Öğretim üyesi kadroları ve atama şartları nelerdir?

Öğretim üyesi üç kadrodan oluşur: doktor öğretim üyesi, doçent ve profesör. "Öğretim elemanı" ise daha geniş bir kavramdır ve öğretim üyelerinin yanında öğretim görevlileri ile araştırma görevlilerini de kapsar. Bu ayrım 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun tanımlar maddesinde yapılır.

Yani öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi öğretim üyesi değildir — öğretim elemanıdır. Günlük dilde ikisi karıştırılır ama kadro, atama usulü ve yetkileri farklıdır.

Yardımcı doçentlik kaldırıldı

Önce bir güncellik düzeltmesi: "yardımcı doçent" unvanı 2018'de kaldırıldı ve yerine "doktor öğretim üyesi" geldi. Değişikliği yapan metin 7100 sayılı Kanun'dur ve 6 Mart 2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Aynı kanun, mevzuattaki "yardımcı doçent" atıflarının "doktor öğretim üyesi"ne yapılmış sayılacağını hükme bağlar.

İkinci bir güncellik notu: eskiden doçentliğe atamayı düzenleyen madde 25 mülga olmuştur. Hem doçentlik unvanı hem doçent kadrosuna atama bugün madde 24'te düzenlidir. Madde 25'e atıf yapan kaynaklar güncel değildir.

Doktor öğretim üyesi

Madde 23 hükmüne göre kadro rektörlükçe ilan edilir ve adayların bilimsel yeterliği için üç profesör ya da doçentten yazılı mütalaa alınır. Atama rektör tarafından en çok dört yıl için yapılır; süre sonunda görev kendiliğinden sona erer ve yeniden atama yapılabilir.

İlgili yönetmelik süreyi en az bir, en çok dört yıl olarak belirler. Kanun yenileme sayısına bir üst sınır koymaz.

Buradaki bir başka yaygın yanlış bilgi: doktor öğretim üyeliği için merkezî yabancı dil sınavı şartı yoktur — 2018 değişikliği bu şartı kaldırdı. Dil şartı doçentlik başvurusunda aranır.

Doçentlik

Doçentlik başvurusu Üniversitelerarası Kurul'un takvimine göre yapılır. Madde 24'ün aradığı şartlar doktora, tıpta uzmanlık ya da sanatta yeterlik derecesi; merkezî yabancı dil sınavından en az 55 puan; ve Yükseköğretim Kurulu'nun belirlediği yayın ve çalışma şartıdır.

Sık sorulan sözlü sınav meselesinin cevabı iki parçalıdır ve "kaldırıldı" demek de "zorunlu" demek de yanlış olur:

• Unvan için sözlü sınav yoktur. Üniversitelerarası Kurul'ca yeterli yayın ve çalışmaya sahip bulunan adaya doçentlik unvanı verilir.
• Kadroya atamada olabilir. Üniversitenin ek koşulları arasında sözlü sınav varsa bu sınav Üniversitelerarası Kurul'ca oluşturulacak jürilerce yapılır. Yönetmelik ayrıca, sözlü sınavla unvan almış olanlara ek koşul olarak yeniden sözlü sınav başarısı şartı getirilemeyeceğini belirtir.

Asgarî kriterleri belirleyen merci konusunda da bir karışıklık var: doçentlikte asgarî yayın şartını, Üniversitelerarası Kurul'un görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu belirler. Kurul'un rolü takvim, jüri ve unvan kararıdır.

Profesörlük

Madde 26'nın aradığı temel şart şudur: doçentlik unvanını aldıktan sonra en az beş yıl, açık bulunan profesörlük kadrosuyla ilgili bilim alanında çalışmış olmak.

Bu ifade dikkatle okunmalı: şart "doçent kadrosunda beş yıl" değil, "doçentlik unvanını aldıktan sonra beş yıl ilgili alanda çalışmak"tır. Yaygın aktarım ilkini yazar ve bu yanlıştır.

Atama yetkisi kimde?

Üç kadronun hepsinde atama yetkisi rektördedir — Yükseköğretim Kurulu'nda ya da Cumhurbaşkanı'nda değil. Cumhurbaşkanı yalnızca rektör atar.

Vakıf yükseköğretim kurumlarında dayanak kanunun ek maddelerindedir: yöneticileri Yükseköğretim Kurulu'nun olumlu görüşüyle mütevelli heyet atar; öğretim elemanlarının sözleşmelerini mütevelli heyet yapar, atama ve görevden alınmalarını onaylar. Devlet üniversitelerindeki şartlara ilave şart aranabilir.

Güncel yönetmelik metinleri ve asgarî koşullar için yok.gov.tr ve mevzuat.gov.tr adreslerine bakılmalıdır.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Maaş ve ek ders ücreti yok.
• Asgarî yayın puan tabloları yok. Doçentlik ve profesörlük asgarî koşulları alan alan farklıdır ve güncellenir; Üniversitelerarası Kurul ile Yükseköğretim Kurulu'nun kendi yayınlarından okunmalıdır.
• Belirli bir üniversitenin ek koşulları yok. Her üniversite kendi ek koşullarını belirler.
• Başvuru takvimi yok. Dönemsel olarak değişir.
• Madde 25'e dayalı bilgi yok — o madde mülgadır.
• Doçentlik jüri listesi ve itiraz usulü ayrıntısı yok. Yönetmeliğin kendi konusudur.
• Yurt dışı denklik işlemleri yok. Ayrı bir konudur.
• Hukukî tavsiye yok.

Sık Sorulan Sorular

Öğretim üyesi kadroları nelerdir?

Üç kadro: doktor öğretim üyesi, doçent ve profesör. Öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi öğretim üyesi değil, öğretim elemanıdır.

Yardımcı doçentlik kaldırıldı mı?

Evet. 7100 sayılı Kanun'la "doktor öğretim üyesi" oldu; değişiklik 6 Mart 2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.

Doktor öğretim üyesi kaç yıl için atanır?

En çok dört yıl için, rektör tarafından. Yönetmelik süreyi en az bir en çok dört yıl olarak belirler; yenileme sayısında kanunî bir üst sınır yoktur.

Doçentlikte sözlü sınav var mı?

İkisi birden: unvan için yoktur, ancak kadroya atamada üniversitenin ek koşulu olabilir ve o hâlde Üniversitelerarası Kurul'ca oluşturulan jürilerce yapılır.

Doçentlikte yabancı dil puanı kaç olmalı?

Merkezî yabancı dil sınavından en az 55 puan. Bu şart doktor öğretim üyeliğinde aranmaz.

Profesör olmak için kaç yıl doçentlik gerekir?

Doçentlik unvanını aldıktan sonra en az beş yıl ilgili bilim alanında çalışmış olmak. Şart "doçent kadrosunda beş yıl" değildir.

Öğretim üyesini kim atar?

Üç kadronun hepsinde rektör. Cumhurbaşkanı yalnızca rektör atar; Yükseköğretim Kurulu atama yapmaz.

Asgarî koşulları kim belirler?

Doçentlikte, Üniversitelerarası Kurul'un görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu. Profesörlükte asgarî şart kanunda, ek koşullar üniversitededir.

Kaynak: 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun güncel konsolide metni; doktor öğretim üyesi için madde 23, doçentlik için madde 24, profesörlük için madde 26 (mevzuat.gov.tr). Yardımcı doçentliğin kaldırılması 7100 sayılı Kanun'la yapılmış ve 6 Mart 2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır (resmigazete.gov.tr). Madde 25'in mülga olduğu konsolide metnin dipnotlarından görülmüştür. Asgarî yayın koşulları alan alan değiştiği ve güncellendiği için yazılmamıştır (yok.gov.tr). Son kontrol 13 Kasım 2026.