Paralel ile Meridyen Farkı: Paraleller Eşit Uzunlukta Değildir

Paralel ile meridyen arasındaki fark nedir?

Paralel, doğu-batı yönünde uzanan ve birbirini hiç kesmeyen tam çember demek.

Meridyen ise kutupları birleştiren, kuzey-güney yönünde uzanan yarım çember demek.

En kısa ayrım şudur: paraleller tam çemberdir ve birbirine değmez, meridyenler yarım çemberdir ve iki kutupta birleşir.

Konu MEB programında 6. sınıf Sosyal Bilgiler dersinde, “Evimiz Dünya” öğrenme alanında işlenir.

Paraleller eşit uzunlukta mıdır?

Değildir ve bu, konunun en sık karıştırılan noktasıdır; iki farklı şey birbirine karışıyor.

Paraleller arasındaki uzaklık yaklaşık eşittir ve her bir derece için kabaca 111 kilometre olarak verilir.

Ama paralellerin uzunlukları eşit değildir; kutuplara doğru gidildikçe çemberler küçülür ve kısalır.

En uzun paralel Ekvator'dur, yani Dünya'yı kuzey ve güney olmak üzere iki eşit parçaya ayıran çember; kutuplarda ise paralel bir noktaya iner.

Meridyenlerde durum terstir: hepsi eşit uzunluktadır, ama aralarındaki uzaklık Ekvator'da en fazla, kutuplara doğru giderek azalır.

Kaç paralel ve kaç meridyen vardır?

Bir derece aralıkla çizildiğinde 180 paralel bulunur; bunların 90'ı kuzeyde, 90'ı güneydedir.

Ekvator da bir paraleldir ve sıfır derece paraleli olarak adlandırılır; Ekvator da sayıya katıldığında toplam çizgi sayısı 181 olur.

Meridyen sayısı ise 360'tır. Her biri bir derece aralıkla çizilir ve Dünya'yı boydan boya sarar.

Ekvator bir paralel midir?

Evet, Ekvator da bir paraleldir ve paralellerin en uzunudur.

Diğer bütün paraleller ona göre numaralandırılır; bu yüzden sıfır derece paraleli olarak adlandırılır.

Bu yüzden “Ekvator paralel değildir” biçimindeki ifadeler yanlıştır.

Başlangıç meridyeni hangisidir?

Başlangıç meridyeni, meridyenlerin numaralandırılmasında sıfır kabul edilen meridyen demek ve Greenwich'ten geçer.

Meridyenler bu çizgiye göre doğuda ve batıda olmak üzere ikiye ayrılır.

Ekvator paraleller için neyse, başlangıç meridyeni de meridyenler için odur: ikisi de sayımın başladığı yerdir.

Bu çizgiler ne işe yarar?

Paraleller ile meridyenler birlikte bir ağ oluşturur ve bu ağ sayesinde Dünya üzerindeki herhangi bir noktanın yeri tek bir biçimde söylenebilir.

MEB programı buna mutlak konum der; mutlak konum, bir yerin bu çizgi ağındaki kesin yeri demek.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Enlem ve boylam terimleri bu sayfanın konusu değil; Sosyal Bilgiler programında bu terimler geçmiyor.
• Saat dilimleri hesabı yok; lise Coğrafya konusudur.
• Harita projeksiyonları yok.
• Türkiye'nin koordinatları yok; bu bilgi ayrı bir sayfanın konusu.
• Çizilmiş hazır koordinat şeması yok.
• Sınav sorusu ve cevap anahtarı yok.
• Ödeve doğrudan kopyalanacak hazır paragraf yok.

Sık Sorulan Sorular

Paraleller eşit uzunlukta mı?

Değil. Aralarındaki uzaklık yaklaşık eşittir ama uzunlukları kutuplara doğru kısalır.

Meridyenler eşit uzunlukta mı?

Evet, hepsi eşit uzunluktadır ve iki kutupta birleşirler.

Kaç paralel, kaç meridyen vardır?

Bir derece aralıkla 180 paralel ve 360 meridyen bulunur. Ekvator sayıya katıldığında paralel çizgi sayısı 181 olur.

Ekvator bir paralel midir?

Evet. Paralellerin en uzunudur ve sıfır derece paraleli olarak adlandırılır.

Başlangıç meridyeni nereden geçer?

Greenwich'ten. Meridyenler bu çizgiye göre doğu ve batı olmak üzere numaralandırılır.

Bu konu hangi sınıfta işlenir?

6. sınıf Sosyal Bilgiler dersinde, “Evimiz Dünya” öğrenme alanında.

Kaynak: MEB Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (PDF) — 6. sınıf “Evimiz Dünya” öğrenme alanı; programın “paralel ve meridyen kavramlarının tanımı ve temel özellikleri” ile “mutlak konum” ifadeleri metinden alındı. Son kontrol: 7 Kasım 2026.

Diğer ödev konuları: Ödev Rehberi — 60 konu, derse ve sınıf düzeyine göre