"Ki" nasıl yazılır? Ayrı ve bitişik kullanım

Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır.

Bitişik yazılan yalnızca yedi kalıplaşmış söz vardır. Bu yedisinin dışında bağlaç "ki" her zaman ayrıdır.

Künye

• Bağlaç "ki": Ayrı yazılır
• Kalıplaşmış istisna sayısı: 7
• Aitlik eki "-ki": Bitişik yazılır
• Şüphe ve pekiştirme "ki": Ayrı yazılır
• Ünlü uyumu: Ek yalnızca birkaç örnekte uyar
• Kaynak: Türk Dil Kurumu yazım kuralları

TDK ne diyor?

Kurumun yazım kuralları sayfasındaki metin şöyledir:

"Bağlaç olan ki ayrı yazılır: bilmem ki, demek ki, kaldı ki vb. Türk dili, dillerin en zenginlerindendir; yeter ki bu dil, şuurla işlensin."

"Birkaç örnekte ki bağlacı kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır: belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki. Bu örneklerden çünkü sözünde ek aynı zamanda küçük ünlü uyumuna uymuştur."

"Şüphe ve pekiştirme göreviyle kullanılan ki sözü de ayrı yazılır: Ders bitti, zil çaldı mı ki? Seni öyle göreceğim geldi ki."

Bitişik yazılan yedi söz

Liste kapalıdır; bu yedisinin dışında bitişik yazılan bağlaç "ki" yoktur:

• belki
• çünkü
• hâlbuki
• mademki
• meğerki
• oysaki
• sanki

Dikkat: Konuşmada sık kullanılan "illaki" bu listede yoktur.

Aitlik eki "-ki"

Bağlaç "ki" ile karıştırılan ikinci kullanım aitlik ekidir: benimki, seninki, yarınki, akşamki, masadaki.

Bu bir ek olduğu için bitişik yazılır. Ayırt etmek için sorulacak soru basittir: sözcük "kim veya ne" sorusuna cevap veriyorsa ektir.

Neden bazen "-kü" oluyor?

Aitlik eki kural olarak küçük ünlü uyumuna uymaz: onunki, yarınki, akşamki.

TDK bu noktada net bir istisna verir: "-ki aitlik eki yalnızca birkaç örnekte küçük ünlü uyumuna uyar: bugünkü, dünkü, öbürkü vb."

Yani "-kü" biçimi kural değil, sayılı örnekte görülen bir istisnadır.

Doğru ve yanlış örnekler

Yaygın testlere dair bir uyarı

Okullarda sık öğretilen "cümleden çıkarma" veya "-ler eki getirme" testleri TDK'nın yazım kuralları sayfalarında yer almaz. Bunlar öğretim kaynaklarına ait uygulamalardır.

Kuruma dayanan tek ölçüt şudur: sözcük bağlaç mı yoksa ek mi? Bağlaçsa ayrı, ekse bitişik yazılır.

Aynı mantığın "de/da" için nasıl işlediğini de ve da ayrı mı yazılır sayfamızda anlattık.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Kurum dışı test yöntemleri kural olarak yazılmadı. TDK sayfalarında yer almıyorlar.
• Yedi sözün dışında bitişik örnek yok, çünkü liste kapalıdır.
• Sıfat yapan "-ki" için ayrı TDK maddesi yok. Kurum bu ayrımı yazım kuralları bölümünde müstakil olarak açıklamıyor.
• Ağız ve konuşma dili kullanımları yok.
• Kişisel yorum yok. Kural kurumun kendi metnidir.
• Sınav sorusu çözümü yok. Örnekler kuralı göstermek içindir.
• Diğer yazım kuralları yok. Bu sayfa yalnızca "ki" konusuna odaklanmıştır.

Sık Sorulan Sorular

"Ki" ne zaman ayrı yazılır?

Bağlaç olduğunda ve şüphe ile pekiştirme görevinde kullanıldığında ayrı yazılır.

Bitişik yazılanlar hangileri?

Belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki ve sanki. Bu yedi sözle sınırlıdır.

"İllaki" doğru mu?

TDK'nın kalıplaşmış bitişik yazılanlar listesinde yer almaz.

"Benimki" neden bitişik?

Çünkü buradaki "-ki" bağlaç değil aitlik ekidir. Ekler bitişik yazılır.

Ne zaman "-kü" yazılır?

Yalnızca bugünkü, dünkü, öbürkü gibi sayılı örnekte. Ek kural olarak küçük ünlü uyumuna uymaz.

Çıkarma testi geçerli mi?

Bu test TDK'nın yazım kuralları sayfalarında yer almaz. Kuruma dayanan ölçüt, sözcüğün bağlaç mı ek mi olduğudur.

Kaynak: Türk Dil Kurumu yazım kuralları sayfaları — "Bağlaç Olan ki'nin Yazılışı" ve "Küçük Ünlü Uyumu" maddeleri. Kurala ilişkin alıntılar kurumun kendi metnindendir. Okullarda yaygın olarak öğretilen test yöntemleri kurumun yazım kuralları sayfalarında yer almadığı için kural olarak sunulmamış, bu durum sayfada ayrıca belirtilmiştir. Sıfat yapan "-ki" için kurumun yazım kuralları bölümünde müstakil bir madde bulunmadığı da ayrıca not edilmiştir.