Reklam
Gerekli Bilgiler

Mülga Ne Demek? Mevzuatta Yürürlükten Kalkmış Hüküm

Mülga, yürürlükten kaldırılmış demek. Ama mülga bir madde metinden silinmiyor — yerinde duruyor ve yanına kaldıran düzenleme yazılıyor. Okunamayan şey tam da bu.

Mülga Ne Demek? Mevzuatta Yürürlükten Kalkmış Hüküm

Mülga, yürürlükten kaldırılmış demek. Tanım bu kadar basit. Asıl mesele, mülga bir hükmün mevzuat metninden silinmemesi: madde yerinde duruyor, ama içeriği boşaltılmış ve yerine onu kaldıran düzenlemenin künyesi yazılmış.

Bir örnek, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun konsolide metninden:

"Madde 6 – (Mülga: 2/7/2018 - KHK/703/138 md.)"

Maddenin eskiden ne dediği metinde yok. Yalnızca kaldırıldığı ve hangi düzenlemeyle kaldırıldığı yazıyor. Bu, mevzuat okurken en sık yanlış anlaşılan şeylerden biri: madde numarası duruyor diye hüküm yürürlükte sanılıyor.

Neden silinmiyor?

Çünkü madde numaraları kayarsa, o maddeye atıf yapan bütün metinler bozulur. Bir kanunun 6 ncı maddesi kaldırıldığında 7 nci madde 6 ncı olsaydı, başka kanunlarda "5442 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi" diyen her hüküm yanlış yeri göstermeye başlardı. Bu yüzden numara korunuyor ve maddenin içi boşaltılıyor.

Aynı sebeple, sonradan eklenen maddeler araya sıkıştırılmıyor; ek madde olarak sona ekleniyor. 442 sayılı Köy Kanunu'nda bunun açıklaması parantez içinde yazılı: "(18/7/1963 - 286/1 md. ile gelen ek 9 uncu madde hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)"

Maddenin tamamı değil, bir cümlesi de mülga olabilir

Bu ayrıntı pratikte çok iş görüyor. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 27 nci maddesi yürürlükte, ama ikinci cümlesi değil:

"Geçerli çalışma izni ile … Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi, ikamet izni sayılır. (Mülga ikinci cümle: 28/7/2016-6735/27 md.)"

Yani maddeye atıf yapan biri, hangi cümleye atıf yaptığına dikkat etmek zorunda. Aynı şekilde bir ibare de mülga olabiliyor; o zaman metinde ibarenin yerinde (…) işareti ve bir dipnot numarası kalıyor. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 61 inci maddesinde bu işaretten üç tane var.

İPTAL ile MÜLGA aynı şey değil

Mülga, bir hükmü yasama veya idarenin kendisinin kaldırmasıdır. İptal ise Anayasa Mahkemesinin bir hükmü ortadan kaldırmasıdır ve metinde ayrı bir ibareyle gösterilir. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 11 inci maddesinde şöyle görünüyor:

"(İptal birinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile)"

Pratik sonucu okur için aynı — o cümle artık uygulanmıyor. Ama künye farklı yazılıyor ve iptalde bir karar numarası bulunuyor.

Asıl tuzak: mülga metne yapılan atıf yerinde duruyor

Bu, mevzuat okurken en çok tökezleten şey. Yürürlükteki bir metin, mülga bir metne atıf yapmaya devam edebiliyor. Üç gerçek örnek:

1. 6458 sayılı Kanun'un 27 nci maddesi, 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun'a atıf yapıyor. Oysa 4817 sayılı Kanun, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ile yürürlükten kaldırıldı. Çözüm kanunun kendisinde: 6735 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesinin birinci fıkrası, "Diğer mevzuatta, … 4817 sayılı … Kanuna yapılmış olan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır" diyor.

2. 2014/33 sayılı Türk Gıda Kodeksi Sofralık Zeytin Tebliği'nin 12 nci maddesi, 2011 tarihli bir etiketleme yönetmeliğine atıf yapıyor; o yönetmelik sonradan değişti.

3. Gümrük Yönetmeliği'nin 175 inci maddesi hâlâ "Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen" diyor; oysa 2018'den sonra o kararlar Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştiriliyor.

Buradan çıkan okuma kuralı şu: bir maddede geçen kanun numarasını gördüğünüzde, o kanunun hâlâ yürürlükte olup olmadığını ayrıca kontrol etmek gerekiyor. Metnin kendisi size bunu söylemiyor.

İnternetteki içeriğin asıl sorunu

Mevzuat anlatan Türkçe sayfaların önemli bir kısmı, yıllar önce yazılmış ve o günkü metne dayanıyor. Yazıldıkları tarihte doğruydular; bugün değiller. Üstelik çoğu hangi tarihli metne dayandığını söylemiyor, dolayısıyla okur bunu anlayamıyor.

İki somut örnek: tahıl tohumu sertifikasyonunu anlatan Türkçe kaynakların büyük bölümü 26759 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2008 tarihli yönetmeliğe dayanıyor; o yönetmelik 17 Mart 2026 tarihli ve 33199 sayılı Resmî Gazete'deki yeni yönetmeliğin 22 nci maddesiyle yürürlükten kaldırıldı. Benzer biçimde su ürünleri av yasağı tarihlerini veren kaynakların bir kısmı 31221 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2020 tarihli tebliğlere dayanıyor; onlar da 11 Ağustos 2024 tarihli ve 32629 sayılı Resmî Gazete'deki tebliğlerin 21 inci maddeleriyle kaldırıldı.

Nasıl kontrol edilir?

En güvenilir yol, mevzuat.gov.tr'deki konsolide metne bakmak. Konsolide metin, bütün değişiklikler işlenmiş hâldir; mülga maddeler yukarıdaki biçimde işaretli görünür. Metnin sonunda ayrıca bir değişiklik tablosu bulunur ve hangi düzenlemenin hangi maddeyi ne zaman değiştirdiği oradan okunur.

Maddenin başındaki parantez içi ibarelerin nasıl okunduğunu mevzuat metnindeki parantez içi ibareler sayfasında açtık. Bir hükmün ne zaman uygulanmaya başladığı ayrı bir soru: kanun ne zaman yürürlüğe girer. Mülga bir metnin bir süre daha uygulanmaya devam etmesi de mümkün: geçici madde ne işe yarar. Künye verirken atlanan bir ayrıntı için mükerrer sayı nedir sayfasına bakabilirsiniz.

Son kontrol: 18 Kasım 2026. Yukarıdaki örneklerin tamamı bu tarihte mevzuat.gov.tr ve resmigazete.gov.tr üzerinden okunmuştur.

Bu Sayfada Ne Yok?

  • Anayasa'nın normlar hiyerarşisine ilişkin maddelerinin lafzı yok. Anayasa metni bu çalışmada birincil kaynaktan açılamadı.
  • "Mülga" ile "ilga" arasındaki terim farkı yok; sayfa yalnızca mevzuat metninde geçen "mülga" ve "yürürlükten kaldırılmıştır" ibarelerini anlatıyor.
  • Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının nasıl yürürlüğe girdiği, yürürlüğün durdurulması ve iptalin geriye yürüyüp yürümediği yok; karar metinleri açılmadı.
  • Mülga bir hükmün eski metninin nereden bulunacağına dair ayrıntılı yöntem yok.
  • Hukuki danışmanlık verilmez; sayfa yalnızca metin okuma biçimini anlatıyor.
  • Belirli bir uyuşmazlıkta hangi metnin uygulanacağına dair görüş yok.
  • Mevzuat veri tabanlarının karşılaştırması ya da tavsiyesi yok.
  • Astroloji ve fal içeriği yok; kişisel veri niteliğinde bilgi yazılmaz.

Sık Sorulan Sorular

Mülga ne demek?

Yürürlükten kaldırılmış demek. Mevzuat metninde madde silinmez; yerinde kalır ve içeriği yerine "(Mülga: …)" ibaresi ile kaldıran düzenlemenin künyesi yazılır.

Mülga madde neden metinden silinmiyor?

Madde numaraları kayarsa o maddeye atıf yapan bütün metinler yanlış yeri gösterir. Bu yüzden numara korunur, maddenin içi boşaltılır. Aynı sebeple sonradan eklenen hükümler araya sıkıştırılmaz, "ek madde" olarak eklenir.

Maddenin tamamı değil de bir cümlesi mülga olabilir mi?

Olabilir. 6458 sayılı Kanun'un 27 nci maddesi yürürlükte ama ikinci cümlesi mülga; metinde "(Mülga ikinci cümle: 28/7/2016-6735/27 md.)" diye görünüyor. Bir ibare de mülga olabilir; o zaman yerinde "(…)" işareti ve bir dipnot numarası kalır.

İptal ile mülga arasındaki fark nedir?

Mülga, hükmü yasama veya idarenin kendisinin kaldırmasıdır. İptal ise Anayasa Mahkemesinin kaldırmasıdır ve metinde karar numarasıyla birlikte gösterilir; örneğin 5393 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinde "(İptal birinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile)".

Yürürlükteki bir madde mülga bir kanuna atıf yapabilir mi?

Yapabiliyor. 6458 sayılı Kanun'un 27 nci maddesi, 6735 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırılan 4817 sayılı Kanun'a atıf yapmaya devam ediyor. Çözüm 6735 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesinde: diğer mevzuattaki atıflar bu Kanuna yapılmış sayılıyor.

Bir maddenin yürürlükte olup olmadığını nasıl anlarım?

mevzuat.gov.tr'deki konsolide metne bakmak en güvenilir yol. Konsolide metinde bütün değişiklikler işlenmiştir, mülga maddeler işaretli görünür ve metnin sonundaki değişiklik tablosundan hangi düzenlemenin ne zaman değişiklik yaptığı okunur.

Örneklerin alındığı metinler (tamamı 18 Kasım 2026'da açılıp okundu): 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, m.6 (mülga) — 6458 sayılı Kanun, m.27 (mülga ikinci cümle) — 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, m.26 — 5393 sayılı Belediye Kanunu, m.11 (iptal) — 4458 sayılı Gümrük Kanunu, m.61 — Tahıl Tohumu Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği, m.22.

Yorumlar (0)

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.

Yorum Yap