Zamir, bir varlığı doğrudan adlandırmadan adın yerini tutan sözcüktür. Türkçede "adıl" olarak da anılır.
Kısa Yanıt
Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük'teki tanım şöyledir: "Kişi, dönüşlülük, gösterme, soru ve belirsizlik anlamı vererek adların yerini tutan söz; adıl: ben, sen, o, biz, siz, onlar, kendim, kendin, kendi, kendimiz, kendiniz, bu, şu, o, kim, ne, biri."
Zamir ile Ad Arasındaki Fark
TDK'da "ad" şöyle tanımlanır: "Canlı ve cansız varlıkları, kavramları, durumları karşılayan kelime." Zamir ise varlığı karşılamaz, yalnızca onun yerini tutar.
| Ad | Zamir | |
|---|---|---|
| İşlevi | Varlığı karşılar | Adın yerini tutar |
| Tek başına | Neyi anlattığı bellidir | Neyin yerine geçtiği bağlamdan anlaşılır |
| Örnek | kalem, Ayşe, sevinç | o, bu, kim, biri |
Zamir Çeşitleri
TDK sözlüğünde zamir maddesine bağlı olarak sayılan türler şunlardır:
| Tür | TDK tanımı | Örnek |
|---|---|---|
| Kişi zamiri | "Kişi adlarının yerini tutan zamir." | ben, sen, o, biz, siz, onlar |
| İşaret zamiri | "Adları gösterme yoluyla belirten zamir." | bu, şu, o |
| Soru zamiri | "Yerini tuttuğu varlığı veya kavramı soru yoluyla temsil eden zamir." | kim, ne |
| Dönüşlülük zamiri | "Yapılan işin yapana döndüğünü gösteren, kişi kavramını pekiştiren ve kişilere göre çekimlenebilen 'kendi' sözü" | kendim, kendin, kendisi |
| Belirsizlik zamiri | Belirsizlik anlamı taşıyan zamir | biri |
TDK'da "gösterme zamiri" maddesi işaret zamirine, "belgisiz zamir" maddesi belirsizlik zamirine yönlendirir. Yani bu adlandırmalar aynı türü karşılar.
Adıl Terimi
"Adıl", zamirin Türkçe karşılığıdır. TDK sözlüğünde adıl maddesinde ayrı bir tanım verilmez, doğrudan zamir maddesine yönlendirme yapılır. İki terim aynı kavramı anlatır.
Dikkat Edilecek Bir Nokta
Dil bilgisi kitaplarında sıkça geçen "ilgi zamiri" terimi TDK Güncel Türkçe Sözlük'te madde başı olarak bulunmaz. TDK'nın zamir tanımı beş anlam alanı sayar: kişi, dönüşlülük, gösterme, soru ve belirsizlik.
Benzer şekilde Millî Eğitim Bakanlığı Türkçe öğretim programlarında zamirler çeşitlere ayrılmaz. 2019 programında konu tek bir kazanımda geçer: "Zamirlerin metnin anlamına olan katkısını açıklar." Bu nedenle bu sayfadaki sınıflandırma "müfredata göre" değil, TDK sözlüğüne göre sunulmuştur.
Bu Sayfada Ne Yok?
- "MEB müfredatına göre zamir çeşitleri" başlığı yok; öğretim programlarında böyle bir sınıflandırma bulunmamaktadır.
- İlgi zamiri için TDK tanımı yok; sözlükte madde başı olarak yer almamaktadır.
- Zamirlerin çekim ekleriyle kullanımı yok.
- Cümle çözümlemesi ve öge bulma yok.
- Sınav sorusu veya test yok.
- Diğer sözcük türlerinin tanımı yok.
- Kurs veya ücretli kaynak yönlendirmesi yok.
Sık Sorulan Sorular
Zamir nedir?
TDK tanımına göre kişi, dönüşlülük, gösterme, soru ve belirsizlik anlamı vererek adların yerini tutan sözdür.
Zamir ile adıl aynı şey mi?
Evet. TDK sözlüğünde adıl maddesi doğrudan zamir maddesine yönlendirir.
Kaç çeşit zamir var?
TDK'nın zamir tanımı beş anlam alanı sayar: kişi, dönüşlülük, gösterme, soru ve belirsizlik.
Dönüşlülük zamiri hangisidir?
"Kendi" sözü ve kişilere göre çekimlenmiş biçimleri: kendim, kendin, kendisi.
İlgi zamiri TDK'da var mı?
Güncel Türkçe Sözlük'te madde başı olarak bulunmamaktadır.
Zamir ile ad arasındaki temel fark nedir?
Ad varlığı karşılar, zamir ise adın yerini tutar. Zamirin neyin yerine geçtiği bağlamdan anlaşılır.
Kaynak: Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük (sozluk.gov.tr) "zamir", "adıl" ve "ad" maddeleri; MEB Türkçe Dersi Öğretim Programı (2019). Veriler 21 Ekim 2026'da alınmıştır.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.