Şekerpare Nasıl Yapılır? Ağızda Dağılan Şekerpare Tarifi

Şekerpare, tereyağlı hamurdan yuvarlanan topların fırınlanıp şerbetlendirilmesiyle yapılan bir Türk tatlısıdır. Dolgusuzdur; tadını şerbetten alır.

İyi bir şekerparenin ölçütü bellidir: dışı hafif gevrek, içi şerbeti emmiş ve ağızda dağılan bir doku.

Tarif Bilgileri

Hazırlık süresi: 20 dakika - Pişirme süresi: 30 dakika - Porsiyon: 8 kişilik - Mutfak: Türk mutfağı

Not: Bu ölçüden yaklaşık 20-25 adet çıkar. Şerbetin tam çekmesi için ayrıca 2-3 saat, tercihen bir gece beklemek gerekir.

Malzemeler

• 125 gram oda sıcaklığında tereyağı
• Yarım su bardağı pudra şekeri
• 1 adet yumurta
• 3 silme yemek kaşığı irmik
• 2 su bardağı un
• 1 çay kaşığı silme kabartma tozu
• 1 paket vanilya
• Üzeri için yaklaşık 25 adet bütün fındık veya badem
• Şerbet için 3 su bardağı toz şeker
• Şerbet için 3,5-4 su bardağı su
• Şerbet için 4-5 damla limon suyu

Yapılışı

1. Şerbeti önce hazırlayın. Şekeri ve suyu tencereye alıp kaynatın; kaynamaya başladıktan sonra 10 dakika pişirin.
2. Limon suyunu ekleyip 5 dakika daha kaynatın, ardından ocaktan alıp tamamen soğumaya bırakın.
3. Oda sıcaklığındaki tereyağını ve pudra şekerini çırpın.
4. Yumurtayı ekleyip karıştırın. Ardından irmiği, vanilyayı ve kabartma tozunu ilave edin.
5. Unu azar azar ekleyin. Hamur toparlanana kadar yoğurun ve o noktada durun.
6. Hedef kıvam kulak memesi yumuşaklığında, ele yapışmayan bir hamurdur.
7. Hamurdan ceviz büyüklüğünde parçalar koparıp avuç içinizde yuvarlayın, hafifçe bastırarak yassıltın.
8. Yağlanmış tepsiye aralıklı dizin. Şekerpareler fırında büyür, bitişik dizerseniz birbirine yapışır.
9. Her birinin tam ortasına birer bütün fındık yerleştirip hafifçe içe doğru bastırın.
10. Önceden 180 dereceye ısıtılmış fırında, fansız ayarda 25-30 dakika, üzeri altın sarısı olana kadar pişirin.
11. Fırından çıkan sıcak şekerparelerin üzerine soğumuş şerbeti kepçeyle yavaş yavaş ve eşit şekilde gezdirin.
12. Tepsinin üzerini bir başka tepsiyle örtün ve en az 2-3 saat, tercihen bir gece dinlendirin.

Püf Noktaları

• Şerbet önceden hazırlanıp soğutulmalı. Tatlı fırından çıktığında şerbet hazır ve soğumuş olmalıdır.
• Hamur toparlandığı anda yoğurmayı bırakın. Fazla yoğurma glüteni geliştirir ve şekerpare sertleşir.
• Fırından erken çıkarmayın. Az pişmiş şekerpare şerbette dağılır.
• Şekerpareler tepsiye aralıklı dizilmeli. Pişerken büyürler.
• Fındık fırına girmeden önce, hamura hafifçe bastırılarak yerleştirilir. Pişirme veya şerbet sonrası konmaz.
• Şerbet döküldükten sonra tepsinin üzerini örtmek şerbetin daha iyi çekilmesini sağlar.

İrmik Neden Kullanılır?

İrmik, şekerparenin karakteristik dokusunu veren bileşendir. İrmikli hamurda şerbet, irmik tanecikleri arasına sızarak daha gözenekli bir yapı oluşturur. Ayrıca hafif bir gevreklik katar.

İrmiksiz de yapılabilir; "şekerpare irmikli olacak" diye bir kural yoktur. İrmiksiz versiyonda sonuç daha yoğun, krema gibi ağızda eriyen ve daha yumuşak olur.

Önemli olan denge kurmaktır: irmik gevreklik verir, fazla un ise sertlik yapar. Genel oran, irmiğin un miktarının yaklaşık yüzde on beşi kadar olmasıdır.

Hamur Ne Kadar Yoğrulmalı?

Bu konuda kaynaklar iki uçta konuşur.

Baskın görüş, hamurun fazla yoğrulmaması gerektiğidir. Aşırı yoğurma glüten gelişimini tetikler, hamur sertleşir ve şekerpare ağızda dağılan dokusunu kaybeder.

Karşı görüş ise yetersiz yoğurmanın hamurun formunu koruyamamasına ve dağılmasına yol açtığını söyler.

Pratikte güvenli formül şudur: malzemeler birleşip pürüzsüz bir top olana kadar yoğurun, bu noktadan sonra durun. Belirli bir dakika sayısı vermek doğru olmaz.

Bazı pastane usulü tarifler hamurun 15 dakika buzdolabında dinlendirilmesini önerir. Klasik tariflerin çoğunda bu adım hiç yoktur; zorunlu değildir.

Şekerpare Şerbeti Oranı Ne Olmalı?

Kaynaklar arasında tek bir doğru oran yoktur. Şeker ve su oranı 1:1 ile 1:1,5 arasında değişir.

• Bazı tarifler 2 bardak şekere 3 bardak su verir.
• Bazıları 4 bardak şekere 4 bardak su kullanır.
• En yaygın aralık 3 bardak şekere 3,5-4 bardak sudur.

Kaynatma süresi de değişir; 5 dakikadan 20 dakikaya kadar öneriler vardır. Ortak nokta 10-15 dakikadır.

Limon şerbetin şekerlenmesini, yani kristalleşmesini önler. Kaynamanın sonuna doğru, ocaktan almadan birkaç dakika önce birkaç damla eklenir. Erken eklenirse etkisi azalır.

Şekerparenin Şerbeti Sıcak mı Soğuk mu?

Bu soruda kaynaklar büyük ölçüde birleşir: sıcak tatlının üzerine soğuk veya oda sıcaklığındaki şerbet dökülür.

Gerekçesi şudur: soğuk şerbet hamurun gözeneklerine kontrollü biçimde yerleşir ve dağılmayı önler. Sıcak şerbet kullanılırsa tatlı fazla şişer, dağılmaya yatkın hâle gelir ve aşırı yumuşayıp ağızda ağır bir his bırakır.

Bazı kaynaklar ılık şerbet önerir; hatta aynı sayfa içinde bir yerde "soğuyan şerbet", başka yerde "ılımış şerbet" yazan tarifler vardır. Yine de baskın ve çok kaynaklı doğrulanan kural sıcak tatlı ve soğuk şerbettir.

Bu nedenle şerbeti tatlı fırına girmeden önce hazırlayıp soğumaya bırakmak en pratik yoldur.

Şekerpare Neden Dağılır, Yayılır veya Sertleşir?

Dağılma nedenleri

• Fırından erken çıkarılmıştır. En sık karşılaşılan nedendir.
• Şerbet kıvam almamış, su gibi kalmıştır.
• Hamur fazla yumuşaktır, un ve sıvı dengesi bozuktur.
• Sıcak şerbet kullanılmıştır.

Yayılma nedenleri

• Hamurdaki yağ oranı fazladır.
• Ortam sıcaklığı yüksektir ve hamur kendini salmıştır.
• Un miktarı az gelmiştir.

Sertleşme nedenleri

• Hamur aşırı yoğrulmuştur.
• Fazla un kullanılmıştır.
• Fırın ısısı çok yüksektir; yüzey aniden kurur ve çatlar.

Şekerpare ile Kalburabastı Arasındaki Fark

• Şekil: Şekerpare yuvarlak veya oval bir toptur. Kalburabastı, kalbur üzerine bastırılarak desen verilmiş yassı bir tatlıdır.
• Dolgu: Şekerpare dolgusuzdur. Kalburabastının içinde genellikle ceviz bulunur.
• Doku: Şekerpare şerbeti çok emer, içi yumuşak ve süngerimsi olur. Kalburabastı daha az şerbet çeker ve gevrekliğini korur.
• Üzeri: Şekerparenin ortasına bütün fındık veya badem konur. Kalburabastıda desen belirgindir, kuruyemiş genellikle konmaz.

Pratikte tarifler karışabilir. Örneğin irmikli şekerpare çok yaygındır; bu nedenle "şekerparede irmik olmaz" demek doğru değildir.

Şekerpare Nasıl Saklanır?

Oda sıcaklığında, kapaklı kapta 2 gün taze kalır. Kuru, serin ve güneş almayan bir yerde en fazla 5 güne kadar formunu korur, sonrasında kurumaya başlar.

Buzdolabı önerilmez. Soğuk ortam şerbetli tatlıların şekerlenmesine yol açar. Şerbetli tatlılar oda sıcaklığında ve kapalı kapta saklanmalıdır.

Şerbetlenmemiş, yani pişmiş ama şerbeti dökülmemiş şekerpareler dondurulabilir; çözüldükten sonra şerbetlenir. Şerbetlendikten sonra dondurulması önerilmez.

Sık Sorulan Sorular

Şekerpare şerbeti sıcak mı soğuk mu dökülür?

Sıcak şekerparenin üzerine soğuk veya oda sıcaklığındaki şerbet dökülür. Sıcak şerbet tatlının dağılmasına yol açar.

Şekerpare şerbeti oranı nedir?

Şeker ve su oranı 1:1 ile 1:1,5 arasında değişir. En yaygın kullanım 3 bardak şekere 3,5-4 bardak sudur.

Şekerpare kaç derecede kaç dakika pişer?

180 derecede, fansız ayarda 25-30 dakika. Fırınlar farklılık gösterdiği için renge bakarak karar verin.

Şekerpare neden sert oluyor?

En sık nedenler hamurun aşırı yoğrulması, fazla un kullanılması ve fırın ısısının yüksek olmasıdır.

Şekerpare şerbeti ne kadar sürede çeker?

Yaklaşık 30 dakikada yenilebilir hâle gelir. Tam emilim için en az 2-3 saat, ideali bir gece beklemektir.

Şekerpare buzdolabında saklanır mı?

Önerilmez. Soğuk ortam şerbetin şekerlenmesine yol açar. Oda sıcaklığında, kapaklı kapta saklanmalıdır.

Kaynaklar: Yaygın Türk yemek tarifi kaynaklarının ve şerbetli tatlı tekniği yazılarının karşılaştırmalı incelemesi.