SGK 4/a, 4/b ve 4/c Farkı Nedir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4. maddesi sigortalıları üç bende ayırır. Halk arasında eski adlarıyla SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı olarak bilinen bu gruplar, 2008'de tek çatı altında birleştirilmiş olmakla birlikte prim ve emeklilik açısından farklarını korumaktadır.

Üç Grubun Tanımı

4/a (m.4/1-a): Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar.

4/b (m.4/1-b): Köy ve mahalle muhtarları ile kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar. Bu bende ticari veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek ya da basit usulde gelir vergisi mükellefi olanlar, esnaf ve sanatkârlar siciline kayıtlı muaflar, şirket ortakları ve tarımsal faaliyette bulunanlar girer.

4/c (m.4/1-c): Kamu idarelerinde kadro ve pozisyonlarda sürekli veya sözleşmeli çalışıp 4/a kapsamında sigortalı olması öngörülmeyenler.

Prim Oranları

Prim oranları 5510 sayılı Kanun'un 81. maddesinde düzenlenir. 4 Aralık 2025 tarihli 7566 sayılı Kanun'la malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası oranı değiştirilmiştir:

4/b sigortalıları işveren-sigortalı ayrımı olmadığı için (a), (c) ve (f) bentlerindeki oranların toplamı üzerinden prim öder (m.81/g). 4/c kapsamındakilere ise kısa vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanmaz (m.4 son fıkralar).

Emeklilik Şartı Farkı

İlk defa bu Kanun'a tabi olanlarda yaşlılık aylığı için kadın 58, erkek 60 yaşı ve 9.000 gün prim şartı aranır; ancak 4/a kapsamındakiler için gün şartı 7.200 olarak uygulanır (m.28/2-a). Yaş şartı 2036'dan itibaren kademeli olarak 65'e yükselir (m.28/2-b).

Bu 1.800 günlük fark, 4/a ile 4/b arasındaki en belirgin ayrımdır. Emeklilik şartlarının tamamı için emeklilik şartları: yaş, prim, sigortalılık sayfasına bakabilirsiniz.

Statü Değişikliği

Bir kişi çalışma hayatı boyunca birden fazla statüde sigortalı olabilir. Hangi statüde geçen sürenin nasıl değerlendirileceği, borçlanılan sürelerde de önem taşır: borçlanılan süre, borçlanmanın yapıldığı tarihteki 4. madde bendine göre sayılır (m.41/4-a). Buna ilişkin ayrıntı için askerlik borçlanması nasıl yapılır sayfasına bakabilirsiniz.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Hukuki danışmanlık: bu sayfa mevzuat hükümlerini aktarır, somut olayınıza ilişkin görüş vermez.
• Kişiye özel hesaplama: tutarlar prim gün sayınıza, kazancınıza ve sigortalılık statünüze göre değişir.
• Gelecek yıl tutarları: yıla bağlı tutarlar yeniden değerleme ve kurul kararlarıyla belirlenir, bu sayfada tahmin yazılmaz.
• Dilekçe veya başvuru formu örneği.
• Başvurunuzun kabul edilip edilmeyeceğine dair değerlendirme.
• Hangi kurum, banka veya şirketin tercih edilmesi gerektiğine dair yönlendirme.
• Mahkeme kararı yorumu: bu sayfada yargı kararları yorumlanmaz, yalnızca yürürlükteki mevzuat aktarılır.
• Vergi veya prim yükünü azaltma yöntemi.

Sık Sorulan Sorular

4/a, 4/b, 4/c ne anlama gelir?

4/a hizmet akdiyle çalışanlar, 4/b kendi adına bağımsız çalışanlar ve muhtarlar, 4/c kamu görevlileridir (5510 m.4/1).

4/a ve 4/b emeklilik gün şartı aynı mı?

Hayır. 9.000 gün genel şart olmakla birlikte 4/a kapsamındakiler için 7.200 gün uygulanır (m.28/2-a).

4/b prim oranı neden daha yüksek görünüyor?

4/b'de işveren-sigortalı ayrımı olmadığı için m.81'in (a), (c) ve (f) bentlerindeki oranların toplamı tek kişi tarafından ödenir (m.81/g).

4/c kapsamındakiler kısa vadeli sigorta primi öder mi?

Ödemez. Kısa vadeli sigorta kolları hükümleri 4/c'ye uygulanmaz (m.4 son fıkralar).

Malullük, yaşlılık ve ölüm prim oranı kaç?

%21; %9'u sigortalı, %12'si işveren payıdır (m.81/a, 7566 sayılı Kanun değişikliği).

Emeklilik yaşı değişecek mi?

Kanun metnine göre yaş şartı 2036'dan itibaren kademeli olarak 65'e yükselir (m.28/2-b).

Kaynak: Mevzuat Bilgi Sistemi, 5510 sayılı Kanun — https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5510.pdf (erişim 1 Kasım 2026)