Reklam
Gerekli Bilgiler

Geçici Madde Ne İşe Yarar? Mevzuatta Geçiş Hükümleri

Geçici maddeler üç iş görüyor: uyum süresi tanımak, önceki duruma ne olacağını söylemek ve bir hükmü ertelemek. Üçünün de yürürlükteki metinlerden örneği var.

Geçici Madde Ne İşe Yarar? Mevzuatta Geçiş Hükümleri

Yeni bir düzenleme yürürlüğe girdiğinde ortada hep aynı sorun olur: eskiye göre başlamış işler ne olacak? Devam eden bir başvuru, piyasadaki stok, önceden alınmış bir ruhsat. Geçici maddeler tam olarak bu boşluğu doldurmak için yazılıyor.

Numaralandırması da ayrı: normal maddeler 1'den başlayıp sırayla gider, geçici maddeler kendi içinde 1'den başlar. Yani bir metinde hem "MADDE 1" hem "GEÇİCİ MADDE 1" bulunur ve bunlar farklı hükümlerdir.

Birinci iş: uyum süresi tanımak

En sık görülen kullanım. Düzenleme yürürlüğe giriyor ama muhataba hazırlanması için zaman veriliyor.

Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliği'nin (Tebliğ No: 2017/26) Geçici 1 inci maddesi: "Halen faaliyet gösteren ve bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünleri üreten işletmeler bu Tebliğin yayımından sonra 1 yıl içinde bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır."

Türk Gıda Kodeksi Sofralık Zeytin Tebliği'nde (2014/33) aynı işlev, sabit bir tarihle: yayım tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri 31/12/2014 tarihine kadar uyum sağlar. İki teknik de kullanılıyor — ya bir süre verilir ya bir son tarih.

İkinci iş: önceki duruma ne olacağını söylemek

Buradaki soru şudur: eski kurala göre başlamış bir işlem, yeni kurala mı tabi olacak, eskiye göre mi tamamlanacak?

Tahıl Tohumu Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği'nin (17 Mart 2026 tarihli ve 33199 sayılı Resmî Gazete) Geçici 1 inci maddesinin üçüncü fıkrası bunu açıkça çözüyor: "Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce devam eden sertifikasyon ve pazarlama süreçlerine ilişkin iş ve işlemler, 22 nci madde ile yürürlükten kaldırılan Tahıl Tohumu Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği kapsamında yürütülür."

Bu hüküm, bir önceki sayfanın konusuyla doğrudan ilgili: mülga bir yönetmelik, geçici madde sayesinde belirli işler bakımından bir süre daha uygulanmaya devam ediyor. Yani "mülga" her zaman "artık hiç uygulanmıyor" demek değil.

3092 sayılı Çay Kanunu'nun geçici 1 inci maddesi aynı işi kazanılmış haklar için yapıyor: Kanunun yürürlüğünden önce ilgili mevzuata göre Devletle üretici arasında doğmuş haklar saklı tutuluyor ve verilmiş çay ekimi ruhsatları geçerli sayılıyor.

Üçüncü iş: bir hükmü ertelemek

Bazen düzenlemenin tamamı yürürlüğe girer ama bir maddesi, altyapı hazır olmadığı için bekletilir.

Aynı tahıl yönetmeliğinin Geçici 1 inci maddesinin ikinci fıkrası: "TYS altyapı çalışmaları tamamlanıncaya kadar 10 uncu maddenin beşinci fıkrasının (i) bendi hükmü uygulanmaz."

Buradaki erteleme bir tarihe değil, bir olaya bağlanmış: sistem kurulduğunda hüküm kendiliğinden işlemeye başlayacak. Birinci fıkra da aynı mantıkta: "TYS oluşturuluncaya kadar" işlemler bir başka sistem üzerinden yürütülüyor.

Bu, okur açısından zor bir durum yaratıyor: metne bakarak hükmün bugün uygulanıp uygulanmadığını anlayamazsınız, çünkü cevap metinde değil altyapının durumunda.

Geçici madde eskiyebilir — ve metinde kalır

Geçici maddeler işlevini tamamladıktan sonra metinden silinmiyor. 2014/33 sayılı Tebliğ'in geçici 1 inci maddesindeki 31/12/2014 tarihi çoktan geçti, ama hüküm hâlâ metinde duruyor.

Pratik sonucu şu: bir geçici maddeyi bugünkü kural gibi okumak yanlış olur. Önce tanıdığı sürenin veya bağlandığı olayın geçip geçmediğine bakmak gerekiyor.

Geçici maddeler önemli olabilir

Bazı geçici maddeler, konuyla ilgilenen herkesin bildiği düzenlemelere dönüşüyor. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun geçici 85 inci maddesi bunun örneği; öğrenciler arasında kendi adıyla değil, getirdiği imkânla anılıyor.

Bir hükmün yürürlükten kalkmasıyla uygulanmaya devam etmesi arasındaki ayrım için mülga ne demek sayfasına, düzenlemenin ne zaman yürürlüğe girdiğini bulmak için kanun ne zaman yürürlüğe girere, geçici maddenin başındaki künyenin nasıl okunduğu için parantez içi ibareler sayfasına bakabilirsiniz.

Son kontrol: 18 Kasım 2026.

Bu Sayfada Ne Yok?

  • Geçici maddelerin hukuki niteliği ve kanunların geriye yürümezliği ilkesi yok; bu konuda birincil kaynak açılmadı.
  • 2547 sayılı Kanun'un geçici 85 inci maddesinin içeriği yok; maddenin metni bu çalışmada okunmadı, yalnızca varlığına değiniliyor.
  • Hangi geçici maddelerin süresinin dolduğuna dair bir liste yok.
  • Geçici madde ile ek madde arasındaki teknik fark ayrıntılı anlatılmıyor.
  • Bir geçici maddeye dayanarak hak talep edilip edilemeyeceği sorusu yok; hukuki danışmanlık verilmez.
  • Tahıl yönetmeliğindeki TYS ve TVYS sistemlerinin bugünkü durumu yok; altyapının tamamlanıp tamamlanmadığı doğrulanmadı.
  • Belirli bir başvurunun hangi metne tabi olacağına dair görüş yok.
  • Astroloji ve fal içeriği yok; kişisel veri niteliğinde bilgi yazılmaz.

Sık Sorulan Sorular

Geçici madde ne işe yarar?

Yeni bir düzenleme yürürlüğe girdiğinde eskiye göre başlamış işlerin ne olacağını düzenler. Üç tipik işlevi var: uyum süresi tanımak, önceki duruma ne olacağını söylemek ve bir hükmü ertelemek.

Geçici madde numaraları normal maddelerle karışır mı?

Karışmaz, çünkü geçici maddeler kendi içinde 1'den başlar. Bir metinde hem "MADDE 1" hem "GEÇİCİ MADDE 1" bulunabilir ve bunlar farklı hükümlerdir.

Mülga bir yönetmelik hâlâ uygulanabilir mi?

Geçici madde öngörmüşse uygulanabilir. Tahıl Tohumu Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği'nin geçici 1 inci maddesinin üçüncü fıkrası, yayım tarihinden önce başlamış süreçlerin yürürlükten kaldırılan yönetmelik kapsamında yürütüleceğini söylüyor.

Erteleme her zaman bir tarihe mi bağlanır?

Hayır, bir olaya da bağlanabilir. Aynı yönetmeliğin geçici 1 inci maddesinin ikinci fıkrası, "TYS altyapı çalışmaları tamamlanıncaya kadar" bir bendin uygulanmayacağını söylüyor. Bu durumda hükmün bugün işleyip işlemediği metinden anlaşılmaz.

Süresi dolmuş geçici madde metinden silinir mi?

Silinmez. 2014/33 sayılı Tebliğ'in geçici 1 inci maddesindeki 31/12/2014 tarihi geçmiş olmasına rağmen hüküm metinde duruyor. Bu yüzden bir geçici maddeyi bugünkü kural gibi okumadan önce süresinin dolup dolmadığına bakmak gerekir.

Uyum süresi nasıl verilir?

İki teknik kullanılıyor. Ya bir süre verilir — 2017/26 sayılı Tebliğ'de "yayımından sonra 1 yıl içinde" — ya da bir son tarih konur: 2014/33 sayılı Tebliğ'de "31/12/2014 tarihine kadar".

Örneklerin alındığı metinler (tamamı 17-18 Kasım 2026'da açılıp okundu): Tahıl Tohumu Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği, Geçici m.1 ve m.22, RG 17/3/2026-33199 — Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı Tebliği (2017/26), Geçici m.1, RG 17/9/2017-30183 — Türk Gıda Kodeksi Sofralık Zeytin Tebliği (2014/33), Geçici m.1, RG 23/8/2014-29097 — 3092 sayılı Çay Kanunu, Geçici m.1.

Yorumlar (0)

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.

Yorum Yap