Yer çekimi, Dünya'nın kütlesi nedeniyle cisimlere uyguladığı çekim etkisidir. Bu etkinin ürettiği ivme için uluslararası olarak kabul edilmiş bir standart değer vardır: 9,80665 m/s².
Kısa Yanıt
Standart yer çekimi ivmesi (g) tam olarak 9,80665 m/s² olarak tanımlanmıştır. Bu bir ortalama değildir, uluslararası konferans kararıyla belirlenmiş bir anlaşma değeridir. Yeryüzünde ölçülen gerçek değer bulunulan yere göre bundan biraz farklı olabilir.
Kütle ile Ağırlık Aynı Şey Değil
Günlük dilde karıştırılan bu iki kavram fizikte ayrıdır:
| Kütle | Ağırlık | |
|---|---|---|
| Nedir | Maddenin miktarı | Cisme etki eden çekim kuvveti |
| Birimi | Kilogram (kg) | Newton (N) |
| Yere göre değişir mi | Değişmez | Değişir |
| Ölçüm aracı | Eşit kollu terazi | Dinamometre |
Bir cismin kütlesi Ay'da da Dünya'da da aynıdır; ağırlığı ise farklıdır, çünkü iki gök cisminin yüzeyindeki çekim ivmesi farklıdır.
Ağırlık Nasıl Hesaplanır?
Ağırlık, kütle ile çekim ivmesinin çarpımıdır. Kütlesi kilogram cinsinden bilinen bir cismin ağırlığı newton cinsinden bulunur. Standart g değeri kullanıldığında 1 kilogramlık bir cismin ağırlığı yaklaşık 9,81 newton olur.
g Neden Her Yerde Aynı Değil?
Yeryüzünde ölçülen çekim ivmesi iki temel nedenle değişir:
- Enlem: Dünya tam küre değildir ve kendi ekseni etrafında döner. Kutuplara yaklaştıkça ölçülen değer artar.
- Yükseklik: Yerin merkezinden uzaklaştıkça çekim azalır. Yüksek bir dağın tepesinde ölçülen değer deniz seviyesindekinden küçüktür.
Bu nedenle 9,80665 sayısı "her yerde ölçülen değer" değil, hesaplarda ortak kullanılmak üzere kabul edilmiş standart bir değerdir.
Genel Çekim Yasası
Newton'un genel çekim yasasına göre iki cisim arasındaki çekim kuvveti, kütlelerinin çarpımıyla doğru, aralarındaki uzaklığın karesiyle ters orantılıdır. Yasadaki orantı katsayısı evrensel çekim sabiti olarak adlandırılır ve çok küçük bir sayıdır. Bu küçüklük, gündelik hayatta iki sıradan cismin birbirini çektiğini fark etmememizin sebebidir; etki ancak Dünya gibi çok büyük kütlelerde belirgin hâle gelir.
Bu Sayfada Ne Yok?
- Evrensel çekim sabitinin sayısal değeri yok; yüksek hassasiyetli bu sabit bu sayfada verilmemiştir.
- Ay ve diğer gezegenlerdeki çekim ivmesi değerleri yok.
- Enlem ve yüksekliğe göre g hesaplayan formül yok.
- Genel görelilik kuramı kapsamındaki açıklama yok; sayfa klasik mekanikle sınırlıdır.
- Serbest düşme problemleri ve çözümlü örnek yok.
- Ağırlıksızlık ortamının ayrıntılı açıklaması yok.
- Türkiye'deki şehirler için ölçülmüş g değerleri yok.
Sık Sorulan Sorular
Yer çekimi ivmesi kaçtır?
Standart değer tam olarak 9,80665 m/s² kabul edilir. Hesaplarda çoğu zaman 9,81 m/s² kullanılır.
Kütle ile ağırlık arasındaki fark nedir?
Kütle maddenin miktarıdır ve kilogramla ölçülür, yere göre değişmez. Ağırlık ise çekim kuvvetidir, newtonla ölçülür ve bulunulan yere göre değişir.
Ay'da ağırlığımız neden azalır?
Ay'ın yüzeyindeki çekim ivmesi Dünya'dakinden küçüktür. Kütlemiz aynı kalır, ağırlığımız azalır.
g her yerde aynı mı?
Hayır. Enlem ve yüksekliğe bağlı olarak değişir. 9,80665 değeri hesaplarda ortak kullanılmak üzere belirlenmiş standart bir sayıdır.
Ağırlık nasıl hesaplanır?
Kütle ile çekim ivmesinin çarpımı olarak. Sonuç newton cinsinden bulunur.
İki sıradan cisim birbirini çeker mi?
Evet, ancak çekim sabiti çok küçük olduğu için bu etki gündelik hayatta fark edilmez.
Kaynak: Standart yer çekimi ivmesi değeri Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı (CGPM) kararına dayanır; Uluslararası Ölçüler ve Tartılar Bürosu (BIPM) SI Broşürü. Kütle ve ağırlık tanımları MEB fizik öğretim programı çerçevesindedir. Veriler 22 Ekim 2026'da alınmıştır.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.