Hedik Nasıl Yapılır? Diş Buğdayı (Diş Hediği) Tarifi

Hedik, buğdayın nohutla birlikte haşlanmasıyla yapılan geleneksel bir Anadolu yemeğidir.

Diş hediği ve diş buğdayı adlarıyla da bilinir. Bebeğin ilk dişi çıktığında yapılan gelenekle özdeşleşmiştir.

Tarif Bilgileri

• Hazırlama süresi: 15 dakika
• Pişirme süresi: 90 dakika
• Islatma: Bir gece
• Porsiyon: 4 kişilik
• Mutfak: Türk mutfağı
• Kategori: Geleneksel

Malzemeler

• 1 su bardağı aşurelik buğday
• Yarım su bardağı nohut
• 5 su bardağı su
• Servis için tuz veya toz şeker
• Üzeri için ceviz içi
• Üzeri için nar taneleri

Yapılışı

1. Nohutu bir gece önceden bol suda ıslatın. Buğdayı da nohutla birlikte ıslatabilirsiniz.
2. Ertesi gün ıslatma suyunu süzün ve malzemeleri durulayın.
3. Buğday ve nohutu tencereye alın, üzerine 5 su bardağı su ekleyin.
4. Kaynamaya bırakın. Kaynadıktan sonra ateşi kısın.
5. Normal tencerede yaklaşık 1,5 saat pişirin. Ara ara kontrol edin.
6. Düdüklü tencere kullanıyorsanız düdük öttükten sonra kısık ateşte 45 dakika yeterlidir.
7. Buğdayın uçları hafifçe çatlayıp yumuşadığında hedik hazırdır.
8. Suyunu tam çekmediyse kaşıkla hafifçe süzerek servis tabağına alın.
9. Tuzlu servis edecekseniz üzerine tuz serpin.
10. Tatlı servis edecekseniz şeker, ceviz ve nar taneleriyle süsleyin.

Püf Noktaları

• Nohutu mutlaka bir gece ıslatın. Islatılmayan nohut ne kadar pişirilirse pişirilsin sert kalır.
• Buğdayın uçlarına bakın. Uçlar hafifçe çatladığında pişmiş demektir.
• Kısık ateşte pişirin. Yüksek ateş taneleri dağıtır.
• Aşırı pişirmeyin. Hedik taneli olmalıdır, lapa değil.
• Süslemeyi soğuduktan sonra yapın. Sıcak hedik üzerindeki ceviz yumuşar.

Hangi Buğday Kullanılır?

Geleneksel olarak hediklik buğday kullanılır. Bu, kabuğu ayrılmamış sert buğdaydır ve daha uzun sürede pişer.

Hediklik buğday bulmak çoğu yerde zordur. Bu durumda aşurelik buğday rahatlıkla kullanılabilir; tarifteki ölçü de buna göredir.

Bazı yörelerde hiçbir işlem görmemiş buğday tercih edilir. Bu buğdayın pişme süresi belirgin biçimde uzar.

Alternatif Pişirme Yöntemi

Bir gece ıslatmayı unuttuysanız şu yöntem işe yarar:

1. Buğday ve nohutu bol suyla 10 dakika kaynatın.
2. Ocağı kapatın ve tencerenin kapağını kapalı tutarak sabaha kadar bekletin.
3. Sabah 1 saat daha haşlayın.

Bu yöntem geceden ıslatmaya yakın bir sonuç verir.

Diş Buğdayı Geleneği

Hedik en çok bu gelenekle bilinir.

Bebeğin ilk dişi çıktığında hedik pişirilir. Amacı, dişlerin buğday taneleri gibi düzgün çıkması dileğidir.

Uygulama yöreden yöreye değişmekle birlikte yaygın biçimi şöyledir:

1. Bebek beyaz bir örtü üzerine oturtulur.
2. Pişirilip soğutulmuş buğday, bebeğin başından aşağı nazikçe dökülür.
3. Toplanan taneler ipe dizilir.
4. Bebeğin önüne kitap, makas, tarak, para gibi nesneler konur. Seçtiği nesnenin ileride yapacağı mesleğe işaret ettiğine inanılır.

Not: Bu ritüellerin tek ve standart bir uygulaması yoktur. Her yörede farklı biçimde yaşatılır.

Hangi Yörelerde Yapılır?

• Kilis: Baharın gelişini kutlamak için, çerez niyetine yapılır.
• Sivas: Harman sonrası, ağustos sonu ve eylül aylarında büyük kazanlarda kaynatılır.
• Elazığ: Aşurelik değil, hiçbir işlem görmemiş buğday tercih edilir.

Bazı yörelerde Hıdırellez sofralarında bolluk ve bereket simgesi olarak da yer alır.

Hedik ile Aşure Arasındaki Fark

İkisi sık karıştırılır ancak farklı yemeklerdir.

• Malzeme: Hedikte temelde buğday ve nohut vardır. Aşurede kuru meyveler, fasulye ve çok sayıda malzeme bulunur.
• Kıvam: Hedik tanelidir ve haşlamadır. Aşure koyu ve şerbetlidir.
• Tat: Hedik tatlı da tuzlu da olabilir. Aşure yalnızca tatlıdır.
• Amaç: Hedik bebeğin ilk dişi, harman sonu veya bahar için yapılır. Aşure Muharrem ayında pişirilir.

Tatlı mı Tuzlu mu Yapılır?

İkisi de doğrudur ve yöreye göre değişir.

• Tuzlu: Üzerine yalnızca tuz serpilir. Çerezlik ve harman sonu hediğinde yaygındır.
• Tatlı: Şeker veya pudra şekeri, ceviz, nar ve tarçınla sunulur. Diş buğdayı sofralarında bu biçim tercih edilir.

Bazı yörelerde çetene tohumu karıştırılır. Bazı yörelerde nohut hiç kullanılmaz.

Saklama Koşulları

Hedik buzdolabında ağzı kapalı bir kapta birkaç gün saklanabilir.

Ceviz ve narı servis anında eklemek en iyi sonucu verir; önceden eklenirse yumuşarlar.

Sık Sorulan Sorular

Hedik nedir?

Buğdayın nohutla haşlanmasıyla yapılan geleneksel bir yemektir. Diş hediği ve diş buğdayı adlarıyla da bilinir.

Buğday kaç saat ıslatılır?

Bir gece. Vaktiniz yoksa 10 dakika kaynatıp sabaha kadar bekletme yöntemi kullanılabilir.

Ne kadar pişer?

Normal tencerede yaklaşık 1,5 saat. Düdüklüde düdük öttükten sonra 45 dakika.

Aşureden farkı nedir?

Hedik yalnızca buğday ve nohutla yapılır, tanelidir ve tuzlu da olabilir. Aşure çok malzemeli ve şerbetli bir tatlıdır.

Diş buğdayı neden yapılır?

Bebeğin ilk dişi çıktığında, dişlerinin buğday taneleri gibi düzgün olması dileğiyle yapılır.