İlk Yardımın Temel İlkeleri: Koruma, Bildirme, Kurtarma

İlk yardım, olay yerinde tıbbi araç gereç aranmaksızın, mevcut araç ve gereçlerle yapılan ilaçsız uygulamalardır. Temel ilkeleri koruma, bildirme ve kurtarma olarak üç başlıkta toplanır ve kısaca KBK diye anılır. Türkiye'de acil tıbbi yardım numarası 112'dir.

Bu sayfa bir uygulama rehberi değildir. Hiçbir müdahalenin nasıl yapılacağı anlatılmamıştır; kavramları ve ilkeleri aktarır.

Künye

İlk yardım ile acil bakım aynı şey değil

Bu ayrım karıştırılıyor ve karıştırılması önemli. Kaynak metnin tanımları:

İlk yardım: "olay yerinde, tıbbi araç ve gereç aranmaksızın, mevcut araç ve gereçlerle yapılan ilaçsız uygulamalara ilk yardım denir."

Acil bakım: "Hastalık ve kaza nedeniyle sağlığı tehlikeye girmiş kişiye, sağlık personeli tarafından tıbbi araç gereç ve ilaç kullanılarak yapılan uygulamalara, acil bakım denir."

Üç temel ilke: koruma, bildirme, kurtarma

Kaynak metin bu üçünü sırayla tanımlıyor:

• Koruma: "Olay yerini hızla değerlendirip olası tehlikeleri belirleyerek güvenli bir çevre oluşturmaya koruma denir." Yani ilk adım müdahale değil, ortamı güvenli hâle getirmektir.
• Bildirme: "Olayın tıbbi yardım kuruluşuna haber verilmesine bildirme denir." Türkiye'de aranacak numara 112'dir.
• Kurtarma: "Kurtarma ilk yardımcının yapacağı müdahalelerin sonuçlarını belirleyecek temel uygulamalardandır."

Sıralamanın kendisi bir bilgi taşıyor: koruma ve bildirme, kurtarmadan önce gelir. Güvenli olmayan bir ortama girmek, kurtarılacak kişi sayısını artırır.

İlk yardımın amaçları

Kaynak metin üç amaç sayıyor: yaşamsal fonksiyonların sürdürülmesi, hasta veya yaralının durumunun kötüleşmesinin önlenmesi ve iyileşmenin kolaylaştırılması.

Üçünün de ortak yönü var: ilk yardımın amacı tedavi etmek değil, tıbbi yardım gelene kadar durumu korumaktır.

İlkyardımcı kimdir?

Kaynak metnin tanımı: "en az temel ilkyardım kursu alarak ilkyardımcı sertifikası almış kişilere ilkyardımcı denir."

Yani ilkyardımcılık sertifikaya bağlı bir statüdür; internetten okuyarak kazanılmaz. Bu sayfanın da bir eğitim yerine geçmediğini bir kez daha belirtmek gerekiyor. Sağlıkla ilgili diğer başvuru sayfaları için kan grubu uyumu tablosu ve kan bağışı şartları sayfalarına bakabilirsiniz.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Hiçbir uygulama tarifi yok. Kalp masajı, suni solunum, kanama durdurma, atel, Heimlich gibi müdahalelerin nasıl yapılacağı yazılmamıştır. Yanlış uygulanan müdahale zarar verir.
• Bu sayfa eğitim yerine geçmez. İlkyardımcı olmak sertifikalı kurs gerektirir.
• Teşhis bilgisi yok. Hangi belirtinin hangi duruma işaret ettiği yazılmamıştır.
• İlaç adı ve dozu yok. İlk yardım tanımı gereği ilaçsız uygulamaları kapsar.
• İlk yardım çantası içeriği listesi yok. Bu kaynakta yer almıyor.
• Yasal yükümlülükler yazılmadı. Hangi işyerinde kaç ilkyardımcı bulunması gerektiği ayrı mevzuat konusudur.
• Kurs ücreti ve başvuru yeri yok. Değişken bilgilerdir; ilgili kurumdan öğrenilir.

Sık Sorulan Sorular

İlk yardımın temel ilkeleri nelerdir?

Koruma, bildirme ve kurtarma. Kısaca KBK olarak anılır. Koruma olay yerini güvenli hâle getirmek, bildirme tıbbi yardım kuruluşuna haber vermek, kurtarma ise müdahale aşamasıdır.

İlk yardım ile acil bakım arasındaki fark ne?

İlk yardım ilkyardımcı tarafından, çevredeki imkânlarla, ilaçsız ve olay yerinde yapılır. Acil bakım sağlık personeli tarafından, tıbbi araç gereç ve ilaç kullanılarak yapılır.

Türkiye'de acil yardım için hangi numara aranır?

112. Kaynak metnin ifadesi: "Ülkemizde acil tıbbi yardım istenen telefon numarası 112'dir."

İlk yardımın amacı tedavi etmek mi?

Hayır. Sayılan üç amaç yaşamsal fonksiyonların sürdürülmesi, durumun kötüleşmesinin önlenmesi ve iyileşmenin kolaylaştırılmasıdır. Tedavi sağlık personelinin işidir.

Neden önce koruma geliyor?

Çünkü güvenli olmayan bir ortama girmek kurtarılacak kişi sayısını artırır. Kaynak, korumayı olay yerini hızla değerlendirip olası tehlikeleri belirleyerek güvenli bir çevre oluşturmak olarak tanımlıyor.

Herkes ilkyardımcı sayılır mı?

Hayır. İlkyardımcı, en az temel ilkyardım kursu alarak sertifika almış kişidir. Bu sayfayı okumak ilkyardımcı yapmaz.

Kaynak ve kapsam: İlk yardım, acil bakım ve ilkyardımcı tanımları, koruma-bildirme-kurtarma ilkeleri, 112 numarası ve ilk yardımın amaçları Millî Eğitim Bakanlığı MEGEP "İlk Yardımın Temel İlkeleri" modülünden alınmıştır; tanımlar kaynaktaki ifadelerle aktarılmıştır. Bu sayfa bilinçli olarak hiçbir müdahale tarifi içermez ve ilkyardım eğitiminin yerine geçmez; yanlış uygulanan müdahale zarar verebilir. Acil bir durumda 112 aranmalıdır.