Hava durumu sembolleri ne anlama gelir?

Hava durumu simgelerinin arkasındaki terimler gündelik dildeki anlamlarıyla aynı değildir. "Sağanak" şiddetli yağmur demek değil; "pus" hafif sis demek değil. Bu sayfa Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün kendi sözlüğündeki ayrımları aktarır.

Yağmur ve sağanak

Aradaki fark şiddet değil, başlangıç ve bitişin ani olmasıdır. Sağanak, aniden başlayıp aniden kesilen, kısa süreli ve şiddeti hızla değişen yağıştır. Kaynağı konvektif bulutlardır — yani dikey olarak gelişen kümülüform bulutlar.

Normal yağmur ise tabaka (stratiform) bulutlardan düşer, daha uzun sürer ve şiddeti daha dengelidir. Yani bir sağanak hafif de olabilir; "sağanak" sözcüğü şiddeti değil karakteri anlatır.

Sağanağın bir başka işareti ani gökyüzü değişimidir: bulut hızla toplanır, yağış düşer, ardından gökyüzü açılır. Gün içinde birkaç kez tekrarlanabilir.

Çisenti

Çisenti, çok küçük su damlacıklarından oluşan, tekdüze düşen hafif yağıştır. Damla çapı yağmurdakinden belirgin biçimde küçüktür ve genellikle alçak tabaka bulutlarından düşer. Şemsiye gerektirmeyecek kadar hafif olabilir ama uzun sürdüğünde ıslatır.

Pus ve sis

Burada da yaygın bir hata var: pus ile sis üç değil iki kademeli bir ayrımdır ve ölçüt görüş mesafesidir.

Her ikisi de havadaki asılı su damlacıklarının görüşü azaltmasıdır. Ayrım, görüş mesafesinin belirli bir eşiğin altına düşüp düşmediğine göre yapılır: eşiğin altında sis, üstünde pus denir. Eşik değerin kendisi kurumun kendi tanımından okunmalıdır.

Buna benzeyen ama farklı olan bir olay duman ve toz bulanıklığıdır: görüşü azaltan şey su damlacığı değil katı parçacıklardır. Çöl tozu taşınımı bu gruba girer.

Kırağı, kırç ve don

• Kırağı: yerdeki ve bitki yüzeyindeki su buharının doğrudan buz kristaline dönüşmesiyle oluşan ince beyaz tabaka.
• Kırç: aşırı soğumuş su damlacıklarının bir yüzeye çarparak donmasıyla oluşan, kırağıdan daha kalın ve pürüzlü buz birikimi.
• Don: hava sıcaklığının suyun donma noktasının altına inmesi olayı. Yağış biçimi değil, sıcaklık durumudur.

Dolu ve kar

Dolu, kuvvetli dikey hareketlerin bulunduğu konvektif bulutlarda oluşan buz tanelerinin düşmesidir; yazın da görülebilir. Kar, su buharının doğrudan buz kristaline dönüşmesiyle oluşan yağıştır. Karla karışık yağmur, erime seviyesinin yere yakın olduğu durumlarda ikisinin birlikte düşmesidir.

Yağış şiddeti nasıl ölçülür?

Şiddet, birim zamanda biriken yağış yüksekliğiyle — milimetre cinsinden, saatlik olarak — sınıflandırılır. Bir milimetre yağış, yatay bir metrekareye bir litre su düşmesi demektir. Hafif, orta ve kuvvetli sınıflarının eşik değerleri kurumun kendi yayınındadır.

Rüzgâr adları ve lodosun özellikleri için lodos nedir sayfamıza bakabilirsiniz. Güncel tahmin ve uyarılar mgm.gov.tr adresindedir.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Hava tahmini yok. Sayfa terimleri açıklar.
• Görüş mesafesi ve yağış şiddeti eşiklerinin sayısal tablosu yok. Bu eşikler kurumun kendi yayınından teyit edilmelidir; hatırdan yazılmaz.
• Hissedilen sıcaklık formülü yok. Meteoroloji Genel Müdürlüğü yayımlanmış bir hesap formülü vermemektedir.
• Belirli bir uygulamanın simge seti yok. Telefon ve site uygulamaları kendi simgelerini kullanır; bu sayfa terimleri anlatır, simge çizimlerini değil.
• Deprem tahmini veya hava ile deprem ilişkisi yok. Böyle bir ilişki bilimsel dayanağı olmayan bir iddiadır.
• Sağlık etkisi iddiası yok. Hava olaylarının sağlığa etkisi konusunda bu sayfa tanı koymaz.
• Tarımsal don tahmini yok. Bölgesel ve ürüne özgüdür; il tarım müdürlüklerinin konusudur.

Sık Sorulan Sorular

Sağanak ile yağmur arasındaki fark nedir?

Fark şiddet değil karakter. Sağanak aniden başlayıp aniden kesilen, kısa süreli ve şiddeti hızla değişen yağıştır; konvektif bulutlardan düşer. Hafif bir sağanak da olabilir.

Pus mu sis mi, nasıl ayırt edilir?

Ölçüt görüş mesafesi. Belirli bir eşiğin altında sis, üstünde pus denir. Ayrım iki kademelidir; üç kademeli değildir.

Çisenti ile yağmur aynı şey mi?

Hayır. Çisentinin damlaları belirgin biçimde daha küçüktür ve yağış tekdüze düşer; genellikle alçak tabaka bulutlarından gelir.

Kırağı ile kırç arasındaki fark nedir?

Kırağı, su buharının doğrudan buz kristaline dönüşmesiyle oluşan ince tabakadır. Kırç ise aşırı soğumuş damlacıkların yüzeye çarpıp donmasıyla oluşan, daha kalın ve pürüzlü birikimdir.

Yazın dolu düşebilir mi?

Evet. Dolu, kuvvetli dikey hareketlerin bulunduğu konvektif bulutlarda oluşur; bu bulutlar yaz aylarında da gelişir.

1 milimetre yağış ne kadar su demek?

Yatay bir metrekareye bir litre su düşmesi demektir.

Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün meteoroloji sözlüğü ve yağış tanımları (mgm.gov.tr). Sağanağın konvektif karakteri, pus-sis ayrımının görüş mesafesine dayalı ve iki kademeli olduğu, çisenti, kırağı, kırç ve dolu tanımları bu kaynaktan alınmıştır. Görüş mesafesi ve yağış şiddeti eşiklerinin sayısal değerleri, hatırdan yazılmaması gerektiği için sayfaya konmamıştır. Son kontrol 13 Kasım 2026.