"Herkes" mi "herkez" mi? Sık yapılan yazım hataları

Doğru yazım "herkes"tir.

Türk Dil Kurumu sözlüğünde "herkez" diye bir madde bulunmaz. Sorgulandığında sonuç dönmez; yani bu biçim yazım tercihi değil, yanlıştır.

Künye

• Doğru yazım: herkes
• Kökeni: Farsça "her" ve "kes"
• Anlamı: İnsanların bütünü
• Sözlükte "herkez": Yok
• Kaynak: Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük
• Tabloda hata çifti sayısı: 20

Kelime nereden geliyor?

Kurum, kelimenin kökenini Farsça "her + kes" olarak verir. "Kes" bu dilde "kişi" anlamına gelir.

Yani "herkes" aslında "her kişi" demektir. Kelimenin sonundaki ses "s"dir ve "z" ile yazılmasının kökenle bir ilgisi yoktur.

Sık yapılan yazım hataları

Bu çiftlerin tamamı kurumun sözlüğünden doğrulanmıştır: soldaki biçim madde başı olarak yer alır, sağdaki biçim sözlükte bulunmaz.

İkisi de doğru olan durumlar

Bazı kelime çiftlerinde ikisi de yanlış değildir. Bunları hata listesine koymak ayrı bir hatadır.

• ıstırap / ızdırap: İkisi de madde başıdır ve aynı kökenden gelir. Sözlükte tanım "ızdırap" maddesindedir.
• sarımsak / sarmısak: İkisi de madde başıdır; sözlük "sarımsak" biçimine yönlendirir.
• makine / makina: İkisi de madde başıdır; tanım "makine" maddesindedir.

Anlamı farklı olan çiftler

Bunlar yazım hatası değil, kelime karışıklığıdır:

"Direk gittim" cümlesi yazım hatası değil anlam hatasıdır: doğrusu "direkt gittim"dir.

Bitişik yazılan belirsizlik sözcükleri

Kurumun yazım kuralı şunu belirtir: biraz, birçok, birçoğu, birkaç, birkaçı, birtakım, herhangi, hiçbir, hiçbiri belirsizlik sıfat ve zamirleri gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır.

Yani "hiç bir" ve "her hangi" yazımları yanlıştır.

Benzer ayrımlar için de ve da yazımı ile ki yazımı sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Doğrulanamayan çiftler yok. Yalnızca sözlükten teyit edilenler tabloya alındı.
• Ağız ve konuşma dili kullanımları yok. Sayfa yazım kuralını aktarır.
• Kişisel tercih yorumu yok. Ölçüt kurumun sözlüğüdür.
• Noktalama kuralları yok. Bu ayrı bir konudur.
• Otomatik düzeltme aracı önerisi yok. Bu sitede ürün yönlendirmesi yapılmaz.
• Sınav sorusu çözümü yok. Örnekler kuralı göstermek içindir.
• Köken tartışması yok. Kurumun verdiği köken esas alınmıştır.

Sık Sorulan Sorular

"Herkes" mi "herkez" mi?

Doğrusu "herkes"tir. Sözlükte "herkez" diye bir madde bulunmaz.

Kelimenin kökeni ne?

Farsça "her" ve "kes" sözcüklerinden gelir. "Kes" kişi demektir.

"Yalnız" mı "yanlız" mı?

Doğrusu "yalnız"dır. "Yanlış" ise ayrı bir kelimedir ve "l" ile "n" harflerinin yerleri karıştırılır.

"Makine" mi "makina" mı?

İkisi de sözlükte madde başıdır. Tanım "makine" maddesinde yer alır.

"Direk" yanlış mı?

Kelime olarak yanlış değil; ancak "doğrudan" anlamında kullanılması hatalıdır. O anlamda "direkt" yazılır.

"Hiç bir" ayrı mı yazılır?

Hayır. "Hiçbir" bitişik yazılır; belirsizlik sıfat ve zamirleri gelenekleşmiş olarak bitişiktir.

Kaynak: Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük (kelimelerin madde başı olup olmadığı, "herkes" maddesinin Farsça kökeni ve anlamı, ikisi de madde başı olan çiftlerin doğrulanması); Türk Dil Kurumu yazım kuralları, "Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler" maddesi (belirsizlik sıfat ve zamirlerinin bitişik yazılması). Tablodaki çiftlerin tamamı sözlük sorgusuyla teyit edilmiş, doğrulanamayan çiftler tabloya alınmamıştır. İkisi de sözlükte yer alan biçimler hata listesine değil ayrı bir bölüme konmuştur.