi yaygın olduğu için kesin sayı yapısal olarak tartışmalıdır. Ayrıca bu sayıyla Guinness Rekorlar Kitabı'na girdiği yönündeki iddia doğrulanamamıştır.
Öne çıkan filmleri:
- Otobüs Yolcuları (1961) - yön. Ertem Göreç
- Acı Hayat (1962) - yön. Metin Erksan. İlk Altın Portakal'ını bu rolle kazandı.
- Vesikalı Yarim (1968) - yön. Lütfi Ö. Akad
- Dönüş (1972) - kendi yönetmenliği
- Mahpus (1973)
- Selvi Boylum Al Yazmalım (1977) - yön. Atıf Yılmaz
- Mine (1982)
- Hayallerim, Aşkım ve Sen (1987)
- Bir Aşk Uğruna (1994)
Selvi Boylum Al Yazmalım, Cengiz Aytmatov'un romanından uyarlanmıştır. Filmin müziklerini Cahit Berkay yapmış, başrolü Kadir İnanır ile paylaşmıştır. Yapım 2010 yılında restore edilerek yeniden gösterime girdi.
Kariyerinde en son rol aldığı film 2007 tarihli Sunadır.
Yönetmenlik Dönemi
Türkan Şoray, oyunculuğun yanında beş filmin yönetmenliğini üstlenmiştir:
- Dönüş (1972) - ilk yönetmenlik denemesi
- Azap (1973)
- Bodrum Hâkimi (1976)
- Yılanı Öldürseler (1981) - Şerif Gören ile ortak
- Uzaklarda Arama (2015) - rol almadığı, yalnızca yönettiği tek film
Yönetmenliğe başlarken sektörden tepki gördüğünü, bazı meslektaşlarının kadın yönetmenle çalışmak istemediğini belirtmiştir.
Uzaklarda Arama, kızı Yağmur Ünal ile birlikte yer aldığı tek projedir.
Vesikalı Yarim ve Yeşilçam Estetiği
Türkan Şoray'ın filmografisinde ayrı bir yeri olan yapım, 1968 tarihli Vesikalı Yarimdir.
Lütfi Ö. Akad'ın yönettiği film, Yeşilçam melodramının kalıplarını kullanırken aynı zamanda onları aşan bir anlatım kurmasıyla değerlendirilir.
Şoray bu rolüyle ikinci Altın Portakal ödülünü kazandı.
Sanatçı, Akad ile çalışmasının oyunculuğunu değiştirdiğini belirtmiştir. Bir söyleşisinde "Gözlerimle oynamayı Lütfi Akad öğretti bana" ifadesini kullanmıştır.
En Çok Birlikte Oynadığı İsimler
Şoray'ın altmış yıllık kariyeri boyunca aynı partnerle defalarca çalışması Yeşilçam'ın çalışma düzeninin bir sonucudur.
Otobiyografisindeki kayda göre en çok birlikte film çevirdiği oyuncular şunlardır:
- Ediz Hun - 20 film
- Ekrem Bora - 15 film
- İzzet Günay ve Murat Soydan - 13'er film
- Tanju Gürsu - 12 film
- Kadir İnanır - 10 film
Kadir İnanır ile çevirdiği filmler sayıca en az olanlar arasında yer alsa da, Selvi Boylum Al Yazmalım ve Dönüş gibi yapımlar nedeniyle en çok hatırlananlardır.
Türkan Şoray'ın Ödülleri
Antalya Altın Portakal En İyi Kadın Oyuncu ödülünü dört kez kazandı:
- 1964 - Acı Hayat
- 1968 - Vesikalı Yarim
- 1987 - Hayallerim, Aşkım ve Sen
- 1994 - Bir Aşk Uğruna
Uluslararası ödülleri:
- Moskova Film Festivali (1973) - Özel Ödül, Dönüş filmiyle
- Taşkent Film Festivali (1978) - Selvi Boylum Al Yazmalım filmiyle
- Bastia Akdeniz Sinemaları Festivali (1992, Fransa) - En İyi Kadın Oyuncu
Diğer önemli unvanları: 1991 yılında Devlet Sanatçısı unvanı, 1972 Altın Kelebek En İyi Kadın Oyuncu, 1973 Altın Koza En İyi Kadın Oyuncu.
2010 yılında UNICEF Türkiye İyi Niyet Elçisi seçildi.
Acı Hayat ve İlk Büyük Ödül
Türkan Şoray'ın oyunculuk açısından ilk büyük çıkışı 1962 tarihli Acı Hayat filmiyle geldi.
Metin Erksan'ın yönettiği yapımda canlandırdığı karakter, dönemin toplumsal koşullarını yansıtan gerçekçi bir portreydi.
Bu rol, Şoray'a 1964 yılında ilk Altın Portakal ödülünü kazandırdı. O sırada henüz on dokuz yaşındaydı.
Film, sanatçının yalnızca melodram oyuncusu olarak değil, dramatik rollerde de değerlendirilmesinin başlangıcı oldu.
Dört Yapraklı Yonca
Türkan Şoray, Yeşilçam döneminde Fatma Girik, Hülya Koçyiğit ve Filiz Akın ile birlikte Dört Yapraklı Yonca olarak anılan grubun üyesidir.
Bu dört isim, 1960'lar ve 1970'lerde Türk sinemasının en çok iş yapan kadın oyuncularıydı.
Şoray, dördü arasında yönetmenlik yapan tek isimdir.
2009 yılında Fatma Girik ve Hülya Koçyiğit ile birlikte Altın Kızlar adlı dizide bir araya geldiler.
Televizyon Dizileri
Şoray, 1990'lardan itibaren televizyona da yöneldi ve toplam on bir dizide rol aldı.
En uzun soluklu iki yapım:
- İkinci Bahar (1998-2001) - Şener Şen ile birlikte, üç sezon
- Tatlı Hayat (2001-2004) - Haluk Bilginer ile birlikte, dört sezon
2010 ile 2011 arasında NTV'de Sinema Benim Aşkım adlı programı sundu.
Türkan Şoray'ın Özel Hayatı
Türkan Şoray, iş insanı Rüçhan Adlı ile yaklaşık yirmi yıl birlikte oldu. Adlı'nın önceki evliliği sürdüğü için resmî nikâh mümkün olmadı. Şoray, Adlı'nın 1995'teki vefatına kadar yanında bulundu.
Tek evliliğini tiyatro oyuncusu Cihan Ünal ile yaptı. Evlilik 1983 ile 1987 arasında sürdü.
Bu evlilikten Yağmur Ünal adında bir kızı vardır. 1984 doğumlu olan Yağmur Ünal da oyunculuk yapmaktadır.
Türkan Şoray'ın Bugünü
Haziran 2018 tarihinde, kendisine sunulan senaryoları yeterli bulmadığını belirterek oyunculuğu bıraktığını açıkladı. Bu tarihten sonra yeni bir oyunculuk veya yönetmenlik projesi yapmadı.
Sağlık durumu: Ağustos 2025'te kızı Yağmur Ünal, annesinin sağlık durumunun iyi olduğunu açıkladı. Bu açıklama, dolaşan asılsız iddiaları yalanlamak amacıyla yapıldı.
26 Haziran 2026: Uzun yıllar birlikte çalıştığı Kadir İnanır hayatını kaybetti. İkili on filmde birlikte rol almıştı; Selvi Boylum Al Yazmalım ve Dönüş bunların en bilinenleridir.
Şoray, vefat haberinin ardından sosyal medya hesabından bir veda mesajı yayımladı ve "Senin sinemadaki ışığın hiç sönmeyecek" ifadesini kullandı.
Sık Sorulan Sorular
Türkan Şoray kaç yaşında?
28 Haziran 1945 doğumludur, 2026 itibarıyla 81 yaşındadır.
Türkan Şoray nereli?
İstanbul'un Eyüpsultan ilçesi doğumludur.
Kaç filmde oynadı?
Kayıtlara göre 222 film. Yeşilçam dönemindeki uygulamalar nedeniyle kesin sayı tartışmalıdır.
Şoray Kanunları nedir?
1967'de yazılı hâle getirdiği, yapımcılara imzalattığı 18 maddelik çalışma koşulları metnidir.
Türkan Şoray evli mi?
Tek evliliğini Cihan Ünal ile 1983-1987 arasında yaptı. Hâlen evli değildir.
Türkan Şoray'ın kızı kim?
Yağmur Ünal. 1984 doğumludur ve oyunculuk yapmaktadır.
Kaç Altın Portakal kazandı?
En İyi Kadın Oyuncu dalında dört kez: 1964, 1968, 1987 ve 1994.
Türkan Şoray hâlâ oyunculuk yapıyor mu?
Hayır. 2018 yılında oyunculuğu bıraktığını açıkladı.
Diğer oyuncu biyografileri için Kim Kimdir bölümümüze bakabilirsiniz.
Kaynaklar: Filmografi kayıtları, festival arşivleri, sanatçının otobiyografisi ve ulusal basın kaynakları. Doğrulanamayan iddialar yazı içinde belirtilmiştir.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.