Su Sertliği Nasıl Anlaşılır? Birimler, Eşikler ve Mevzuat

Suyu sert yapan ne?

Çözünmüş kalsiyum (Ca²⁺) ve magnezyum (Mg²⁺) iyonları. Demir ve stronsiyum da katkı verir ama payları ihmal edilebilir düzeydedir. Bu iyonlar sabunla çökelti oluşturur, ısıtılan yüzeylerde kireç bırakır.

Türkiye'de sertlik için yasal sınır var mı?

Yok, ve bu çoğu kaynakta yanlış aktarılıyor. İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik'in (Resmî Gazete 17 Şubat 2005 / 25730) Ek-1 listelerinde sertlik bir parametre olarak yer almıyor. Dünya Sağlık Örgütü de sertliğe sağlık temelli bir kılavuz değer önermiyor.

Sonuç şu: sertlik bir teknik ve estetik parametredir. Kireç birikmesi, sabun tüketimi ve tat üzerinde etkisi vardır; içilebilirliği belirleyen bir sağlık limiti bulunmaz. TS 266 standardı sertliğe değer verir ama standart mevzuat değildir.

Hangi birimler kullanılıyor?

Üç birim dolaşımda ve aralarındaki dönüşüm atlandığında ciddi karışıklık çıkıyor.

• mg/L CaCO₃ (ppm) — uluslararası yayınlarda en yaygın
• Fransız sertlik derecesi (°fH) — 1 °fH = 10 mg/L CaCO₃
• Alman sertlik derecesi (°dH) — 1 °dH = 10 mg/L CaO = 17,8 mg/L CaCO₃

Aradaki ilişki: 1 °dH ≈ 1,78 °fH. Yani Alman derecesi Fransız derecesinin yaklaşık 1,78 katı. İki birimi karıştırmak, sert bir suyu orta sert göstermeye yetiyor. İngiliz (Clark) derecesi ise yaklaşık 14,25 mg/L CaCO₃'a denk gelir.

Sınıflandırma eşikleri nedir?

Dünya Sağlık Örgütü'nün sertlik üzerine arka plan belgesinde “genel olarak kabul edilen” eşikler, kalsiyum karbonat cinsinden şöyle veriliyor:

Bu eşiklerin resmî bir standart olmadığını belirtmek gerekir; satıcı ve ülke tabloları farklı sınırlar kullanıyor. Evrensel tek bir sınıflandırma yok.

Geçici ve kalıcı sertlik farkı

Geçici sertlik bikarbonat tuzlarından gelir (kalsiyum ve magnezyum bikarbonat) ve kaynatmayla karbonat hâlinde çöker — çaydanlığın dibindeki beyaz tabaka budur. Kalıcı sertlik sülfat ve klorür tuzlarından kaynaklanır, kaynatmayla giderilmez. Bir suyun kaynatıldıktan sonra da kireç bırakmaya devam etmesi, kalıcı sertliğin yüksek olduğunu gösterir.

Sertlik değeri nereden öğrenilir?

Bulunduğunuz yerin su idaresi, şebeke suyunun analiz sonuçlarını yayımlar; sertlik genelde bu analizlerde yer alır. Bulaşık makinesi gibi cihazların sertlik ayarını yaparken kullanılacak değer de budur.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Türkiye mevzuatında sertlik için sınır değer yok. Yönetmelik bu parametreyi düzenlemiyor; biz de uydurma bir limit yazmadık.
• Sertliğin sağlığa etkisine dair bir iddia yok. DSÖ sertliğe sağlık temelli kılavuz değer önermiyor.
• Teşhis, hastalık ilişkisi veya tedavi önerisi yok.
• Belirli bir su arıtma cihazı veya marka önerisi yok.
• Şehir şehir sertlik değerleri yok. Bu veriler yerel su idarelerinde ve zamanla değişir.
• Su arıtma yatırımının maliyet hesabı yok.
• Tablodaki eşikler DSÖ belgesinde “genel olarak kabul edilen” değerler olarak geçiyor; bağlayıcı bir standart değildir.

Sık Sorulan Sorular

Suyun sertliği içme suyu limitine dahil mi?

Değil. İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik'in parametre listelerinde sertlik yer almıyor.

1 Alman derecesi kaç Fransız derecesi?

Yaklaşık 1,78. 1 °dH = 17,8 mg/L CaCO₃, 1 °fH = 10 mg/L CaCO₃.

Sertliğe hangi iyonlar yol açar?

Kalsiyum ve magnezyum. Demir ve stronsiyumun katkısı ihmal edilebilir düzeydedir.

Kaynatmak sertliği giderir mi?

Yalnızca geçici sertliği. Bikarbonat kaynaklı sertlik kaynatmayla çöker; sülfat ve klorür kaynaklı kalıcı sertlik giderilmez.

Sertlik sınıflandırması resmî mi?

Resmî bir standart değil. DSÖ'nün arka plan belgesinde genel kabul gören eşikler olarak veriliyor; ülke ve satıcı tabloları farklı sınırlar kullanıyor.

Şebeke suyumun sertliğini nereden öğrenebilirim?

Bulunduğunuz yerin su idaresinin yayımladığı analiz sonuçlarından. Cihaz sertlik ayarlarında da bu değer kullanılır.

Kaynak: İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 17 Şubat 2005 / 25730 (mevzuat.gov.tr); Dünya Sağlık Örgütü, Hardness in Drinking-water, WHO/HSE/WSH/10.01/10-rev1 (who.int). Son kontrol: 5 Kasım 2026.