Reklam
Teknoloji

PEGI yaş sınırı nedir? Oyun derecelendirme sistemi

PEGI gönüllü bir sistem ama Türkiye'de 1 Kasım 2026'dan beri oyun platformlarına kanunla derecelendirme yükümlülüğü getirilmiş durumda.

PEGI yaş sınırı nedir? Oyun derecelendirme sistemi

Türkiye'de oyunlar için artık bir kanunî derecelendirme yükümlülüğü var ve bu çok yeni: 1 Kasım 2026'dan beri yürürlükte.

Bu yüzden "Türkiye'de oyun derecelendirmesine dair mevzuat yok" demek artık doğru değil. Ama yükümlülüğün kime düştüğü ve neyi gerektirdiği çoğu anlatımda karışıyor; aşağıda ikisini ayırıyorum.

PEGI nedir?

PEGI, Avrupa'da kullanılan oyun yaş derecelendirme sistemidir. Sistemin kendi tanıtımına göre 2003 baharında, Avrupalı ebeveynlerin bilgisayar oyunu satın alırken bilinçli karar vermesine yardımcı olmak üzere kurulmuş ve bir dizi ulusal sistemin yerini almıştır. Sistem bugün 35'ten fazla ülkede kullanılıyor.

Önemli bir kayıt: PEGI oyunun zorluk seviyesini değil, içeriğin yaş uygunluğunu değerlendirir.

Sistemi Avrupa'daki sektör federasyonu geliştirmiş, günlük yönetimi ise Belçika hukukuna tabi, kâr amacı gütmeyen bağımsız bir şirkete devredilmiştir. İki bağımsız idareci var: Hollanda'daki kurum küçük yaş kategorilerindeki oyunları denetleyip lisansları veriyor, Birleşik Krallık'taki Games Rating Authority ise üst kategorileri denetliyor ve bu kurum kanunla yetkili bir kuruluştur.

Yaş kategorileri ve ölçütleri

Sistemin yaş kategorileri sabittir: 3, 7, 12, 16 ve 18. Sistemin kendi açıklamalarıyla ölçütler şöyle:

  • PEGI 3: tüm yaş grupları için uygun. Küçük çocukları korkutabilecek ses ya da görüntü olmamalı; yalnızca çok hafif, komik bağlamdaki ya da çocuksu ortamdaki şiddet kabul edilir; kötü dil yok.
  • PEGI 7: küçük çocukları korkutabilecek sahne ya da sesler içerenler. Çok hafif — imalı, ayrıntısız veya gerçekdışı — şiddet kabul edilir.
  • PEGI 12: fantezi karakterlere biraz daha grafik şiddet ya da insan benzeri karakterlere gerçekdışı şiddet; cinsel ima olabilir; kötü dil yalnızca hafif.
  • PEGI 16: şiddetin gerçek hayatta beklenene benzer hâle geldiği durumlar; kötü dil daha ağır olabilir; tütün, alkol ve yasa dışı madde kullanımı yer alabilir.
  • PEGI 18: yetişkin sınıflandırması. Vahşi şiddet, görünür sebepsiz öldürme, savunmasız karakterlere şiddet, yasa dışı madde kullanımının ve kumar simülasyonunun özendirilmesi.

Bir de sayısal olmayan bir etiket var: oyun olmayan uygulamalar için kullanılan ve ebeveyn rehberliği önerildiğini bildiren etiket. Bu etiket, kullanıcı üretimi içerik sunan uygulamalar için kullanılıyor.

İçerik tanımlayıcıları

Yaş etiketinin yanında, içeriğin neden o yaşa derecelendirildiğini gösteren yedi tanımlayıcı bulunuyor: şiddet, kötü dil, korku, kumar, cinsellik, uyuşturucu-alkol-tütün ve ayrımcılık.

İki tanımlayıcının kendine özgü kuralı var: uyuşturucu-alkol-tütün tanımlayıcısı daima 16 ya da 18 kategorisini getiriyor; ayrımcılık tanımlayıcısı ise daima 18. Kumarda ise ayrım var: kumar temalı bir atıf 12'yi, kumar simülasyonu 18'i getiriyor.

2026'daki değişiklik: oyun içi satın alma artık yaşı etkiliyor

Bu, eski kaynakları doğrudan eskiten bir değişiklik. Önceki anlatımlarda "oyun içi satın alma tanımlayıcısı yaş derecesini etkilemez" yazar. Haziran 2026'dan beri bu doğru değil.

Sistem, etkileşimli risk kategorilerini genişletti ve bazı yapıları doğrudan yaş kategorisine bağladı:

  • Oyun içi satın alma tanımlayıcısı, oyunda içerik satın alınabildiğinde daima görünüyor.
  • Ücretli rastgele öğeler (içeriği önceden bilinmeyen paketler) bu tarihten sonra sunulan oyunlarda 16, sosyal kumar oyunlarında 18 kategorisini getiriyor.
  • Süreli teklifler 12; oyunda varsayılan olarak harcamayı kapatan bir ebeveyn kontrolü varsa 7.
  • Kripto para ya da benzeri varlık merkezli yapılar 18.
  • Oynamaya baskı — günlük görev, giriş serisi, süreli etkinlik ödülleri gibi yapılar — 7; dönmeyen oyuncu ödül ya da statü kaybıyla cezalandırılıyorsa 12.
  • Kısıtlanmamış iletişim — engelleme, sessize alma ve moderasyon yoksa — 18.

PEGI hukuken bağlayıcı mı?

Kendi başına değil. Sistemin kendi ifadesiyle PEGI gönüllü bir sistemdir ve mevcut ulusal yasalarla birlikte yürür, onlara tabidir — yasalar belirli içerikleri yasaklıyor ya da zorunlu derecelendirme sistemi kuruyor olabilir.

Ama "gönüllü" demek "sonuçsuz" demek değil. Sistemi kullanan her yayıncı davranış kurallarına sözleşmeyle bağlıdır; kurallar ulusal zorunlu sistemlere tabiyeti ve zorunlu derecelendirmesi olan ülkelerde PEGI logolarının kullanılmamasını düzenliyor. Bazı ülkelerde sistem resmî olarak tanınmış, bazı ülkelerde idarecisi kanunla yetkili bir kuruluştur.

Türkiye'de durum: iki ayrı soru

Birinci soru: Türkiye PEGI'ye dahil mi? Hayır. Türkiye, sistemin yayımladığı katılan ülkeler listesinde yer almıyor.

İkinci soru: Türkiye'de oyun derecelendirmesi zorunlu mu? 1 Kasım 2026'dan beri evet — ama yükümlülük platformlara düşüyor.

Düzenleme, 7578 sayılı Kanun'un 23. maddesiyle 5651 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 5 ile geldi. Kanun 1 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı; yürürlük maddesi, ilgili maddelerin yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe gireceğini söylüyor. Bu da 1 Kasım 2026 demektir.

Maddenin getirdikleri:

  • Fıkranın kendi ifadesiyle: "Oyun platformu usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları sunamaz. Ancak derecelendirilmeyen oyunları en yüksek yaş kriterine göre derecelendirmek kaydıyla sunabilir." Yani derecelendirilmemiş oyun ya sunulmaz ya da en yüksek yaş kategorisiyle sunulur. Platform, usulüne uygun derecelendirilmeyen içerikleri çıkarmakla da yükümlüdür.
  • Platform, açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlamak zorundadır. Bu araçlar hesap ayarlarının kontrol edilmesine ve satın alma, kiralama, ücretli üyelik gibi işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına bağlanmasına ilişkin mekanizmaları içerir.
  • Türkiye'den günlük erişimi yüz binden fazla olan yurt dışı kaynaklı platformlar Türkiye'de temsilci belirlemek ve temsilci bilgilerini kuruma bildirmek zorundadır; iletişim bilgileri sitede kolayca görülebilecek şekilde yer alır.
  • Kurum, kanuna uyuma ilişkin açıklama talep edebilir; platform istenen bilgi ve belgeleri derhal ve en çok on beş günü geçmemek üzere verilecek süre içinde vermekle yükümlüdür.
  • Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde bildirim yapılır ve bildirimden itibaren otuz gün içinde yükümlülük yerine getirilmezse idarî yaptırım uygulanabilir.

Peki Türkiye'de yaş kategorileri neler?

Bu sorunun cevabı henüz yok ve bu sayfada uydurulmamıştır.

Maddenin beşinci fıkrası, derecelendirmeye dair usul ve esasların kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceğini söylüyor. Bu araştırmada söz konusu yönetmelik bulunamadı. Dolayısıyla Türkiye'de kullanılacak somut yaş kategorileri ve etiketler henüz belirlenmemiş durumdadır.

Özetle: Türkiye'de PEGI gibi devlet eliyle oyun derecelendiren bir kurum yok; derecelendirme yükümlülüğü 1 Kasım 2026'dan beri platformlara yüklenmiş, uygulama esasları ise yönetmeliğe bırakılmıştır.

Bu Sayfada Ne Yok?

  • Türkiye'de kullanılacak somut yaş kategorileri yok. Usul ve esasları belirleyecek yönetmelik bu araştırmada bulunamadı; kategori uydurulmamıştır.
  • İdarî para cezası tutarı yok.
  • Belirli bir oyunun yaş derecesi yok. Derecelendirme oyun bazındadır ve sürümle değişebilir.
  • PEGI'nin hukuken zorunlu olduğu ülkelerin tam listesi yok. Sistemin kendi sayfalarında böyle bir liste bulunmuyor.
  • Oyun önerisi ya da satın alma yönlendirmesi yok.
  • Yaş sınırını aşma ya da kontrolleri atlatma bilgisi yok.
  • Korsan yayın ve kaynak adı yok.
  • Çocuğun oyun süresine dair sağlık değerlendirmesi yok.

Sık Sorulan Sorular

PEGI yaş kategorileri neler?

3, 7, 12, 16 ve 18. Ayrıca oyun olmayan uygulamalar için sayısal olmayan, ebeveyn rehberliği önerildiğini bildiren bir etiket bulunuyor.

PEGI oyunun zorluğunu mu gösteriyor?

Hayır. Sistem içeriğin yaş uygunluğunu değerlendirir, zorluk seviyesini değil.

PEGI hukuken bağlayıcı mı?

Kendi başına değil — gönüllü bir sistemdir ve ulusal yasalara tabidir. Ancak sistemi kullanan yayıncılar davranış kurallarına sözleşmeyle bağlıdır ve bazı ülkelerde idarecisi kanunla yetkili bir kuruluştur.

Oyun içi satın alma yaş derecesini etkiliyor mu?

Haziran 2026'dan beri evet. Ücretli rastgele öğeler 16 (sosyal kumar oyunlarında 18), süreli teklifler 12, kripto varlık merkezli yapılar 18 kategorisini getiriyor. Eski "etkilemez" bilgisi artık geçerli değil.

Türkiye PEGI'ye dahil mi?

Hayır. Türkiye, sistemin yayımladığı katılan ülkeler listesinde yer almıyor.

Türkiye'de oyun derecelendirmesi zorunlu mu?

1 Kasım 2026'dan beri evet, ancak yükümlülük platformlara düşüyor. 5651 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 5, derecelendirilmeyen oyunların sunulamayacağını, ancak en yüksek yaş kriterine göre derecelendirilmek kaydıyla sunulabileceğini söylüyor.

Platformlar ebeveyn kontrolü sağlamak zorunda mı?

Evet. Madde, açık ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlanmasını; satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına bağlanabilmesini zorunlu kılıyor.

Türkiye'de hangi yaş etiketleri kullanılacak?

Henüz belirlenmemiş. Maddenin beşinci fıkrası usul ve esasların kurum yönetmeliğiyle belirleneceğini söylüyor; bu yönetmelik araştırmada bulunamadı.

Kaynak: Sistemin kuruluşu, kullanıldığı ülke sayısı, yaş uygunluğu ile zorluk ayrımı, idareci kurumlar, yaş kategorileri ve ölçütleri, yedi içerik tanımlayıcısı, davranış kurallarındaki kategori listesi ve sistemin gönüllü olduğuna dair kendi ifadesi, PEGI'yi işleten kurumun kendi sayfalarındandır (pegi.info ve pegi.info). Etkileşimli risk kategorilerinin yaş derecesini etkilemeye başlaması aynı kurumun 2026 tarihli duyurusundandır (pegi.info). Türkiye'deki yükümlülük, 7578 sayılı Kanun'un 23. maddesiyle 5651 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 5 metninden alınmıştır; Resmî Gazete nüshası bizzat açılmış ve yürürlük maddesi okunmuştur: ilgili maddeler yayımı tarihinden altı ay sonra, yani 1 Kasım 2026'da yürürlüğe girmiştir (Resmî Gazete 1 Mayıs 2026, sayı 33240; resmigazete.gov.tr). Usul ve esasları belirleyecek kurum yönetmeliği bu araştırmada bulunamadığı için Türkiye'de kullanılacak somut yaş kategorileri yazılmamıştır. İdarî yaptırım tutarı yazılmamıştır. Son kontrol 16 Kasım 2026.

Yorumlar (0)

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.

Yorum Yap