Islak Mendil Yasağı: Türkiye’de Değil, İngiltere’de

Plastik içeren ıslak mendillere satış yasağı Birleşik Krallık'ta geliyor; Türkiye'de böyle bir düzenleme yürürlükte değil.

Bu ayrım önemli, çünkü haber başlıkları çoğu zaman ülke belirtmiyor. Türkiye'de 1-6 Ekim 2026 arasındaki altı Resmî Gazete sayısında (33387-33392) ıslak mendille ilgili hiçbir düzenleme bulunmuyor.

Künye

• Yasak nerede: Birleşik Krallık
• İngiltere düzenlemesi: SI 2025/1218
• Yapılma tarihi: 18 Kasım 2025
• Yürürlük: 19 Mayıs 2027
• Türkiye'de yasak: Yok
• Türkiye'de taslak: Var, yürürlükte değil

İngiltere Düzenlemesi

Düzenlemenin tam adı "The Environmental Protection (Wet Wipes Containing Plastic) (England) Regulations 2025", numarası 2025 No. 1218.

• Yapılma (made): 18 Kasım 2025
• Yürürlüğe giriş (coming into force): 19 Mayıs 2027
• Kapsam: Metin "England and Wales"e uzanıyor ancak yalnızca İngiltere'de uygulanıyor

Yürürlük tarihi düzenlemenin kendi metninde şöyle kuruluyor: "These Regulations come into force 18 months after the day on which they are made" - yani yapılma tarihinden on sekiz ay sonra.

Düzenleme, 1990 tarihli Çevrenin Korunması Kanunu'nun 140. maddesine dayanıyor ve gerekçesinde amacın "çevrenin kirlenmesini ve hayvanların sağlığına zarar verilmesini önlemek" olduğu belirtiliyor.

Yasak doğrudan tüketiciye değil, işletmelere yönelik: bir kişi, iş faaliyeti kapsamında plastik içeren ıslak mendilleri son kullanıcıya tedarik edemiyor veya tedarik teklifinde bulunamıyor. Metin "son kullanıcı" tanımını da yapıyor ve başka bir işletmeye tedarik ile üretim süreci için yapılan tedariki bu tanımın dışında bırakıyor.

Düzenlemedeki "ıslak mendil" tanımı: önceden ıslatılmış, yeniden kullanılmak üzere tasarlanmamış dokunmamış kumaş parçası.

Birleşik Krallık'ta Dört Ayrı Takvim

Birleşik Krallık'ta düzenleme merkezî değil; dört ülke kendi metnini çıkarıyor ve yürürlük tarihleri farklı:

İngiltere metninde eczaneler, tıbbi amaçlı kullanım ve işletmeye tedarik için istisnalar bulunuyor.

Türkiye'de Durum

Türkiye'de ıslak mendile ilişkin yürürlükte bir yasak yok. Ürün, amacına göre iki ayrı yönetmeliğin kapsamına giriyor:

• Kozmetik Ürünler Yönetmeliği - 8 Mayıs 2023 tarihli ve 32184 mükerrer sayılı Resmî Gazete. Yürütme yetkisi Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanı'nda.
• Biyosidal Ürünler Yönetmeliği - 31 Aralık 2009 tarihli ve 27449 (4. mükerrer) sayılı Resmî Gazete. Dezenfektan veya antibakteriyel iddiası taşıyan mendiller bu kapsama girer.

İlginç bir ayrıntı: her iki yönetmeliğin metninde de "mendil" kelimesi geçmiyor. Sınıflandırma, Kurumun kılavuzuyla yapılıyor.

Kurumun kılavuzundaki ifade şu mantığı kuruyor: mendil, kürdan veya diş ipi gibi nesneler kozmetik olmasalar dahi, kozmetik bileşen veya karışımları vücudun dış kısımlarına ulaştırmak üzere birer araç olarak kullanılabilir. Yani mendilin kendisi kozmetik değil; mendili ıslatan karışım kozmetik ürün sayılıyor.

Islak mendil, gıda ile temas eden madde mevzuatına tabi değildir.

Ambalaj Mevzuatında Geçiyor mu?

Hayır. Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin (26 Haziran 2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmî Gazete) güncel metninde "mendil" kelimesi hiç geçmiyor.

Yürürlükte Olmayan Bir Taslak Var

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü, 11 Mart 2026 tarihli duyurusuyla Tek Kullanımlık Plastiklere İlişkin Yönetmelik Taslağı'nı dış paydaş görüşüne açtı; görüş süresi 3 Nisan 2026'da doldu.

Taslak metninde ıslak mendil iki yerde geçiyor:

• Kapsam maddesinde: "Islak mendiller ve ıslak yüzey temizleme havluları"
• İşaretleme maddesinde: 1/1/2027 tarihinden itibaren üreticiler için, etikette "PLASTİK İÇEREN ÜRÜN" ibaresi

İki nokta önemli: taslak ıslak mendili yasaklamıyor, işaretleme yükümlülüğü öngörüyor. Ve bu bir taslaktır - bu sayfa hazırlanırken Resmî Gazete'de yayımlandığına dair bir kayıt bulunamadı ve Bakanlığın kendi sitesinde hâlâ "Taslaklar" başlığı altında duruyor.

Bu Sayfada Ne Yok?

• "Türkiye'de ıslak mendil yasaklanıyor" ifadesi yok. Böyle bir düzenleme yürürlükte değil.
• Taslağın yürürlük tarihi yok. Resmî Gazete'de yayımlandığına dair kayıt bulunamadı.
• Türkiye'de toplatma veya satış kısıtı duyurusu yok. İlgili kurumların sayfalarında bulunamadı.
• Marka ve ürün adı yok. Ticari yönlendirme yapılmamıştır.
• Sağlık değerlendirmesi yok. Ürünün sağlık etkileri bu sayfanın konusu değildir; teşhis ve öneri içermez.
• Ceza tutarları yok. İngiltere düzenlemesinin yaptırım ekindeki tutarlar bu sayfaya alınmamıştır.
• "Plastik içeren" tanımının teknik ölçütü yok. Hangi oranın plastik sayıldığına dair ayrıntı bu sayfada yer almıyor.
• Alternatif ürün önerisi yok. Tavsiye verilmemiştir.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye'de ıslak mendil yasaklandı mı?

Hayır. 1-6 Ekim 2026 arasındaki altı Resmî Gazete sayısında ıslak mendille ilgili hiçbir düzenleme bulunmuyor ve yürürlükte bir yasak yok.

Yasak nerede geliyor?

Birleşik Krallık'ta. İngiltere düzenlemesi 2025 No. 1218, 18 Kasım 2025'te yapıldı ve 19 Mayıs 2027'de yürürlüğe girecek.

Bütün ıslak mendiller mi yasaklanıyor?

Hayır, yalnızca plastik içerenler. Düzenlemenin adı da bunu söylüyor: "Wet Wipes Containing Plastic".

Yasak tüketiciye mi yönelik?

Metin işletmelere yöneliktir: iş faaliyeti kapsamında son kullanıcıya tedarik etmeyi veya tedarik teklifinde bulunmayı yasaklıyor. Başka bir işletmeye tedarik ve üretim süreci için tedarik tanımın dışında.

Birleşik Krallık'ta tek bir tarih mi var?

Hayır, dört ayrı takvim var: Galler 18 Aralık 2026, Kuzey İrlanda 18 Mayıs 2027, İngiltere 19 Mayıs 2027, İskoçya 11 Ağustos 2027.

Türkiye'de ıslak mendil hangi mevzuata tabi?

Amacına göre Kozmetik Ürünler Yönetmeliği (8/5/2023, 32184 mükerrer) veya dezenfektan iddiası varsa Biyosidal Ürünler Yönetmeliği (31/12/2009, 27449 4. mükerrer). Her iki metinde de "mendil" kelimesi geçmiyor; sınıflandırma Kurum kılavuzuyla yapılıyor.

Türkiye'de bir hazırlık var mı?

Tek Kullanımlık Plastiklere İlişkin Yönetmelik Taslağı 11 Mart 2026'da görüşe açıldı. Taslak ıslak mendili yasaklamıyor; 1/1/2027'den itibaren etikette "PLASTİK İÇEREN ÜRÜN" ibaresi öngörüyor. Taslak hâlâ yürürlüğe girmemiştir.

Kaynak: The Environmental Protection (Wet Wipes Containing Plastic) (England) Regulations 2025, SI 2025 No. 1218 — legislation.gov.uk üzerindeki resmî metinden doğrudan okunmuştur (yapılma ve yürürlük tarihleri, kapsam, dayanak, amaç, son kullanıcı ve ıslak mendil tanımları); Galler WSI 2025/716, Kuzey İrlanda NISR 2025/178 ve İskoçya SSI 2026/75 yürürlük tarihleri; T.C. Resmî Gazete 1-6 Ekim 2026 sayıları (33387-33392) fihrist taraması; Kozmetik Ürünler Yönetmeliği (8/5/2023, 32184 mükerrer) ve Biyosidal Ürünler Yönetmeliği (31/12/2009, 27449 4. mükerrer) ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu sınır ürünler kılavuzu; Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği (26/6/2021, 31523); Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü 11 Mart 2026 tarihli taslak duyurusu. Marka adı, sağlık değerlendirmesi, ceza tutarı ve ürün önerisi içermez.