Çapraz Kur Nasıl Hesaplanır? TCMB Bültenindeki İki Alanın Farkı

Çapraz kur nasıl hesaplanır?

İki para birimi arasındaki kur, ikisinin de üçüncü bir para birimi (genellikle ABD doları) karşısındaki değerinden türetilir:

A/B = (A/USD) ÷ (B/USD)

TCMB Terimler Sözlüğü kavramı şöyle tanımlıyor: uluslararası piyasalarda döviz kurları genellikle ABD doları ile yerel paralar arasındaki değişim oranı biçiminde ifade edildiği için, ABD doları dışındaki iki para birimi arasındaki değişim oranı bunların dolar cinsinden fiyatlarına göre dolaylı olarak hesaplanabiliyor.

TCMB bültenindeki iki alan neden ters?

Burası hesabı sessizce bozan yer. TCMB'nin günlük gösterge bülteninin XML dosyasında iki ayrı çapraz kur alanı bulunuyor ve yönleri birbirinin tersi:

• CrossRateUSD: 1 ABD doları karşılığı o para birimi.
• CrossRateOther: o para biriminin 1 birimi karşılığı ABD doları.

Hangi dövizin hangi alanda yer aldığı para birimine göre değişiyor. Alanı kontrol etmeden formüle koymak, sonucu tam tersine çevirir — bir oran yerine onun çarpmaya göre tersini verir.

Çapraz kur ile gösterge kur aynı şey mi?

Değil, ve aralarında bir hiyerarşi var. Gösterge niteliğindeki kurlar Türk lirasına karşı alış, satış ve efektif kurlardır. Çapraz kurlar aynı bültende ayrı bir alanda yayımlanır.

İlişki şöyle kuruluyor: TCMB kendi yöntem açıklamasında, uluslararası piyasalardaki çapraz kurların 10.00-15.00 arasındaki altı değerinin aritmetik ortalamasını alıp bunu ABD doları orta değerine uyguladığını, böylece diğer dövizlerin orta değerlerini bulduğunu belirtiyor; orta değere iskonto ve prim uygulanarak alış ve satış kurları belirleniyor. Yani çapraz kur, gösterge kurun girdisidir — sonucu değil.

Alış mı satış mı kullanılır?

Çapraz hesapta spread yönünü korumak gerekir. Bir parayı satıp başka bir para almak için, her iki ayakta da karşı tarafın lehine olan kotasyon kullanılır: satılan paranın alış, alınan paranın satış tarafı. Alışı alışa, satışı satışa bölmek spread'i yok eder ve gerçekte karşılaşılmayacak bir kur üretir.

Editör notu: Bu uygulama bir piyasa alışkanlığıdır; TCMB'nin çapraz hesapta hangi tarafın alınacağına dair yazılı bir kuralı bulunamadı. Doğrulanamadı.

Doğrudan ve dolaylı kotasyon

İki kotasyon biçimi birbirinin tersidir. Doğrudan kotasyon, yabancı paranın bir biriminin kaç yerli para ettiğini gösterir — Türkiye'de alışılmış biçim budur. Dolaylı kotasyon ise yerli paranın bir biriminin kaç yabancı para ettiğini verir.

Bir kur rakamını okurken hangi kotasyonda verildiğini bilmek, yukarıdaki iki XML alanı sorununun aynı kökten gelen hâlidir: aynı iki para arasındaki ilişki, hangi tarafın birim alındığına göre iki farklı sayıyla ifade edilebiliyor.

Neden dolar üzerinden?

Çünkü uluslararası piyasalarda kotasyonlar ağırlıklı olarak dolar karşısında veriliyor. İki az işlem gören para arasında doğrudan bir piyasa fiyatı her zaman bulunmadığı için, kur dolar ayağı üzerinden türetiliyor.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Güncel kur rakamı yok. Kurlar günlük değişir; sayfa yalnızca yöntemi anlatıyor.
• Kur öngörüsü yok. Hiçbir para biriminin ne yöne gideceğine dair beklenti yazılmadı.
• Yatırım tavsiyesi yok; “al” veya “sat” yönlendirmesi bulunmuyor.
• Çapraz hesapta alış/satış tarafı seçimi için TCMB'nin yazılı bir kuralı bulunamadı; aktarılan uygulama piyasa alışkanlığıdır.
• Belirli bir banka veya platformun kur farkı oranları yok.
• Döviz alım satımına uygulanan vergi ve masraflar yok.
• Gösterge kur ile çapraz kuru tek sayfada yan yana tanımlayan resmî bir metin bulunamadı; ayrım bülten yapısından ve yöntem açıklamasından çıkarıldı.

Sık Sorulan Sorular

Çapraz kur formülü nedir?

A/B = (A/USD) ÷ (B/USD). Eşdeğer biçimi A/B = (A/USD) × (USD/B).

TCMB çapraz kur yayımlıyor mu?

Yayımlıyor. Günlük gösterge bülteninin XML dosyasında CrossRateUSD ve CrossRateOther alanları yer alır.

Bu iki alan arasındaki fark nedir?

Yönleri terstir. CrossRateUSD 1 ABD doları karşılığı o parayı, CrossRateOther o paranın 1 birimi karşılığı ABD dolarını verir.

Çapraz kur gösterge kurdan mı türetilir?

Tersi. TCMB'nin yöntem açıklamasına göre uluslararası piyasalardaki çapraz kurlar, gösterge kurların hesabında girdi olarak kullanılır.

Doğrudan ve dolaylı kotasyon ne demek?

Doğrudan kotasyon yabancı paranın bir biriminin kaç yerli para ettiğini, dolaylı kotasyon yerli paranın bir biriminin kaç yabancı para ettiğini gösterir. Biri diğerinin çarpmaya göre tersidir.

Çapraz kur neden ABD doları üzerinden hesaplanıyor?

Uluslararası piyasalarda kotasyonlar ağırlıklı olarak dolar karşısında verildiği için. İki para arasında doğrudan piyasa fiyatı her zaman bulunmaz.

Kaynak: TCMB Terimler Sözlüğü, “Çapraz Kur” maddesi; TCMB Gösterge Niteliğindeki Kurlar yöntem açıklaması ve günlük kur bülteni (XML). Son kontrol: 6 Kasım 2026.