
Zeytinyağlı yaprak sarma, asma yaprağının içine baharatlı pirinç harcı konularak sarılan ve zeytinyağıyla pişirilen bir mezedir. Soğuk servis edilir.
Sonucu belirleyen iki şey vardır: yaprağın tuzunun ve sertliğinin doğru alınması, harcın ölçülü konulması.
Tarif Bilgileri
Hazırlık süresi: 60 dakika - Pişirme süresi: 45 dakika - Porsiyon: 6 kişilik - Mutfak: Türk mutfağı
Not: Bu ölçüden yaklaşık 40-50 sarma çıkar. Yaprağın bekletilmesi ve sarmaların ılıması için ek süre gerekir; baştan sona 2,5-3 saat ayırın.
Malzemeler
- 500-600 gram salamura asma yaprağı
- 2 su bardağı baldo veya osmancık pirinç
- 3-4 adet orta boy kuru soğan
- 3/4 su bardağı zeytinyağı (iç harç için)
- 3 yemek kaşığı zeytinyağı (tencere için)
- 1,5 yemek kaşığı dolmalık fıstık
- 1,5 yemek kaşığı kuş üzümü
- 1,5 çay kaşığı tuz
- 1,5 çay kaşığı karabiber
- 1,5 çay kaşığı yenibahar
- 1,5 çay kaşığı kuru nane
- 3/4 çay kaşığı tarçın
- 1-2 adet limon
- 2-2,5 su bardağı sıcak su
- İsteğe bağlı taze dereotu ve maydanoz
Yapılışı
- Salamura yaprakları bol suda yıkayın. Ilık suda 20-30 dakika bekletin; çok tuzluysa suyu değiştirip 10 dakika daha bekletin.
- Yaprak hâlâ sertse kaynar suda 1-2 dakika haşlayıp hemen soğuk suya alın. Süzgeçte iyice süzdürün.
- Pirinci ılık suda 15-20 dakika bekletin, ardından nişastası gidene kadar yıkayıp süzün.
- Tencerede zeytinyağını ısıtın, ince doğranmış soğanı pembeleşene kadar kavurun.
- Dolmalık fıstığı ekleyip birlikte kavurun. Süzülmüş pirinci ilave edip şeffaflaşana kadar çevirin.
- Kuş üzümünü, tuzu, karabiberi, yenibaharı, tarçını ve kuru naneyi ekleyin.
- 1-1,5 bardak sıcak su ilave edip kısık ateşte 5 dakika pişirin, ocaktan alıp ılımaya bırakın.
- Yaprağı tezgâha damarlı yüzü üstte kalacak şekilde serin. Varsa sert sap kısmını kesin.
- Alt-orta bölüme 1 çay kaşığı kadar harç koyun. Önce iki yanı içe katlayın, sonra geniş taraftan uca doğru rulo yapın.
- Sarma ne çok sıkı ne gevşek olmalı; parmakla bastırıldığında şeklini korumalı.
- Tencerenin tabanına birkaç kat yaprak serin. Yırtık ve kalın yapraklarla saplar bu iş için uygundur.
- Sarmaları sık ve düzenli sıralar hâlinde dizin. Üst sırayı da boş yaprakla örtün.
- Üzerine limon dilimlerini yerleştirin, zeytinyağını gezdirin ve sarmaların üzerini bir iki parmak geçecek kadar sıcak su ekleyin.
- En üste ters çevrilmiş düz bir tabak kapatın. Kısık ateşte 35-45 dakika, yaprak ve pirinç iyice yumuşayana kadar pişirin.
- Ocaktan aldıktan sonra tencerede dinlendirin. Ilık veya soğuk olarak, limon dilimleriyle servis edin.
Püf Noktaları
- Yaprağın tuzu sarmadan önce alınmalı. Sarıldıktan sonra tuzu almanın hiçbir yolu yoktur.
- Aşırı haşlamayın. Uzun haşlama yaprağın lif yapısını bozar, yaprak yırtılır ve sarılamaz.
- Harcı fazla koymayın. Pirinç pişerken şişer; fazla harç yaprağı patlatır.
- Üzerine tabak kapatmak şart. Ağırlık olmadan sarmalar kaynarken oynar ve açılır.
- Limon suyu yaprakların kararmasını önler.
- Salamura yaprak kullanıyorsanız iç harcın tuzunu azaltın. Yaprak zaten tuzludur.
Salamura Yaprak Nasıl Hazırlanır?
Bu adım tarifin en çok atlanan ve en çok soruna yol açan bölümüdür.
Kaynaklar farklı yöntemler önerir: kimi yalnızca ılık suda bekletir, kimi kısa süre haşlar. Aslında bu bir çelişki değil, yaprağın sertliğine bağlı bir tercihtir.
Güvenli sıra şudur: yaprakları bol suda yıkayın, ılık suda 20-30 dakika bekletin, çok tuzluysa suyu bir kez değiştirin. Yaprak hâlâ sertse kaynar suda 1-2 dakika haşlayıp soğuk suya alın.
Tuzu alınmamış yaprak hem sert kalır hem aşırı tuzlu olur.
Taze Asma Yaprağı Ne Zaman Toplanır?
Taze yaprak mevsimi mayıs ve haziran aylarıdır. En kaliteli ilk sürgün yaprakları mayıs sonu ile haziran ortası arasında toplanır; temmuza kadar taze olarak kullanılabilir.
Taze yaprak kaynar suda, parlak yeşil rengi dönene kadar yaklaşık 2 dakika haşlanır ve hemen soğuk su altında durulanır. Böylece pişme durur ve renk korunur.
Yaprak seçiminde zeytinyağlı sarma için geniş ve ince yapraklar tercih edilir.
İç Harç Önceden Pişirilir mi?
İki yöntem de yaygındır ve ikisi de geçerlidir.
Yarı pişirme yöntemi: Pirinç soğanla kavrulur ve az suyla beş dakika pişirilip ılıtılır. Sarmalar çok daha çabuk pişer, pirinç taneleri ayrı ayrı kalır ve dağılma riski düşer.
Çiğ sarma yöntemi: Kavrulmuş soğan ve çiğ pirinç doğrudan sarılır. Pirinç, yaprağın ve zeytinyağının aromasını pişerken çeker; tat daha bütünleşik olur. Buna karşılık pişirme süresi uzar ve su ayarı kritik hâle gelir.
Önemli kural: Sarmalar dondurulacaksa iç harç mutlaka önceden pişirilmelidir. Çiğ harçla dondurulan sarmalarda pirinç ufalanır.
Yaprak Sarma Neden Dağılır?
- İç harç fazla konulmuştur. Pirinç şişince yaprak patlar.
- Gevşek sarılmıştır.
- Yaprak çok ince, yırtık veya sert damarlıdır.
- Üzerine tabak kapatılmamıştır.
- Yüksek ateşte fokur fokur kaynatılmıştır.
Sarma Neden Sert Kalır?
Yaprağın tuzu ve sertliği alınmamıştır. Uzun süre salamurada bekleyen yaprak doğrudan kullanılırsa sert kalır.
Yeterince pişmemiştir. Pirinç suyunu tam çekmeden ocaktan alınmıştır.
Açıkta bekletilmiştir. Buzdolabında üzeri kapatılmadan bekleyen sarmalarda pirinç sertleşir.
Zeytinyağlı Sarma ile Etli Sarmanın Farkı
- İç harç: Zeytinyağlıda pirinç, dolmalık fıstık, kuş üzümü, tarçın ve yenibahar bulunur. Etlide kıyma ve pirinç kullanılır; fıstık, kuş üzümü ve tarçın genellikle yoktur.
- Pişirme sıvısı: Zeytinyağlıda su, zeytinyağı ve limon. Etlide çoğunlukla et suyu, salçalı su ve tereyağı.
- Servis: Zeytinyağlı ılık veya soğuk, etli sıcak servis edilir.
- Yanında: Zeytinyağlının yanında limon dilimi, etlinin yanında sarımsaklı yoğurt verilir.
- Yaprak tercihi: Zeytinyağlıda geniş ve ince, etlide daha küçük yapraklar kullanılır.
Yaprak Sarma Nasıl Saklanır?
Kapalı kapta buzdolabında 3-4 gün saklanabilir. Kabın kapalı olması önemlidir; havayla temas eden sarmalarda pirinç sertleşir.
Sarmalar hem pişmeden önce hem pişirildikten sonra dondurulabilir. Ancak çiğ iç harçla sarılan sarmalar dondurulmamalıdır.
Sarılmış ama pişirilmemiş sarmalar buzdolabında üzeri örtülü olarak bir gün bekleyebilir.
Sık Sorulan Sorular
1 kilo salamura yapraktan kaç sarma çıkar?
Yaklaşık 75-100 adet. Bu tarifteki 40-50 sarma için 500-600 gram yaprak yeterlidir.
Salamura yaprak haşlanır mı?
Zorunlu değildir. Ilık suda bekletmek çoğu zaman yeterlidir. Yaprak sertse kaynar suda 1-2 dakika haşlanabilir; daha uzun haşlama yaprağı yırtar.
Yaprak sarma kaç dakika pişer?
Kısık ateşte 35-45 dakika. Çiğ harçla sarıldıysa süre 50-60 dakikaya çıkar. Ölçüt süre değil, yaprak ve pirincin yumuşamasıdır.
Sarmaya neden limon konur?
Limon yaprakların kararmasını önler ve lezzet dengesi kurar.
Tencerenin altına ne serilir?
Klasik yöntem birkaç kat asma yaprağı sermektir. Yapışmayı ve dip tutmasını önler.
Yaprak sarma buzdolabında kaç gün dayanır?
Kapalı kapta 3-4 gün. Kabın kapalı olması pirincin sertleşmesini önler.
Kaynaklar: Yaygın Türk yemek tarifi kaynaklarının ve zeytinyağlı yemek tekniği yazılarının karşılaştırmalı incelemesi.






Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.