1 Kasım Ne Günü? Saltanatın Kaldırılması

1 Kasım, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin saltanatı kaldırdığı gün olarak anılır. Meclisin kendi Genel Kurul kaydında bu gün için "1 KASIM 1922'DE SALTANATIN KALDIRILIŞININ YIL DÖNÜMÜ" ifadesi kullanılıyor ve metinde "Saltanatın kaldırılmasına karar verildi." deniyor. Atatürk Araştırma Merkezi de aynı tarihi veriyor: "1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılması".

Önemli bir ayrıntı var: meclisin basılı karar külliyatında ilgili kararın tarihi tek gün değil, iki gün olarak yazılıdır. Ayrıntısı aşağıdadır. Ayrıca 1 Kasım resmî tatil veya bayram değildir.

Künye

Karar Tek Değil, Üç Karar

Meclisin birinci cilt karar külliyatında birbirini izleyen üç karar vardır ve popüler anlatımdaki "tek kararla kaldırıldı" ifadesi bu belgelerle tam örtüşmüyor:

• Karar No. 307 - tarihi "30 teşrinievvel 1338"; başlığı "Osmanlı İmparatorluğunun inkıraz bulup Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti teşekkül ettiğine dair".
• Karar No. 308 - tarihi "1/2 teşrinisani 1338"; başlığı "Türkiye Büyük Millet Meclisinin, hukuku hâkimiyet ve hükümraninin mümessili hakikisi olduğuna dair".
• Karar No. 309 - aynı tarihli; başlığı "12 rebiyülevvel gecesiyle gününün bayram addi hakkında".

Yani külliyattaki kayıt, kararın gece yarısını aşan bir birleşimde alındığını gösteriyor. Bu yüzden belge tarihi "1/2 Kasım 1922", kurumsal anlatım ise "1 Kasım 1922" biçimindedir. "2 Kasım" tek başına hiçbir birincil kaynakta geçmiyor. Bu sayfa iki biçimi birlikte verir ve taraf seçmez.

1 Kasım Resmî Tatil mi?

Hayır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri 2429 sayılı Kanun'la belirlenir ve 1 Kasım bu kanunun listesinde geçmiyor. Milli Eğitim Bakanlığı'nın Belirli Gün ve Haftalar Çizelgesi'nde de 1 Kasım için ayrı bir giriş bulunmuyor. Kasım ayındaki anma günleri için 10 Kasım tatil mi ve resmî tatil günleri sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Karar metninin tam dökümü yok. Bu sayfa başlıkları ve tarihleri aktarır, kararların bütün metnini vermez.
• 1 Kasım'ın uluslararası gün statüsü yok. Böyle bir kayıt doğrulanamadı; var ya da yok diye hüküm verilmemiştir.
• Osmanlı hanedanının sonraki süreci yok. Bu sayfanın konusu dışındadır.
• Tarihsel yorum ve değerlendirme yok. Bu sayfa belge ve kurumsal kayıt aktarır.
• Siyasi çıkarım yok. Bu sitede yazılmaz.
• Ders notu veya sınav sorusu çözümü yok.
• Tatil hesabı yok. 1 Kasım genel tatil listesinde değildir.

Sık Sorulan Sorular

1 Kasım ne günü?

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin saltanatı kaldırdığı gün olarak anılır. Meclisin Genel Kurul kaydı bu günü "saltanatın kaldırılışının yıl dönümü" olarak adlandırıyor.

Saltanat tam olarak hangi tarihte kaldırıldı?

Kurumsal anlatımda 1 Kasım 1922. Meclisin basılı karar külliyatında ise ilgili kararın tarihi "1/2 teşrinisani 1338", yani 1/2 Kasım 1922 olarak yazılıdır. Bu sayfa iki biçimi birlikte verir.

Hangi karar numarasıyla kaldırıldı?

TBMM Kararı No. 308. Konuya ilişkin 307 ve 309 numaralı kararlar da aynı günlerdedir.

1 Kasım resmî tatil mi?

Hayır. 1 Kasım, 2429 sayılı Kanun'un ulusal bayram ve genel tatil günleri listesinde yer almaz.

1 Kasım aynı zamanda başka bir gün mü?

Bu sayfada böyle bir bilgi yok. 1 Kasım için uluslararası bir gün kaydı doğrulanamadı.

Kararı hangi organ aldı?

Türkiye Büyük Millet Meclisi. Kararlar meclisin birinci cilt karar külliyatında yayımlanmıştır.

Kaynak ve kapsam: Karar numaraları, karar başlıkları ve külliyattaki tarihler Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kendi basılı karar külliyatından (TBMM Kararları, Cilt 1; Karar No. 307, 308 ve 309) birebir alınmıştır. Belge iki kez okunmuş, Karar No. 308'in tarih satırı iki okumada da "1/2 teşrinisani 1338" bulunmuştur. "1 Kasım 1922" biçimindeki tek günlük tarih, meclisin Genel Kurul açıklamasından ve Atatürk Araştırma Merkezi'nin sayfasından alınmıştır; iki biçim arasındaki fark gizlenmemiş, taraf seçilmemiştir. 1 Kasım'ın resmî tatil olmadığı, 2429 sayılı Kanun'un genel tatil listesinde geçmemesine ve Milli Eğitim Bakanlığı Belirli Gün ve Haftalar Çizelgesi'nde ayrı bir giriş bulunmamasına dayanır. 1 Kasım için bir uluslararası gün kaydı aranmış ancak doğrulanamamıştır; bu yüzden olumlu ya da olumsuz bir hüküm yazılmamıştır. Kararların tam metni, hanedanla ilgili sonraki süreç, tarihsel yorum ve siyasi değerlendirme bu sayfada yer almaz.