
Konsolide bir mevzuat metni açtığınızda maddelerin başında parantez içinde şuna benzer ibareler görürsünüz:
"(Değişik: 19/11/2014-6569/28 md.)"
Bu bir dipnot ya da süs değil. O hükmün geçmişini yazıyor ve doğru okunduğunda üç şey söylüyor: hükmün değiştiğini, ne zaman değiştiğini ve hangi düzenlemeyle değiştiğini.
Künye nasıl sökülür?
Yukarıdaki örnek 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44 üncü maddesinin (c) fıkrasından. Parçaları:
- Değişik → işlemin türü (aşağıda liste var)
- 19/11/2014 → değiştiren kanunun kabul tarihi
- 6569 → değiştiren kanunun numarası
- 28 md. → değişikliği yapan madde, yani 6569 sayılı Kanun'un 28 inci maddesi
Yani bu fıkranın bugünkü hâlini merak eden biri, 6569 sayılı Kanun'un 28 inci maddesine bakarak değişikliğin tam metnini görebilir.
İşlem türleri
Gerçek metinlerden toplanmış biçimler:
- Değişik — hüküm baştan yazılmış: "(Değişik birinci fıkra: 2/7/2018 – KHK/703/138 md.)", 5442 m.9
- Ek — hüküm sonradan eklenmiş: "(Ek: 28/7/2016-6735/27 md.)", 6458 m.31/1-(j)
- Mülga — hüküm kaldırılmış: "(Mülga: 2/7/2018 - KHK/703/138 md.)", 5442 m.6
- Değişik ibare — maddenin tamamı değil, içindeki bir söz öbeği değişmiş: "(Değişik ibare:RG-31/3/2010-27538)", Gümrük Yönetmeliği m.178
- Değişik cümle — belirli bir cümle değişmiş: "(Değişik cümle:30/7/2026-7592/4 md.)", 2547 m.44/(c)
- Ek cümle / Ek fıkra — araya cümle veya fıkra eklenmiş: "(Ek fıkra: 2/7/2018-KHK-703/229 md.)", 3011 m.1
- Başlığı ile birlikte değişik — madde başlığı da değişmiş: "(Başlığı ile Birlikte Değişik: 6/11/2019-7191/1)", 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu m.3
- İptal — Anayasa Mahkemesi kaldırmış; karar numarası da yazılır
Bir maddede bunlardan birkaçı birden bulunabiliyor. 2547 sayılı Kanun'un 44 üncü maddesinin (c) fıkrasında hem "(Değişik: 19/11/2014-6569/28 md.)" hem de 2026 tarihli "(Değişik sekizinci ve dokuzuncu cümleler: 30/7/2026-7592/4 md.)" ibareleri var — yani fıkra önce bütün olarak yeniden yazılmış, sonra içinden iki cümle ayrıca değiştirilmiş.
Kanun mu, yönetmelik mi? Künye biçimi söylüyor
Bu, metin ararken doğrudan işe yarayan bir ayrım:
Kanun değişikliklerinde tarih, kanun numarası ve
madde numarası verilir: 19/11/2014-6569/28 md. Burada
aranacak şey kanun numarasıdır.
Yönetmelik ve tebliğ değişikliklerinde Resmî
Gazete tarihi ve sayısı verilir:
RG-7/10/2016-29850 (Gümrük Yönetmeliği m.180) veya
RG-13/10/2015/29501-B.K.K-2015/8113/1 md. (2009/15481
sayılı Karar m.20). Burada aranacak şey Resmî Gazete
sayısıdır.
Sebebi şu: kanunların kendi numarası var ve o numarayla aranıyor; yönetmelik ve tebliğlerin böyle bir ülke çapında tek numarası yok, bu yüzden yayımlandıkları Resmî Gazete künyesiyle anılıyorlar.
Üç nokta ve köşeli parantez
İki işaret daha var ve ikisi de sık yanlış anlaşılıyor.
(…) — oradan bir ibarenin çıkarıldığını gösterir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 61 inci maddesinin üçüncü fıkrasında üç tane var: "(…) tescil edilmiş (…) beyanname…". Yani fıkra bugün okunduğunda eksik görünen yerler, metnin kusuru değil; çıkarılmış ibarelerin yeri.
[12] gibi köşeli parantez içindeki sayılar dipnot numarasıdır. Metnin sonundaki dipnot listesine bakıldığında o işaretin neyi anlattığı yazılıdır — genellikle çıkarılan ibarenin ne olduğu ya da hangi düzenlemeyle çıkarıldığı. 6458 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinin (j) bendinin sonunda [12], 46 ncı maddesinin sonunda [19] var.
Neden önemli: bir yaş hesabı
Bu ibareler bir hükmün ne kadar eski olduğunu da söylüyor. Bir maddede hiç parantez içi ibare yoksa, madde kanunun ilk hâlinden beri değişmemiş demektir. Çok sayıda ibare varsa, hüküm defalarca elden geçmiştir ve o konuda eski kaynaklara güvenmek risklidir.
2547 sayılı Kanun'un 44 üncü maddesi bunun örneği: 2011, 2014 ve 2026'da değişmiş. Dolayısıyla o maddeyi anlatan 2025 tarihli bir içerik, bugün eksik bilgi veriyor olabilir.
Bir maddenin mülga olup olmadığını ayırt etmek için mülga ne demek sayfasına, değişikliğin ne zaman uygulanmaya başladığı için kanun ne zaman yürürlüğe girere, değişikliğin eski duruma nasıl uygulandığı için geçici madde ne işe yarar sayfasına bakabilirsiniz. Künyedeki Resmî Gazete sayısının yanındaki "mükerrer" ibaresi de atlanmaması gereken bir ayrıntı: mükerrer sayı nedir.
Son kontrol: 18 Kasım 2026.
Bu Sayfada Ne Yok?
- Mevzuat yazım tekniğini düzenleyen resmî bir kılavuz veya yönetmelik künyesi yok; böyle bir metin bu çalışmada açılmadı.
- Parantez içi ibare biçimlerinin eksiksiz listesi yok. Sayfadaki liste, iki gün boyunca okunan metinlerde fiilen görülen biçimlerden oluşuyor.
- Dipnot listelerinin nasıl düzenlendiğine dair kural yok.
- Kanun Hükmünde Kararname, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Cumhurbaşkanı Kararı arasındaki hukuki fark yok; bu konuda birincil kaynak açılmadı.
- Değişiklik tablolarının tam yapısı ve sütun anlamları yok.
- Hukuki danışmanlık verilmez.
- Mevzuat veri tabanlarının karşılaştırması yok.
- Astroloji ve fal içeriği yok; kişisel veri niteliğinde bilgi yazılmaz.
Sık Sorulan Sorular
"(Değişik: 19/11/2014-6569/28 md.)" ne anlatıyor?
Hükmün değiştiğini, değişikliğin 19/11/2014 tarihli ve 6569 sayılı Kanun'un 28 inci maddesiyle yapıldığını anlatıyor. Değişikliğin tam metnini görmek için o kanunun 28 inci maddesine bakmak gerekiyor.
Kanun değişikliği ile yönetmelik değişikliği künyesi neden farklı?
Kanunların kendi numarası vardır ve künyede tarih, kanun numarası ve madde numarası verilir. Yönetmelik ve tebliğlerin ülke çapında tek bir numarası olmadığı için künyede yayımlandıkları Resmî Gazete tarihi ve sayısı yazılır: "RG-7/10/2016-29850" gibi.
Metindeki "(…)" işareti ne demek?
Oradan bir ibarenin çıkarıldığını gösterir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 61 inci maddesinin üçüncü fıkrasında üç tane var. Metin eksik görünür ama bu bir yazım hatası değildir.
Köşeli parantez içindeki sayılar nedir?
Dipnot numarasıdır. Metnin sonundaki dipnot listesinde o işaretin neyi anlattığı yazar; genellikle çıkarılan ibarenin ne olduğu ya da hangi düzenlemeyle çıkarıldığı.
Bir maddede hiç parantez içi ibare yoksa ne anlama gelir?
O madde, düzenlemenin ilk hâlinden beri değişmemiş demektir. Çok sayıda ibare varsa hüküm defalarca elden geçmiştir ve o konuda eski kaynaklara güvenmek risklidir.
Bir maddede birden fazla değişiklik ibaresi olabilir mi?
Olabilir. 2547 sayılı Kanun'un 44 üncü maddesinin (c) fıkrasında hem 2014 tarihli bir "Değişik" ibaresi hem de 2026 tarihli "Değişik sekizinci ve dokuzuncu cümleler" ibaresi bulunuyor.
Örneklerin alındığı metinler (tamamı 17-18 Kasım 2026'da açılıp okundu): 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, m.44 — 6458 sayılı Kanun, m.31 ve m.46 — 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, m.6 ve m.9 — Gümrük Yönetmeliği, m.178 ve m.180 — 2009/15481 sayılı Karar, m.20 — 3011 sayılı Kanun, m.1.






Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.