İdrar Tahlili Sonuçları Nasıl Okunur?

Tam idrar tetkiki üç bölümden oluşur: fiziksel, kimyasal ve mikroskopik inceleme. Kısaltması TİT'tir.

Bu sayfa teşhis koymaz, ilaç ve doz bilgisi vermez. Sonucun değerlendirilmesi ve tanı hekime aittir.

Önemli bir uyarı: Referans aralıkları laboratuvara özgüdür. Bu sayfada üç üniversite laboratuvarının verileri yan yana konmuştur ve aralarında fark vardır - bu farkın kendisi okunması gereken bilgidir.

Künye

• Test adı: Tam idrar tetkiki (TİT)
• Bölüm sayısı: 3 (fiziksel, kimyasal, mikroskopik)
• Kimyasal yöntem: Semikantitatif strip
• Numune: Taze, tercihen sabah ilk idrar
• Orta akım: Bakteriyolojik inceleme için tercih edilir
• Kültürden farkı: TİT bakteri türünü vermez

Üç Bölüm

NIH bünyesindeki MedlinePlus testi "idrarın fiziksel, kimyasal ve mikroskopik incelemesi" olarak tanımlar. Erciyes Üniversitesi laboratuvarı test adını "tam otomatik idrar tetkiki (idrarın kimyasal ve mikroskopik analizi)" biçiminde kaydeder; kimyasal bölüm semikantitatif strip, mikroskopik bölüm akım sitometriyle çalışılır.

Fiziksel İnceleme

Erciyes Üniversitesi'nin referansları: renk açık sarı, görünüm berrak.

Dansite (özgül ağırlık) laboratuvara göre belirgin biçimde değişiyor:

Kurum	Dansite aralığı
Erciyes Üniversitesi	1015-1025
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi	1005-1020
Gazi Üniversitesi (erişkin)	1,005-1,030
MedlinePlus	1,005-1,030

Gazi Üniversitesi ayrıca yaş farkı veriyor: bebeklerde 1,002-1,006, yenidoğanda 1,012.

Kimyasal İnceleme (Strip)

Erciyes Üniversitesi test rehberinin parametre, yöntem ve referansları:

Parametre	Yöntem	Referans
pH	İndikatör (5-9)	5-7
Protein	Albümine hassas indikatör	0-10 mg/dL → Negatif
Glukoz	Glukoz oksidaz-peroksidaz	0-30 mg/dL → Normal
Keton	Legal	0-5 mg/dL → Negatif
Bilirubin	Diazo	0-0,2 mg/dL → Negatif
Ürobilinojen	Diazo	0-1 mg/dL → Normal
Kan	Peroksidaz aktivitesi	0-5 ery/µL → Negatif
Lökosit esteraz	Diazo	0-10 leu/µL → Negatif
Nitrit	Griess	0-10 mg/dL → Negatif

Üç parametre hakkında kurum açıklamaları:

• Nitrit: Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği'nin rehberine göre yöntem, "Enterobacterales grubu bakteriler tarafından nitratın nitrite dönüştürülmesi" temeline dayanır. Gazi Üniversitesi, "4-8 saatlik mesane retansiyonu varsa kesin sonuç verir" notunu düşüyor.
• Lökosit esteraz: Aynı rehbere göre "lökositler tarafından salgılanan lökosit esterazların belirlenmesi" esasına dayanır.
• Kan: Erciyes rehberi testin "eritrosit, hemoglobin ve miyoglobinle pozitif reaksiyon verdiğini" belirtiyor.

"Negatif" Ne Anlama Geliyor?

Bu başlık yanlış okumayı önlemek için önemli. Strip semikantitatiftir: Türk Biyokimya Derneği'nin belgesine göre sonuç "eksiden dört artıya kadar" derecelendirilir ve protein için saptama alt sınırı 150 mg/L'dir.

Dolayısıyla negatif, "hiç yok" değil, "saptama eşiğinin altında" anlamına gelir.

Kurum kaynakları bunu açıkça söylüyor. Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği nitrit için: "Negatif saptanması üriner sistem enfeksiyonu olmadığı anlamına gelmez." Türk Biyokimya Derneği genel olarak: "negatif testin hastalığı ekarte ettirmediği unutulmamalı."

Mikroskopik İnceleme

Burada da aralıklar laboratuvara göre değişiyor. Üç kurumun verileri:

Parametre	Erciyes Üni.	Eskişehir Osmangazi Üni.	Gazi Üni.
Eritrosit	0-2 /hpf	<3	0-2
Lökosit	0-4 /hpf	<5	Erkek 0-3; kadın ve çocuk 0-5
Epitel hücresi	Skuamöz 0-5	<20	Tübüler: birkaç tane
Hiyalen silendir	-	<2	0-5
Diğer silendirler	-	Negatif	0
Kristal	-	<3	0
Bakteri	-	Negatif	Mesaneden alınan örnekte 0

Gazi Üniversitesi iki not düşüyor: normal idrarda kalsiyum oksalat kristali görülebilir; ve "örnek konsantrasyonu ve metoda göre farklı değerler alınır."

Ayrı bir eşik: Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği piyüri için üç ölçüt veriyor - santrifüj edilmemiş idrarda milimetreküpte 10 veya daha fazla lökosit, veya 40 objektifle her sahada 3 veya daha fazla lökosit, veya stripte pozitif lökosit esteraz.

Üç pH Aralığı, Üç Farklı Sayı

Kurumlar arası farkın en belirgin görüldüğü parametre pH:

• Erciyes Üniversitesi: 5-7
• Eskişehir Osmangazi Üniversitesi: 4-6
• Gazi Üniversitesi: 4,5-8 (ortalama 6)

Bu nedenle sonucunuzu kendi laboratuvarınızın rapor ettiği aralığa göre okumanız gerekir. Lab Tests Online Türkiye'nin ifadesiyle "referans aralıkları test sonuçlarını veren laboratuvara özgüdür; standart referans değer diye bir şey yoktur." MedlinePlus da "normal değer aralıkları laboratuvarlar arasında hafifçe değişebilir" der.

Numune Nasıl Verilir?

• Sabah ilk idrar tercih edilir - zorunlu değil. Gazi Üniversitesi: "Taze idrar (özellikle sabah ilk idrar) tercih edilir." Eskişehir Osmangazi: "Taze sabah ilk idrar tercih edilir. Koruyucu eklenmemelidir." Sağlık Bakanlığı'na bağlı bir devlet hastanesi laboratuvar rehberi: sabah idrarı daha konsantre olduğu için uygundur.
• Miktar: Gazi Üniversitesi mikroskopi için en az 8 mL, Eskişehir Osmangazi en az 3 mL istiyor.
• Orta akım: Gazi Üniversitesi'nin tarifi - bir miktar idrar tuvalete yapılır, orta idrar kaba alınır, son kısmı tuvalete yapılır. Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği ilk birkaç mililitre atıldıktan sonra 10-50 mL alınmasını, mesanede en az iki saat beklemiş idrarın kullanılmasını, el yıkama ve önden arkaya temizliği belirtiyor. Bakteriyolojik incelemelerde orta akım idrarı tercih edilir.
• Adet dönemi: Bir devlet hastanesi rehberi "menstrüasyon zamanında verilmemesi önerilir" diyor. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi bunu doğrudan ret nedeni sayıyor. ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü, adet kanının örneğe karışabileceğini ve testin tekrarının istenebileceğini belirtiyor.
• Süre: Gazi Üniversitesi "en geç 30 dakika içinde laboratuvara" diyor. Erciyes Üniversitesi hızlı ulaşım ve 2-8 derecede taşıma istiyor. Kültür için Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği bir saat içinde ulaşamayacaksa 24 saate kadar 4 derecede saklanmasını, dondurulmamasını belirtiyor.

Sonucu Etkileyen Etkenler

• C vitamini: Erciyes Üniversitesi'nin interferans listesinde - "askorbik asit, kimyasal analiz (eritrosit, nitrit, lökosit esteraz, glukoz, bilirubin ve ürobilinojen) üzerine negatif interferans oluşturur." Gazi Üniversitesi nitrit ve eritrosit için "yanlış negatif: askorbik asit" notu düşüyor.
• Bazı gıdalar: MedlinePlus pancar ve böğürtlenin idrarı kırmızıya çevirebileceğini belirtiyor; bu bir hastalık belirtisi değildir.
• Yoğun egzersiz: ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü hematüri nedenleri arasında yoğun egzersizi ve uzun mesafe koşusunu sayıyor.
• Bazı ilaçlar: MedlinePlus, bazı ilaçların idrar rengini değiştirdiğini ve hekimin test sonucunu etkileyebilecek ilaçları bırakmanızı söyleyebileceğini belirtiyor. Bu sayfada ilaç adı yazılmamıştır.
• Işık ve sıcaklık: Gazi Üniversitesi ürobilinojen için numunenin güneş ışığından korunmasını, dansite için örneğin buzdolabına konmamasını belirtiyor.

Tam İdrar Tetkiki ile İdrar Kültürü Farkı

	Tam idrar tetkiki	İdrar kültürü
Ne yapar	Fiziksel, kimyasal ve mikroskopik inceleme	Bakteri veya mantar üretimi
Sonuç süresi	Yaklaşık 2 saat	24-48 saat
Steril kap	Şart değil	Gerekir
Bakteri türü	Vermez	Verir, duyarlılık testiyle birlikte

MedlinePlus kültürü "bakteri veya diğer mikropları kontrol etmek için yapılan laboratuvar testi" olarak tanımlar; normal sonuç "üreme yok" şeklindedir. Antibiyotik kullanımı sırasında yalancı negatif sonuç alınabilir.

İki Terim

• Proteinüri: Türk Biyokimya Derneği'nin tanımıyla "idrarda normalden fazla miktarda protein bulunması". Normal atılım erişkinde günde 150 mg'ın, çocuk ve adolesanda 250 mg'ın altındadır. Strip albümine duyarlıdır; globulin ve bazı diğer proteinlere duyarlılığı düşüktür.
• Hematüri: İdrarda kan bulunmasıdır. İki tipi vardır - gross hematüri gözle görülür (idrar pembe, kırmızı veya kahverengi görünür); mikroskopik hematüri görülmez, mikroskopta veya tetkikle saptanır, idrarın rengini değiştirmez ve tipik olarak belirti vermez.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Teşhis yok. Hiçbir sonuç bir hastalık adıyla eşleştirilmemiştir; tanı hekime aittir.
• İlaç adı ve doz yok. Laboratuvar rehberlerindeki etken madde listeleri okunmuş ancak aktarılmamıştır.
• Tanı eşiği yok. Tablolardaki değerler referans aralığıdır, tanı eşiği değildir. Mikroskopik hematüri için sayısal tanı eşiği hiçbir Türk kurumsal kaynağında bulunamadı; ikisi karıştırılmamalıdır.
• Ulusal referans tablosu yok. Sağlık Bakanlığı'nın halka yönelik parametre bazlı referans aralığı yayını bulunamadı.
• Tek bir "normal" tablo yok. Aralık laboratuvara göre değiştiği için her değer kurum adıyla verilmiştir.
• C vitamini interferans eşiği yok. Hangi miktarın etkilediği doğrulanamadı.
• Koku parametresi yok. Kurumsal bir rapor parametresi olduğu doğrulanamadı.
• Diyet veya takviye önerisi yok. Bu sitede yazılmaz.

Sık Sorulan Sorular

Tam idrar tetkiki neleri kapsar?

Üç bölümü: fiziksel inceleme (renk, görünüm, dansite), kimyasal inceleme (pH, protein, glukoz, keton, bilirubin, ürobilinojen, kan, lökosit esteraz, nitrit) ve mikroskopik inceleme (eritrosit, lökosit, epitel, silendir, kristal, bakteri).

İdrar pH'ı kaç olmalı?

Laboratuvara göre değişiyor: Erciyes Üniversitesi 5-7, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi 4-6, Gazi Üniversitesi 4,5-8 veriyor. Sonucunuzu kendi laboratuvarınızın aralığına göre okumanız gerekir.

"Negatif" sonuç ne demek?

"Hiç yok" değil, "saptama eşiğinin altında" demek. Strip semikantitatiftir. Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği nitrit için açıkça "negatif saptanması üriner sistem enfeksiyonu olmadığı anlamına gelmez" der.

Sabah idrarı mı vermek gerekir?

Tercih edilir, zorunlu değil. Kurum rehberleri taze idrar ve özellikle sabah ilk idrarı tercih ediyor; sabah idrarı daha konsantre olduğu için uygun kabul edilir.

Adet döneminde idrar verilir mi?

Önerilmez. Bir devlet hastanesi rehberi "menstrüasyon zamanında verilmemesi önerilir" diyor; Eskişehir Osmangazi Üniversitesi bunu doğrudan ret nedeni sayıyor.

C vitamini sonucu etkiler mi?

Evet. Erciyes Üniversitesi rehberine göre askorbik asit; eritrosit, nitrit, lökosit esteraz, glukoz, bilirubin ve ürobilinojen üzerinde negatif interferans oluşturur.

Numune ne kadar sürede laboratuvara ulaşmalı?

Gazi Üniversitesi en geç 30 dakika diyor. Erciyes Üniversitesi hızlı ulaşım ve 2-8 derecede taşıma istiyor. Kültür için bir saat içinde ulaşamayacaksa 24 saate kadar 4 derecede saklanması, dondurulmaması belirtiliyor.

Tam idrar tetkiki ile kültür arasındaki fark nedir?

Tetkik fiziksel, kimyasal ve mikroskopik inceleme yapar ve sonuç yaklaşık iki saatte çıkar, ancak bakteri türünü vermez. Kültür bakteri veya mantar üretimine bakar, 24-48 saat sürer ve duyarlılık testiyle birlikte etkeni belirler.

Kaynak: Erciyes Üniversitesi Tıbbi Biyokimya Test Rehberi, Gazi Üniversitesi Biyokimya Laboratuvarı Test Rehberi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Klinik Biyokimya Test Rehberi ve T.C. Sağlık Bakanlığı'na bağlı bir devlet hastanesinin biyokimya laboratuvarı test rehberi (parametreler, yöntemler, referans aralıkları, numune koşulları, interferans notları); Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği Üriner Sistem Örneklerinin Laboratuvar Tanısı rehberi; Türk Biyokimya Derneği belgesi (strip derecelendirmesi, proteinüri tanımı); NIH / MedlinePlus (test tanımı, dansite, gıda etkisi, ilaç uyarısı, idrar kültürü); ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü (hematüri tanımı ve tipleri). Teşhis, ilaç adı, doz, tanı eşiği, diyet ve takviye önerisi içermez; tanı hekime aittir.