Genel Sağlık Sigortası Kimleri Kapsıyor?

Genel sağlık sigortası kapsamı 5510 sayılı Kanun'un 60. maddesinde tanımlıdır.

Maddenin açılış ifadesi kapsamın sınırını da çiziyor: "İkametgahı Türkiye'de olan kişilerden…"

Künye

• Dayanak: 5510 sayılı Kanun
• Kapsam: Madde 60
• Tescil: Madde 61
• Prim ödeme yükümlüsü: Madde 87
• Prim oranları: Madde 81
• Gelir testi eşiği: Asgari ücretin üçte biri

Kimler Genel Sağlık Sigortalısı Sayılıyor?

60. madde kapsamı bentler hâlinde sayıyor. Ana başlıklar:

• Sigortalı çalışanlar: Hizmet akdiyle çalışanlar, kamu görevlileri ve kendi adına bağımsız çalışanlar.
• İsteğe bağlı sigortalılar.
• Yukarıdakilere girmeyenlerden: aile içindeki geliri kişi başına düşen aylık tutarı asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşlar; ayrıca gelir tespiti yapılmaksızın, genel sağlık sigortalılığı ya da bakmakla yükümlü olunan kişisi bulunmayan 18 yaşını doldurmamış çocuklar.
• Uluslararası koruma başvurusu veya statüsü sahibi ve vatansız olarak tanınan kişiler.
• 2828 sayılı Kanun kapsamında korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz yararlananlar ile ana ve babası olmayan 18 yaşını doldurmamış çocuklar.
• Harp malûllüğü aylığı alanlar ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlar.
• Oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayanlar (mütekabiliyet esası dikkate alınmak şartıyla).
• İşsizlik ödeneği, Esnaf Ahilik Sandığı ödeneği veya kısa çalışma ödeneği alanlar.
• Gelir veya aylık alanlar (bu Kanun ya da önceki sosyal güvenlik kanunlarına göre).
• Yukarıdakilerin dışında kalan ve başka bir ülkede sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan vatandaşlar.

Kimler Kapsam Dışında?

Aynı madde iki grubu açıkça dışarıda bırakıyor: ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde bulunan hükümlü ve tutuklular ile Türkiye'de bir yıldan kısa süreyle yerleşik olan yabancı uyruklular. Bunlar genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olunan kişi sayılmıyor.

Primi Kim Ödüyor?

Bu soru 87. maddede cevaplanıyor:

Buradan çıkan temel ayrım şu: gelir testinde eşiğin altında kalanların primi devlet bütçesinden karşılanıyor; eşiğe eşit veya üzerinde çıkanlar primi kendileri ödüyor.

Gelir Testi Nasıl Yapılıyor?

Usulü belirleyen metin, 28 Aralık 2011 tarihli ve 28156 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Genel Sağlık Sigortası Kapsamında Gelir Tespiti, Tescil ve İzleme Sürecine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"tir.

• Aile tanımı: "Aynı hane içinde yaşayan eş, evli olmayan çocuk, büyük ana ve büyük baba".
• Testi kim yapıyor: Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıfları. Vakıf mütevelli heyeti karar veriyor, gerektiğinde hane ziyareti yapılıyor.
• Başvuru süresi: Re'sen tescilin tebliğinden itibaren bir ay içinde vakfa başvuru.
• Sonuçlanma: Gelir tespiti işlemleri başvurudan itibaren bir ay içinde tamamlanıyor.

Sonuç iki yönlü:

• Gelir eşiğin altındaysa, kişi primi devletçe karşılanan grupta tescil ediliyor.
• Gelir eşiğe eşit veya üzerindeyse, kişi primini kendi ödeyen grupta tescil ediliyor ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler de kapsama alınmış sayılıyor.

Kanunun 80. maddesinde ayrıca bir iade hükmü var: tescil tebliğinden itibaren bir ay içinde gelir testi talebinde bulunup geliri eşiğin altında çıkanların bu sürede yaptıkları ödemeler, faiz uygulanmaksızın iade veya mahsup ediliyor.

Prim Oranları

81. maddenin ilgili bendindeki oranlar:

Son satır için madde bir yetki de tanıyor: bu oranı %12'ye kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Prime esas kazanç ise 80. maddeye göre, bu grup için prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz günlük tutarı olarak alınıyor.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Güncel prim tutarı yok. SGK'nın tutarı veren resmî sayfasına erişilemedi; yalnızca kanundaki oranlar yazılmıştır.
• Hesaplama örneği yok. Tutar hesaplaması yapılmamıştır.
• Borç sorgulama ve yapılandırma bilgisi yok. Ayrı bir konudur.
• Sağlık hizmeti kapsamı yok. Hangi tedavinin karşılandığı Sağlık Uygulama Tebliği'nin konusudur.
• Teşhis, ilaç adı ve doz yok. Bu sayfa bir mevzuat sayfasıdır.
• 6-7 Ekim 2026'da yeni bir düzenleme yok. Bu tarihli Resmî Gazete sayılarında genel sağlık sigortasına ilişkin düzenleme bulunmuyor.
• Bentlerin tam listesi yok. 60. madde uzun bir madde; sayfada ana başlıklar özetlenmiştir.
• Bakmakla yükümlü olunan kişi tanımının ayrıntısı yok. Ayrı bir maddenin konusudur.

Sık Sorulan Sorular

Genel sağlık sigortası kimleri kapsıyor?

5510 sayılı Kanun'un 60. maddesine göre ikametgâhı Türkiye'de olan ve maddede sayılan gruplara girenleri: sigortalı çalışanlar, isteğe bağlı sigortalılar, geliri eşiğin altında olan vatandaşlar, gelir veya aylık alanlar, işsizlik ödeneği alanlar ve maddede sayılan diğer gruplar.

Kimler kapsam dışında?

Ceza infaz kurumları ile tutukevlerindeki hükümlü ve tutuklular ile Türkiye'de bir yıldan kısa süreyle yerleşik olan yabancı uyruklular.

Primi kim ödüyor?

Çalışanlar için işverenleri; bağımsız çalışanlar ve isteğe bağlı sigortalılar için kendileri. Geliri asgari ücretin üçte birinin altında çıkanların primi merkezî yönetim bütçesinden karşılanıyor. İşsizlik ödeneği alanlar için Türkiye İş Kurumu ödüyor.

Gelir testi nerede yapılıyor?

Sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında. Vakıf mütevelli heyeti karar veriyor ve gerektiğinde hane ziyareti yapılıyor.

Gelir testi için ne kadar sürem var?

Yönetmeliğe göre re'sen tescilin tebliğinden itibaren bir ay. Gelir tespiti işlemleri de başvurudan itibaren bir ay içinde tamamlanıyor.

Gelir testinde eşik nedir?

Aile içindeki gelirin kişi başına düşen aylık tutarının asgari ücretin üçte biri. Altında kalanların primi devletçe karşılanıyor, eşit veya üzerinde olanlar primi kendileri ödüyor.

Prim oranı kaç?

Primini kendi ödeyen "diğer vatandaşlar" grubu için prime esas kazancın %3'ü. Kanun bu oranı %12'ye kadar artırma yetkisini Cumhurbaşkanı'na veriyor. Yalnızca genel sağlık sigortasına tabi olanlarda oran %12.

Geç başvurursam ödediğim geri alınır mı?

Kanunun 80. maddesine göre, tescil tebliğinden itibaren bir ay içinde gelir testi talebinde bulunup geliri eşiğin altında çıkanların bu sürede yaptıkları ödemeler faiz uygulanmaksızın iade veya mahsup ediliyor.

Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, madde 60 (kapsam ve kapsam dışı), 61 (tescil), 80 (prime esas kazanç ve iade hükmü), 81 (prim oranları) ve 87 (prim ödeme yükümlüsü) — Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki resmî metinden; Genel Sağlık Sigortası Kapsamında Gelir Tespiti, Tescil ve İzleme Sürecine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (28/12/2011 tarihli ve 28156 sayılı Resmî Gazete) - aile tanımı, gelir testini yürüten kurum, başvuru ve sonuçlanma süreleri, tescil sonuçları; 6 ve 7 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete sayıları kontrol edilmiş, genel sağlık sigortasına ilişkin düzenleme bulunmamıştır. Güncel prim tutarı, hesaplama örneği, borç sorgulama ve sağlık hizmeti kapsamı içermez; teşhis, ilaç adı ve doz bilgisi yoktur.