Türkiye'de korunan alanlar 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu'nda dört ayrı statüyle tanımlanır: milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanı. Dördü eş anlamlı değildir; koruma dereceleri ve kullanım amaçları farklıdır. Bu sayfadaki tanımlar kanunun 2. maddesinden alınmıştır.
Künye
| Kanunun adı | Milli Parklar Kanunu |
|---|---|
| Kanun numarası | 2873 |
| Kabul tarihi | 9/8/1983 |
| Resmî Gazete | 11/8/1983, Sayı: 18132 |
| Tanımlanan statü sayısı | 4 |
| Tanımların yer aldığı madde | Madde 2 |
Dört statü, dört farklı tanım
Kanunun 2. maddesindeki tanımlar:
Milli park: "bilimsel ve estetik bakımından, milli ve milletlerarası ender bulunan tabii ve kültürel kaynak değerleri ile koruma, dinlenme ve turizm alanlarına sahip tabiat parçalarını" ifade ediyor.
Tabiat parkı: "bitki örtüsü ve yaban hayatı özelliğine sahip, manzara bütünlüğü içinde halkın dinlenme ve eğlenmesine uygun tabiat parçalarını" ifade ediyor.
Tabiat anıtı: "tabiat ve tabiat olaylarının meydana getirdiği özelliklere ve bilimsel değere sahip ve milli park esasları dahilinde korunan tabiat parçalarını" ifade ediyor.
Tabiatı koruma alanı: "bilim ve eğitim bakımından önem taşıyan nadir, tehlikeye maruz veya kaybolmaya yüz tutmuş ekosistemler, türler ve tabii olayların meydana getirdiği seçkin örnekleri ihtiva eden ve mutlak korunması gerekli olup sadece bilim ve eğitim amaçlarıyla kullanılmak üzere ayrılmış tabiat parçalarını" ifade ediyor.
Aralarındaki fark nerede?
Tanımları yan yana koyduğunuzda ayrım netleşiyor:
| Statü | Belirleyici ölçüt | Kullanım |
|---|---|---|
| Milli park | Milli ve milletlerarası ölçekte ender doğal ve kültürel değer | Koruma, dinlenme ve turizm |
| Tabiat parkı | Bitki örtüsü, yaban hayatı ve manzara bütünlüğü | Halkın dinlenmesi ve eğlenmesi |
| Tabiat anıtı | Tabiat olaylarının oluşturduğu özellik ve bilimsel değer | Milli park esasları dahilinde korunur |
| Tabiatı koruma alanı | Nadir, tehlikeye maruz veya kaybolmaya yüz tutmuş ekosistem ve türler | Sadece bilim ve eğitim |
En dikkat çekici ayrım son satırda: tabiatı koruma alanı "mutlak korunması gerekli" olarak tanımlanıyor ve yalnızca bilim ve eğitim amacıyla kullanılabiliyor. Yani turizme ve halkın dinlenmesine açık bir alan değil. Milli park ve tabiat parkı ise tanımları gereği insan kullanımını içeriyor.
Bu, günlük dilde yapılan en yaygın hatayı düzeltiyor: her korunan alan "milli park" değildir ve bir alanın korunan statüde olması oraya serbestçe girilebileceği anlamına gelmez.
Tabiat anıtı neden ayrı bir statü?
Tanıma dikkat edilirse tabiat anıtı, alan büyüklüğüyle değil olayla tanımlanıyor: "tabiat ve tabiat olaylarının meydana getirdiği özelliklere ve bilimsel değere sahip" parçalar. Yani bir mağara oluşumu, bir kaya yapısı veya tek bir anıt ağaç bu statüye girebilir. Koruma rejimi olarak milli park esasları uygulanıyor.
Doğa ve çevre konulu diğer sayfalar için El Niño nedir ve geri dönüşüm kodları sayfalarına bakabilirsiniz.
Bu Sayfada Ne Yok?
- Türkiye'de kaç milli park olduğu yazılmadı. Sayı, resmî kaynaktan doğrulanamadı ve zamanla değişir. Güncel sayı için Tarım ve Orman Bakanlığı'nın korunan alanlar kayıtlarına bakılması gerekir.
- Milli park listesi yok. Hangi alanların hangi statüde olduğu bu sayfada yer almaz.
- Giriş ücretleri ve ziyaret kuralları yok. Alan bazında değişir ve değişkendir.
- İzin ve tahsis usulü yazılmadı. Kanunun diğer maddeleri ve ilgili yönetmelikler bu sayfanın kapsamı dışındadır.
- Yetkili kurumun güncel adı yazılmadı. Kanun 1983 tarihlidir ve kurum adları zaman içinde değişmiştir; çekilen metinden güncel teşkilat yapısı doğrulanmamıştır.
- Kanunun sonraki değişiklikleri taranmadı. Bağlayıcı metin yürürlükteki resmî hâldir.
- Yasak ve ceza hükümleri yok. Ayrı maddelerde düzenlenir.
Sık Sorulan Sorular
Milli park ile tabiat parkı arasındaki fark ne?
Milli park, milli ve milletlerarası ölçekte ender bulunan doğal ve kültürel kaynak değerlerine sahip alanlardır; koruma, dinlenme ve turizm alanları içerir. Tabiat parkı ise bitki örtüsü, yaban hayatı ve manzara bütünlüğü içinde halkın dinlenme ve eğlenmesine uygun alanlardır.
Tabiatı koruma alanına girilebilir mi?
Kanunun tanımına göre bu alanlar "mutlak korunması gerekli" olup sadece bilim ve eğitim amaçlarıyla kullanılmak üzere ayrılmıştır. Turizme ve genel kullanıma açık bir statü değildir.
Tabiat anıtı ne demek?
Tabiat ve tabiat olaylarının meydana getirdiği özelliklere ve bilimsel değere sahip, milli park esasları dahilinde korunan tabiat parçalarıdır. Alan büyüklüğüyle değil, oluşumun kendisiyle tanımlanır.
Bu statüler hangi kanunda düzenleniyor?
2873 sayılı Milli Parklar Kanunu. Kabul tarihi 9/8/1983, Resmî Gazete'de 11/8/1983 tarih ve 18132 sayı ile yayımlandı. Tanımlar 2. maddede yer alıyor.
Türkiye'de kaç milli park var?
Bu sayfada yazılmamıştır. Sayı resmî kaynaktan doğrulanamadı ve zamanla değişir. Güncel sayı için Tarım ve Orman Bakanlığı'nın korunan alanlar kayıtlarına bakılmalıdır.
Her korunan alan milli park mı?
Hayır. Kanun dört ayrı statü tanımlıyor ve koruma dereceleri ile kullanım amaçları farklı. "Korunan alan" bir çatı kavramdır; milli park bu çatının altındaki statülerden yalnızca biridir.
Kaynak ve kapsam: Dört statünün tanımları 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu'nun 2. maddesinden, kanun numarası, kabul tarihi ve Resmî Gazete künyesi aynı metnin başlığından alınmıştır. Türkiye'deki milli park sayısı ve alan listeleri resmî kaynaktan doğrulanamadığı için yazılmamıştır. Kanunun sonraki değişiklikleri ve güncel teşkilat yapısı taranmamıştır; bağlayıcı metin yürürlükteki resmî hâldir. Sayfa giriş ücreti, ziyaret kuralı, izin usulü ve ceza hükümleri içermez.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.