Empati ve sempati farklı şeylerdir. Empati kendini bir başkasının yerine koyabilmek, sempati ise bir başkasına yakınlık duymaktır.
Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük her iki kelime için Türkçe karşılık veriyor: empati için "duygudaşlık", sempati için "sıcakkanlılık".
Künye
- Empati: Fransızca empathie
- TDK karşılığı: Duygudaşlık
- Sempati: Fransızca sympathie
- TDK karşılığı: Sıcakkanlılık
- Temel ayrım: Anlamak / yakınlık duymak
- Kaynak: TDK Güncel Türkçe Sözlük
TDK'ye Göre Empati
Sözlükte "empati" maddesi doğrudan Türkçe karşılığa yönlendiriyor: "► duygudaşlık". Kelimenin kökeni Fransızca empathie olarak kayıtlı.
"Duygudaşlık" maddesinde iki tanım yer alıyor:
- "Aynı duyguları paylaşma; empati."
- "Kendini duygu ve düşüncede bir başkasının yerine koyabilme; empati."
İkinci tanım, kavramın bugün en yaygın kullanılan anlamıdır: karşıdakinin bakış açısını onun yerinden görebilmek.
TDK'ye Göre Sempati
"Sempati" maddesi de Türkçe karşılığa yönlendiriyor: "► sıcakkanlılık". Kökeni Fransızca sympathie.
"Sıcakkanlılık" maddesindeki tanım şöyle: "Bir insanın bir başkasına karşı doğal ve içgüdüsel olarak bir eğilim, sevgi ve yakınlık duyması; cana yakınlık, sempati, sempatiklik."
Dikkat edilirse bu tanımda "kendini yerine koymak" ifadesi yok. Sempatinin tanımı yakınlık ve eğilim üzerine kuruludur.
Aradaki Fark
| Ölçüt | Empati (duygudaşlık) | Sempati (sıcakkanlılık) |
|---|---|---|
| Özü | Kendini başkasının yerine koyabilme | Başkasına eğilim, sevgi ve yakınlık duyma |
| Yön | Karşıdakinin bakış açısına geçmek | Kendi duygusundan yakınlık duymak |
| Sevmeyi gerektirir mi? | Hayır | Evet, tanımın içinde var |
| Niteliği | Anlama becerisi | Duygusal eğilim |
Buradan çıkan en önemli sonuç şudur: empati için karşıdakini sevmek gerekmez. Hoşlanmadığınız bir kişinin neden öyle davrandığını onun yerinden anlayabilirsiniz; bu empatidir, sempati değildir.
Tersi de doğrudur: birine yakınlık duymak, onun bakış açısını anladığınız anlamına gelmez.
Sık Yapılan İki Hata
Birinci hata: empatiyi acıma sanmak. "Çok üzüldüm, ona acıdım" cümlesi ne empatiyi ne sempatiyi tam karşılar. Empati, karşıdakinin durumunu onun bakış açısından kavramaktır; acıma ise yukarıdan bir bakıştır.
İkinci hata: "sempatik" ile "empatik" sözcüklerini karıştırmak. "Sempatik biri" demek, sevimli ve cana yakın biri demektir - TDK'nin "sempatiklik" karşılığı da bunu gösteriyor. "Empatik" ise kendini karşısındakinin yerine koyabilen anlamındadır. Birinci sözcük bir izlenim, ikincisi bir beceri bildirir.
Doğru Kullanım Örnekleri
- Empati: "Öğrencinin neden geç kaldığını anlamak için önce onun sabahını düşünmek gerekir." - bu bir empati davranışıdır.
- Sempati: "Yeni komşumuza ilk görüşte yakınlık duydum." - bu sempatidir.
- Empati sevmeyi gerektirmez: "Onunla aynı fikirde değilim ama bu kararı neden verdiğini anlıyorum." - empati vardır, sempati yoktur.
- Sempati anlamayı gerektirmez: "Onu çok severim ama bu tepkisini hiç anlamadım." - sempati vardır, empati yoktur.
"Eşduyum" Sözcüğü
Empati karşılığı olarak bazen "eşduyum" sözcüğü kullanılır. Ancak bu sözcük Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük'te kayıtlı değildir; arama sonucu "Sonuç bulunamadı" veriyor.
TDK'nin empati için verdiği tek Türkçe karşılık duygudaşlık'tır.
Kelimelerin Kökeni
TDK her iki sözcüğün de Fransızcadan geldiğini kaydediyor: empathie ve sympathie.
Türkçede ikisinin de yerleşik karşılığı bulunduğu için, kurumsal ve yazılı dilde Türkçe karşılıkların kullanılması sözlüğün yönlendirmesine uygundur.
Bu Sayfada Ne Yok?
- Psikolojik ölçek ve test yok. Empati düzeyi ölçen bir araç veya puanlama içermez.
- Kişilik değerlendirmesi yok. Sayfa bir kavram ayrımı anlatır, kişilik tipi belirlemez.
- Teşhis ve klinik değerlendirme yok. Empati eksikliğini bir duruma bağlayan ifade içermez.
- "Eşduyum" karşılığı kullanılmadı. TDK Güncel Türkçe Sözlük'te kayıtlı değildir.
- Kuram ve araştırmacı adı yok. Sayfa yalnızca sözlük tanımlarına dayanır.
- "Empatiyi geliştirme" programı yok. Yöntem veya eğitim önerisi içermez.
- İngilizce sözlük tanımları yok. Türkçe kullanım esas alınmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Empati nedir?
TDK'nin Türkçe karşılığıyla duygudaşlık. Sözlükteki iki tanımı şöyle: "Aynı duyguları paylaşma" ve "Kendini duygu ve düşüncede bir başkasının yerine koyabilme".
Sempati nedir?
TDK'nin Türkçe karşılığıyla sıcakkanlılık: "Bir insanın bir başkasına karşı doğal ve içgüdüsel olarak bir eğilim, sevgi ve yakınlık duyması; cana yakınlık, sempati, sempatiklik."
Empati ile sempati arasındaki fark ne?
Empati karşıdakinin bakış açısına geçebilmektir; sempati ise ona yakınlık ve sevgi duymaktır. Sempatinin tanımında sevgi ve eğilim vardır, empatinin tanımında yoktur.
Empati için karşıdakini sevmek gerekir mi?
Gerekmez. TDK'nin duygudaşlık tanımı kendini başkasının yerine koyabilmeyi anlatır, sevmeyi şart koşmaz. Hoşlanmadığınız birinin bakış açısını da anlayabilirsiniz.
Empatinin Türkçesi nedir?
Duygudaşlık. TDK "empati" maddesinde doğrudan bu karşılığa yönlendirme yapıyor.
Eşduyum empatinin karşılığı mı?
TDK Güncel Türkçe Sözlük'te "eşduyum" kayıtlı değildir; arama sonuç vermiyor. Sözlüğün empati için verdiği karşılık duygudaşlıktır.
Empatik ile sempatik aynı mı?
Değil. "Sempatik" sevimli ve cana yakın demektir; "empatik" ise kendini başkasının yerine koyabilen anlamındadır. Birincisi bir izlenim, ikincisi bir beceri bildirir.
Bu kelimeler hangi dilden geliyor?
TDK her ikisini de Fransızca kökenli olarak kaydediyor: empati empathie, sempati sympathie.
Kaynak: Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük - empati, duygudaşlık, sempati, sempatiklik ve sıcakkanlılık maddeleri ile kelime kökenleri; "eşduyum" sözcüğünün sözlükte bulunmadığı aynı kaynaktan doğrulanmıştır. Kullanım örnekleri bu sayfa için yazılmıştır. Psikolojik ölçek, test, kişilik değerlendirmesi, teşhis veya kuram adı içermez.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.