Eş Sesli ile Eş Anlamlı Kelime Farkı: "Kar / Kâr" Eş Sesli Değildir

İki terim nasıl ayrılır?

Eş sesli kelimeler söylenişi aynı, anlamı ve kökeni ayrı olan kelimeler demek. TDK sözlüğündeki karşılığı “sesteş”tir ve iki terim eş değerlidir.

Eş anlamlı kelimeler ise anlamları aynı veya birbirine çok yakın olan kelimeler demek; yazılışları birbirinden farklıdır.

Kısaca: eş seslide ses aynı anlam farklı, eş anlamlıda anlam aynı ses farklıdır.

Bu konu MEB programında 5. sınıf Türkçe dersinde, “Oyun Dünyası” temasında söz varlığı çalışmaları kapsamında işlenir.

Ölçüt yazılış mı, söyleniş mi?

TDK'nın tanımındaki ölçüt söyleyiştir, yazılış değil; bu ayrıntı bir sonraki bölümde çok işine yarayacak.

Örnek olarak “yüz” kelimesini düşünelim. Hem bir sayıdır, hem insanın çehresidir, hem de yüzmek fiilinin emir hâlidir. Üçünün de söylenişi aynıdır, bu yüzden eş seslidir.

“Kar” ile “kâr” eş sesli midir?

Değildir ve bu, konunun en sık yapılan hatasıdır; pek çok kaynak bu çifti eş sesli örneği olarak verir.

Sorun şu: TDK bu iki kelimeyi hem yazılışta hem söylenişte ayırır. “Kâr” kelimesindeki a uzun okunur ve bu yüzden şapka kullanılır.

Eş seslilik koşulu söylenişin aynı olmasıdır; söyleniş farklıysa koşul bozulur.

Aynı durum “hala / hâlâ”, “adet / âdet” ve “alem / âlem” çiftleri için de geçerlidir. Bu çiftler eş sesli değil, düzeltme işaretiyle ayrılan farklı kelimelerdir.

Türkçede tam eş anlamlılık var mı?

Tam eş anlamlılık tartışmalı bir konudur ve TDK'nın tanımı da bunu yansıtır; tanımda “aynı veya birbirine çok yakın” ifadesi geçer.

Örnek olarak “kara” ile “siyah” kelimelerini düşünelim. Çoğu yerde birbirinin yerine geçer, ama “kara haber” yerine “siyah haber” denmez.

Bu yüzden böyle çiftlere yakın anlamlı demek daha güvenlidir; yakın anlamlı, anlamları örtüşen ama her yerde yer değiştiremeyen kelimeler demek.

“Sesteş” mi, “eş sesli” mi yazmalıyım?

MEB programı “eş sesli” terimini kullanır ve “sesteş” terimine yer vermez.

TDK sözlüğünde ise ana madde “sesteş”tir ve “eş sesli” oraya gönderilir. Yani ikisi de doğrudur; ödevinde öğretmenin kullandığı terimi tercih etmek en güvenli yoldur.

Bu Sayfada Ne Yok?

• “Kar / kâr” çifti eş sesli örneği olarak verilmedi; söylenişleri farklı olduğu için koşulu karşılamıyor.
• Eş anlamlı kelimelerin tam listesi yok; sözlük işi olan bir listedir.
• Zıt anlamlı kelimeler ayrı bir konudur, burada ele alınmadı.
• Çözülmüş soru listesi ve cevap anahtarı yok.
• Kelime kökenlerinin ayrıntısı yok.
• Sınav sorusu yok.
• Ödeve doğrudan kopyalanacak hazır paragraf yok.

Sık Sorulan Sorular

Eş sesli kelimede ölçüt yazılış mı söyleniş mi?

Söyleniş. TDK tanımı “söylenişleri aynı, anlam ve kökleri ayrı” biçimindedir.

“Kar” ile “kâr” eş sesli midir?

Değildir. İki kelime hem yazılışta hem söylenişte ayrılır; “kâr”daki a uzun okunur.

“Hala” ile “hâlâ” eş sesli sayılır mı?

Sayılmaz. Bu çift de düzeltme işaretiyle ayrılır ve söylenişleri farklıdır.

Türkçede tam eş anlamlı kelime var mı?

Tartışmalıdır. Kullanım alanları tam örtüşmediği için “yakın anlamlı” demek daha güvenlidir.

“Sesteş” terimi yanlış mı?

Yanlış değil. TDK sözlüğünde ana madde “sesteş”tir; MEB programı ise “eş sesli” der.

Bu konu hangi sınıfta işlenir?

5. sınıf Türkçe dersinde, “Oyun Dünyası” teması içindeki söz varlığı çalışmalarında.

Kaynak: MEB Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (PDF) (5. sınıf söz varlığı kapsamı, “eş sesli” terimi); tanımlar ve “kâr” maddesinin uzun okunuşu için TDK Güncel Türkçe Sözlük. Son kontrol: 7 Kasım 2026.

Diğer ödev konuları: Ödev Rehberi — 60 konu, derse ve sınıf düzeyine göre