Bozcaada Gezi Rehberi: Ulaşım, Koylar ve Bağlar

Bozcaada, Çanakkale'ye bağlı bir ilçedir. Çanakkale Valiliği ve Bozcaada Belediyesi onu "köyü olmayan tek ilçe" olarak tanımlıyor.

Adaya ulaşım Geyikli'deki feribot iskelesinden sağlanıyor. Belediyenin ifadesine göre sefer süresi 30 dakika dolayındadır.

Künye

• İl / ilçe: Çanakkale / Bozcaada
• Mahalleler: Alaybey, Cumhuriyet
• En yüksek nokta: Göztepe, 192 m
• Ulaşım: Geyikli iskelesinden feribot, ~30 dakika
• Ana karaya mesafe: 4 deniz mili (Belediye)
• Coğrafi işaret: Bozcaada Çavuş Üzümü, menşe adı, tescil no 497
• Koruma: Adanın tamamı doğal ve arkeolojik sit (Belediye)

Yüzölçümünde Dört Resmî Değer

Bu konuda kurumlar arasında fark var; tek bir sayı seçilmemiştir:

Kurum	Yüzölçümü
Çanakkale Valiliği	Yaklaşık 42 km²
Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü	Çevresindeki adacık ve kayalıklarla 40 km²
Kültür Portalı	40 km²
Bozcaada Belediyesi	"Çevresi 38 km²"

Koy ve burun sayısında da fark var: Valilik "12 burnu, 11 koyu" diyor ve 11 koyu tek tek sayıyor; Belediye "12 koy ve 12 burun" ile birlikte "etrafında 17 adacık" diyor.

En yüksek nokta Göztepe 192 metre - bu değerde üç kurum uyumlu.

Ulaşım

Bozcaada Belediyesi'nin ifadesi net: "Bozcaada'ya ana karadan sadece Gestaş Denizcilik İşletmeleri'ne ait feribotlar ile ulaşabilirsiniz. Bu feribotlar bir tek Geyikli'deki feribot iskelesinden kalkmaktadır."

Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Kültür Portalı iskeleyi "Geyikli Yükyeri İskelesi" olarak adlandırıyor.

Kurumlar bir noktada çelişiyor: Kültür Portalı ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü "Çanakkale merkezden deniz otobüsü seferleri de vardır" diyor; Bozcaada Belediyesi ise "Geyikli'den kalkan feribotlar haricinde bir ulaşım mümkün değildir" diyor. İki resmî kurumun ifadesi farklıdır.

Sefer sıklığı (Belediye): Kışın günde 4, yazın hemen hemen her saat başı. Belediye "saatler değişebilir" notunu düşüyor.

Ada içi ulaşım (Belediye): Yaz sezonunda minibüs seferleri var; güzergâhta Ayazma, Sulubahçe, Akvaryum Koyu ve Günbatımı mevkii bulunuyor. Taksi durağı iskeleden 250-300 metre uzaklıkta.

Bozcaada Kalesi

Kültür Portalı'na göre kale Venedik, Ceneviz, Bizans ve Osmanlı dönemlerinde kullanılmıştır; ilk yapım tarihi belirsizdir.

Kapsamlı onarım yılında kaynaklar çelişiyor: Kültür Portalı ve Bozcaada Kaymakamlığı 1815 (II. Mahmut) diyor; Çanakkale Valiliği ise ana kapıdaki tamir kitabesine dayanarak 1816 diyor.

Restorasyonda da fark var: Kültür Portalı 1996'da Bakanlıkça restore edildiğini belirtiyor; Kaymakamlık 1965-1970 arası ve en son 1996'da restore edilerek koruma altına alındığını yazıyor.

Yapı (Kaymakamlık): Dış kale ve iç kaleden oluşur. İç kalede 8 kule (burcu) vardır, biri baş kuledir. Kale şehirden yaklaşık 10 metre genişlik ve 250 metre uzunlukta bir hendekle ayrılmıştır. Mendirek Kapısı 1905'te açılmıştır. İç bölümde tarihî ve etnografik eserlerin sergilendiği bir sergi mekânı bulunuyor.

Önemli bir ayrım: Kale, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın müze ve ören yeri kaydında yer almıyor. Çanakkale Müze Müdürlüğü'ne bağlı birimler Troya Müzesi, Troya Ören Yeri, Alexandria Troas, Apollon Smintheion ve Assos'tur. Dolayısıyla MüzeKart burada geçerli değildir ve Bakanlık tarifesi uygulanmaz.

Ziyaret saatinde aynı kurum iki değer veriyor: Bozcaada Kaymakamlığı bir sayfasında yaz dönemi 09.00-18.00, başka bir sayfasında 10.00-19.00 yazıyor.

Diğer Tescilli Yapılar

Bozcaada Kaymakamlığı'nın saydığı yapılar:

• Yeni Kale (Tabya), 1827 - Bozcaada Muhafızı Hafız Ali Paşa tarafından
• Alaybey Camii - 1700'ler, Miralay Ahmet Ağa; avluda 14 mezarlı hazire, biri Sadrazam Halil Hamit Paşa'ya ait
• Köprülü Mehmet Paşa (Yalı) Camii, 1655
• Namazgah Çeşmesi - kitabe 1703, Öküz Mehmet Paşa
• Meryem Ana (Kimisis Teodoku) Rum Ortodoks Kilisesi - Kültür Portalı'na göre 1870, üç nefli

Koylar

Çanakkale Valiliği'nin saydığı 11 koy: Liman, Değirmenler, Poyraz Limanı, Çanak Limanı, Çapraz Limanı, Kocatarla Limanı, Lagor Limanı, Ayana Limanı, Ayazma, Sulubahçe ve Habbeli.

Aynı sayfa "en çok bilinen plaj Ayazma" diyor ve "Habbele Koyu, Mermer Burnu ve Akvaryum koyu da oldukça ünlüdür" diye ekliyor. Not: Valilik aynı sayfada hem "Habbeli" hem "Habbele" yazımını kullanıyor.

Belediye'nin minibüs güzergâhında Ayazma Plajı, Sulubahçe ve Akvaryum Koyu geçiyor. Kültür Portalı ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ayrıca Habbele, Ayazma Yat Limanı, Mermer Burnu, Tuz Burnu ve Çamlık piknik alanından söz ediyor.

Valilik, bu koylara adadaki bir dalış merkezi tarafından dalış turları düzenlendiğini belirtiyor; merkezin adı verilmemiş.

Bağcılık ve Coğrafi İşaret

Çanakkale Valiliği adadaki üzüm çeşitlerini şöyle sayıyor: sofralık Çavuş üzümü, şaraplık Karasakız ve Vasilaki.

Valilik, antik Tenedos sikkelerinde üzüm salkımı motifi bulunduğunu belirtiyor. Kültür Portalı ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü adada dört şarap fabrikası ile evlerde şarap yapımından söz ediyor. Bağ evleri, Valiliğin tanımıyla "geniş bağların içinde yer alan taş yapılar".

Coğrafi işaret - tek tescil: Türk Patent ve Marka Kurumu kaydında "Bozcaada Çavuş Üzümü" yer alıyor. Türü menşe adı, dosya numarası C2018/187, başvuru 28.09.2018, tescil numarası 497, tescil tarihi 02.06.2020. Tescil ettiren S.S. Bozcaada Tarımsal Kalkınma Kooperatifi.

Çanakkale Valiliği'nin coğrafi işaretli ürünler listesinde Bozcaada ile ilgili yalnızca bu kayıt bulunuyor; şarap için tescil yoktur.

Bağbozumu Festivali

Festival resmîdir ve belediye düzenliyor. Bozcaada Belediyesi'nin ifadesiyle "Bozcaada Kültür Sanat ve Bağbozumu Festivali", Bozcaada Belediyesi ve Bozcaada Tarımsal Kalkınma Kooperatifi iş birliğiyle yapılıyor.

Ay konusunda kaynaklar farklı: Belediye 25. festivali 15 Ağustos - 7 Eylül 2025 olarak duyurdu; doruk günler 5-6 Eylül'dü ve 5 Eylül'de kortej ile "yılın en iyi üzümleri" seçimi yapıldı. Buna karşılık İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Kültür Portalı "günümüzde ağustos ayında bağ bozumu şenlikleri yapılan adada" ifadesini kullanıyor. Bu nedenle tek bir ay verilmemiştir.

Tarihsel köken: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve Kültür Portalı'na göre "eskiden burada düzenlenen Paraskevi Şenlikleri'nin yerini günümüzde Bağbozumu Şenlikleri almıştır."

Rüzgâr ve Rüzgâr Santrali

Bozcaada Belediyesi: "Adamızda 17 rüzgârgülünden oluşan bir rüzgâr enerji santrali yer almaktadır. Üretilen elektrik deniz altından ana karaya taşınmaktadır."

Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü'nün fener kaydında da "Bozcaada'da bulunan Batı Burnu (Pononte) Feneri çevresinde rüzgârla elektrik üreten pervaneler yer alıp" ifadesi geçiyor.

Rüzgâr rejimi hakkında nitel bir resmî ifade var: Çanakkale Valiliği, adanın "boğazın tam çıkışında bulunması nedeniyle kuzey rüzgârlarını fazlaca aldığını" belirtiyor.

Fener

Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü'nün resmî kaydında fenerin adı "Batıburnu (Bozcaada) Feneri", parantez içi adı Pononte'dir.

• İnşa: 1861
• Tür: Ada feneri
• Denizden yükseklik: 32 metre
• Sistem: Çakar, 100 mm billur, güneş enerjisiyle çalışıyor
• Görünme mesafesi: 15 deniz mili

Kurumun kaydında şu ifade de yer alıyor: "Fener ve gardiyan binası ulusal miras olarak Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğünce koruma altındadır."

İki ad kullanımı: Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynakları aynı feneri "Polente Deniz Feneri" adıyla anıyor. İki kurum iki ayrı ad kullandığı için bu sayfada ikisi birlikte verilmiştir.

Adadaki diğer seyir yardımcıları: Damlacık (Ortaada) Feneri, Bozcaada Tali Mendirek Feneri ve Bozcaada Ana Mendirek Işıklı Şamandırası.

Yat limanı Belediye'ye göre 40 yat kapasiteli; tonoz hattı mevcut, elektrik ve su belediyeden sağlanıyor.

Koruma Statüsü

Bozcaada Belediyesi'nin ifadesi: "Adanın tamamının doğal ve arkeolojik sit alanı olması, tüm yapı ve onarımların Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nca denetlenmesi nedeniyle çarpık yapılaşma görülmemektedir."

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü adada koruma amaçlı imar planı işlemleri yürütüyor; Bozcaada Çanakkale 1 Numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu yetki alanındadır.

Önemli bir düzeltme: Bozcaada'da tabiat parkı veya milli park statüsü yoktur; Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün korunan alan kayıtlarında böyle bir alan bulunmuyor.

UNESCO Dünya Mirası listesinde de Bozcaada kaydı yoktur. Çanakkale'de Dünya Mirası olan yer Troya'dır (1998); Assos geçici listede bulunuyor.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Nüfus ve TÜİK yüzölçümü yok. Kurumun kendi veri uygulamasına erişilemedi. Belediye nüfusu "3 bin civarında" olarak veriyor; yazın 5-10 bin, kışın bine kadar.
• Kale giriş ücreti ve MüzeKart geçerliliği yok. Kale Bakanlık ören yeri kaydında bulunmadığı için Bakanlık tarifesi uygulanmaz; Kaymakamlık sayfasındaki rakam ise Bakanlık veya Müzeler Genel Müdürlüğü kaynağı olmadığı için yazılmamıştır.
• Kale tescil kararının tarih ve numarası yok. Doğrulanamadı.
• Ziyaret saati için tek değer yok. Aynı kurum iki farklı saat veriyor; ikisi de aktarılmıştır.
• Feribot tarifesi ve bilet fiyatı yok. Kesin tarife işletmecinin kendi sayfasından alınmalıdır.
• Çayır Koyu yok. Bu ad resmî koy listelerinde geçmiyor.
• Karalahna ve Kuntra üzüm çeşitleri yok. Hiçbir resmî kaynakta bulunamadı.
• Rüzgâr santralinin kurulu gücü, kuruluş yılı ve işletmecisi yok. Doğrulanamadı. "Türkiye'nin ilk rüzgâr santrallerinden biri" iddiası da hiçbir resmî kaynakta geçmiyor.
• Bozcaada'ya ait rüzgâr hızı verisi yok. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün resmî istasyon listesinde Çanakkale için Bozcaada istasyonu bulunmuyor.
• Sit derecelendirmesi yok. Birinci, ikinci ve üçüncü derece sınırları ile tescil kararları doğrulanamadı.
• Su sporları için tesis bilgisi yok. Resmî bir tesis kaydı veya alan tanımı bulunamadı; koy-spor eşleştirmesi yapılmamıştır.
• Konaklama ve tur fiyatı yok. Ticari yönlendirme yapılmamıştır.

Sık Sorulan Sorular

Bozcaada'ya nasıl gidilir?

Geyikli'deki feribot iskelesinden. Bozcaada Belediyesi'ne göre sefer süresi 30 dakika dolayındadır ve ana karaya mesafe 4 deniz milidir. Kışın günde 4, yazın hemen her saat başı sefer var; belediye saatlerin değişebileceğini belirtiyor.

Çanakkale merkezden deniz otobüsü var mı?

Kurumlar çelişiyor. Kültür Portalı ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü böyle seferlerden söz ediyor; Bozcaada Belediyesi ise Geyikli dışında ulaşımın mümkün olmadığını yazıyor. Güncel durum için işletmecinin kendi sayfası esas alınmalıdır.

Bozcaada ilçe mi?

İlçedir. Çanakkale Valiliği ve Bozcaada Belediyesi onu "köyü olmayan tek ilçe" olarak tanımlıyor. İki mahallesi var: Alaybey ve Cumhuriyet.

Bozcaada Kalesi'nde MüzeKart geçerli mi?

Değil. Kale, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın müze ve ören yeri kaydında yer almıyor; Çanakkale Müze Müdürlüğü'ne bağlı birimler arasında bulunmuyor. Bu nedenle Bakanlık tarifesi ve MüzeKart uygulanmaz.

Hangi koylar var?

Çanakkale Valiliği 11 koy sayıyor: Liman, Değirmenler, Poyraz Limanı, Çanak Limanı, Çapraz Limanı, Kocatarla Limanı, Lagor Limanı, Ayana Limanı, Ayazma, Sulubahçe ve Habbeli. En çok bilinen plaj Ayazma'dır.

Bozcaada'nın coğrafi işaretli ürünü var mı?

Var: "Bozcaada Çavuş Üzümü". Türk Patent ve Marka Kurumu kaydında menşe adı olarak, 497 tescil numarasıyla ve 2 Haziran 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Şarap için tescil bulunmuyor.

Bağbozumu festivali hangi ay?

Tek bir ay verilmiyor. Belediye 2025'teki 25. festivali 15 Ağustos - 7 Eylül olarak duyurdu; İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ise şenliklerin ağustosta yapıldığını yazıyor. Güncel tarih için belediyenin etkinlik takvimi esas alınmalıdır.

Adada rüzgâr santrali var mı?

Var. Bozcaada Belediyesi 17 rüzgârgülünden oluşan bir santralden söz ediyor ve üretilen elektriğin deniz altından ana karaya taşındığını belirtiyor. Kurulu güç, kuruluş yılı ve işletmeci bilgisi bu sayfada yok, çünkü resmî kaynakta doğrulanamadı.

Fenerin adı Polente mi?

İki ad kullanılıyor. Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü'nün resmî kaydında ad "Batıburnu (Bozcaada) Feneri", parantez içi adı Pononte'dir; Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynakları ise "Polente Deniz Feneri" adını kullanıyor. Fener 1861'de inşa edilmiştir.

Kaynak: Çanakkale Valiliği (idari yapı, yüzölçümü, koylar, üzüm çeşitleri, kale onarım kitabesi, rüzgâr, coğrafi işaretli ürünler listesi); Bozcaada Belediyesi (ulaşım, sefer sıklığı, ada içi ulaşım, rüzgâr santrali, yat limanı, koruma statüsü, nüfus, festival duyurusu ve etkinlik takvimi); Bozcaada Kaymakamlığı (kale yapısı, tescilli yapılar, ziyaret saatleri); Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve Kültür Portalı (kale dönemleri, koylar, kilise, şenliklerin kökeni); Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Çanakkale Müze Müdürlüğü kaydı; Türk Patent ve Marka Kurumu coğrafi işaret kaydı (tescil no 497); Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü fener ve seyir yardımcıları kayıtları; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü; Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü korunan alan kayıtları; Meteoroloji Genel Müdürlüğü istasyon listesi; UNESCO Dünya Mirası listesi. Çelişen değerler kurum adıyla ayrı ayrı verilmiştir. Nüfus, giriş ücreti, feribot tarifesi, santral teknik verisi ve konaklama fiyatı içermez.