Kazakistan'da üniversite okumak ve denklik

Kazakistan'da Türkiye ile ortak kurulmuş bir devlet üniversitesi var ve oraya Türkiye'den kabul YKS sonucuyla yapılıyor. Bu önemli, çünkü "sınavsız yurt dışı üniversite" pazarlaması bu kurum için geçerli değildir.

Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi

Üniversite kendi tanımıyla Türkiye ve Kazakistan'ın "uluslararası, özerk statüye sahip, ortak devlet üniversitesi"dir.

Kuruluş süreci birkaç adımlıdır. Kurumun kendi tarihçesine göre zincir şöyle işler: 1991'de Kazakistan'da bir üniversite kurulması kararı, 1992'de işbirliği anlaşması ve Ankara'da imzalanan mutabakat zaptı, 1993'te Almatı'da işbirliği sözleşmesi ve tüzük, ardından 1993 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile Türkiye tarafındaki kuruluş tamamlanır. Sonraki anlaşma ve protokol 6272 sayılı Kanunla kabul edilmiştir.

Merkez yerleşke Türkistan şehrindedir; hazırlık okulu Kentav'da bulunur. Mütevelli Heyet Başkanlığı Ankara'dadır.

Yönetim yapısı iki ülkeli: tüzük gereği rektör Kazakistan tarafından, rektör vekili Türkiye'nin Yükseköğretim Kurulu tarafından atanır.

Türkiye'den nasıl başvurulur?

Kabul ÖSYM'nin merkezî sınavıyla — yani YKS ile — yapılır. Kayıtta YKS yerleştirme sonuç belgesi istenir; ön kayıt e-Devlet üzerinden ya da Ankara'daki Mütevelli Heyet Başkanlığından yapılır.

Üniversite ÖSYM'nin tercih kılavuzunda yer alır ve kılavuzdaki dipnot şunu belirtir: uluslararası anlaşmalarla kurulmuş olan üniversite, özerk statüye sahip ortak devlet üniversitesidir; eğitim üniversitenin bulunduğu ülkede sürdürülür.

Kılavuzda belirtilen üç önemli şart:

• Tüm lisans programlarında bir yıl hazırlık zorunludur (Kazakça ve Rusça).
• Örgün eğitim ve hazırlık eğitimi ücretsizdir.
• Yılda bir kez gidiş-dönüş yol gideri üniversite tarafından karşılanır.

Yani "hazırlık yok" ya da "dil şartı yok" diyen bilgiler resmî kılavuzla çelişir.

Üniversitede ayrıca Türkiye Türkçesiyle uzaktan eğitim programları yürüten bir birim bulunuyor.

Diplomanın denkliği

Üniversite kendi sayfasında diplomalarının denkliğinin kanunla sağlandığını ve iki ülkede aynı alan ve seviyede öğretim yapan kurumların diplomalarına eş değer olduğunu beyan ediyor.

Bu bir kurum beyanıdır; Yükseköğretim Kurulu'nun bu kurumu denklik yönetmeliği anlamında nasıl sınıflandırdığına dair açık bir resmî metin bu araştırmada bulunamadı. Tıp, diş hekimliği ve hukuk gibi alanlarda okuyacak olanların, aşağıdaki kuralı okuduktan sonra Yükseköğretim Kurulu'ndan yazılı görüş istemesi en güvenli yoldur.

Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukukta kritik kural

Bu bölüm, yurt dışında bu dört alanı okumayı düşünen herkesin bilmesi gereken şeydir.

Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nde 15 Mart 2024'te yapılan değişiklikle şu düzen kuruldu:

• Mezun olunan kurum, öğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu'nun kabul ettiği sıralama kuruluşlarının en az ikisinde ilk 1000 içindeyse, başvuru kabul edilir ve münferiden incelenir.
• Kurum ilk 1000'de değilse ve kişi ortaöğrenimini Türkiye'de tamamlamışsa, başvuru ancak öğrenime başladığı yıla ait YKS'de ilgili program için aranan asgarî başarı sıralaması şartı sağlanmışsa yapılabilir.
• Bu şart sağlanmazsa başvuru reddedilir.

Yükseköğretim Kurulu'nun duyurduğu asgarî başarı sıralamaları:

Tıp	SAY türünde ilk 50.000
Diş hekimliği	ilk 80.000
Eczacılık	ilk 100.000
Hukuk	EA türünde ilk 100.000

Önemli: ilk 1000 şartını sağlamak bile denkliği otomatik yapmaz. Yönetmelik, başvurunun münferiden inceleneceğini ve alınan dersler ile uygulamalar değerlendirilerek seviye ve yeterlik belirleme işlemleri gerektiren kararlar alınabileceğini söyler.

Bir geçiş hükmü var: değişiklikten önce ilgili programa kayıt yaptıranlara yeni fıkralar uygulanmaz. Belirleyici tarih kayıt tarihidir, başvuru tarihi değil.

Tanınan üniversiteler listesi diye bir şey yok

Bu, en çok yanlış bilinen noktadır. Yükseköğretim Kurulu'nun indirilebilir bir "tanınan üniversiteler" listesi bulunmuyor.

Mekanizma şöyle çalışır: bir kurumun tanınıp tanınmadığı e-Devlet Kapısı üzerinden okul tanıma sorgusuyla öğrenilir. Bazı ülkelerin kurumları e-Devlet'te görüntülenemez; o durumda dilekçeyle Kurul'a başvurulur.

Ve en kritik uyarı, Kurul'un kendi ifadesiyle: "Bir yükseköğretim kurumunun tanınıyor olması, mezuniyet sonrasında diplomanın otomatik olarak denk kabul edileceği anlamına gelmez."

Kurul ayrıca denklik başvurularının münferiden değerlendirildiğini ve önceden görüş belirtmesinin mümkün olmadığını bildiriyor. Yani hiçbir aracı kurum "denklik garantisi" veremez — böyle bir ifade resmî kaynakla çelişir.

Diğer üniversiteler

Nazarbayev Üniversitesi 2010'da kuruldu ve öğretim dili İngilizcedir (lisansüstü dahil). Girişte iki yol vardır: bir yıllık hazırlık programı ya da doğrudan lisans başvurusu — hazırlık zorunlu değildir.

Astana'daki Avrasya Millî Üniversitesi ve bazı özel kurumlar da uluslararası öğrenci alıyor.

Kazakistan'ın kendi üniversite giriş sınavı Birleşik Ulusal Testtir ve Ulusal Test Merkezi tarafından yürütülür; yurt dışı mezunları için ayrı oturum öngörülmüştür. Yabancı uyruklular için zorunlu olup olmadığı doğrulanamadı.

Burslar: iki yaygın yanlış bilgi

Bolashak programı Türk öğrencilere yönelik değildir. 1993'te kurulan bu program Kazakistan vatandaşlarının yurt dışında öğrenim görmesi içindir ve bursiyerlere dönüş ile çalışma yükümlülüğü getirir.

Kazakistan yabancı uyruklular için ayrı bir devlet bursu sunuyor; bu program öğrenim ücretini ve aylık ödeneği kapsar ama ulaşım, barınma, vize ve sağlık sigortasını kapsamaz.

Türkiye Bursları da bu iş için kullanılamaz. O program Türkiye'ye gelecek uluslararası öğrencileredir; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları başvuramaz.

Türkistan şehri ve üniversiteye adını veren kişi için Ahmet Yesevi ve Türkistan şehri sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Öğrenim ücreti, harç ve yaşam masrafı yok.
• Aracı kurum ve danışmanlık şirketi adı yok.
• "Garantili kabul", "sınavsız kayıt" ve "denklik garantisi" türü ifadeler yok — bunlar resmî kaynaklarla çelişir. Kurul denklik konusunda önceden görüş veremeyeceğini yazılı olarak bildirmektedir.
• Belirli bir üniversitenin ilk 1000'de olup olmadığı yok. Sıralamalar her yıl değişir ve kural öğrenime başlanılan yıla bakar; okur ilgili yılın sıralama listelerini bizzat kontrol etmelidir.
• Sıralama kuruluşlarının sabit listesi yok. Kurul'un farklı duyurularında farklı sayıda kuruluş sayılıyor; ilgili yılın resmî duyurusuna bakılmalıdır.
• Ortak üniversitelerin denklik yönetmeliği karşısındaki konumu için kesin hüküm yok. Kurum beyanı aktarılmış, resmî teyit bulunamamıştır.
• Başvuru takvimi ve kontenjan sayıları yok. Dönemseldir.
• Üniversite reklamı ve sıralama iddiası yok.
• Seviye tespit sınavı ücreti ve takvimi yok.

Sık Sorulan Sorular

Kazakistan'da Türkiye ile ortak üniversite var mı?

Evet. Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi — Türkistan şehrinde, ortak devlet üniversitesi statüsünde. Mütevelli Heyet Başkanlığı Ankara'dadır.

Nasıl başvurulur, sınavsız girilir mi?

Sınavsız girilmez. Türkiye'den kabul YKS sonucuyla yapılır ve üniversite ÖSYM tercih kılavuzunda yer alır.

Hazırlık var mı?

Evet, tüm lisans programlarında bir yıl hazırlık zorunludur (Kazakça ve Rusça). Hazırlık ve örgün eğitim ücretsizdir.

Diplomanın denkliği var mı?

Üniversite denkliğin kanunla sağlandığını kendi beyanında belirtiyor. Tıp, diş hekimliği ve hukuk gibi alanlarda okuyacaklar Yükseköğretim Kurulu'ndan yazılı görüş istemelidir.

Tıp okursam denklik alabilir miyim?

Kural şu: kurum, öğrenime başladığınız yıl sıralama kuruluşlarının en az ikisinde ilk 1000'de değilse ve ortaöğreniminizi Türkiye'de tamamladıysanız, o yılın YKS'sinde ilk 50.000 şartını sağlamanız gerekir. Aksi hâlde başvuru reddedilir.

İlk 1000'deki bir üniversitede okursam denklik otomatik mi?

Hayır. Başvuru kabul edilir ama münferiden incelenir; seviye ve yeterlik belirleme işlemleri gerekebilir.

YÖK'ün tanıdığı üniversiteler listesi nerede?

İndirilebilir bir liste yok. Sorgu e-Devlet üzerinden okul tanıma belgesiyle yapılır. Ve tanınıyor olmak denklik anlamına gelmez.

Bolashak bursuna başvurabilir miyim?

Hayır. Bolashak Kazakistan vatandaşlarının yurt dışında okuması içindir. Yabancılar için ayrı bir devlet bursu vardır.

Türkiye Bursları ile Kazakistan'da okunur mu?

Hayır. O program Türkiye'ye gelecek uluslararası öğrencileredir; T.C. vatandaşları başvuramaz.

Nazarbayev Üniversitesi'nin eğitim dili nedir?

İngilizce. 2010'da kuruldu; hazırlık programı zorunlu değildir.

Kaynak: Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi'nin statüsü, kuruluş zinciri, yerleşkeleri, yönetim yapısı, kabul usulü ve diploma denkliğine ilişkin beyan kurumun kendi sayfalarındandır (ayu.edu.tr); hazırlık zorunluluğu, ücretsizlik ve kılavuz dipnotu ÖSYM tercih kılavuzundan (osym.gov.tr). Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukukta sıralama şartı ile asgarî başarı sıralamaları, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 15 Mart 2024 tarihli değişikliği ve Yükseköğretim Kurulu'nun duyurusundandır (denklik.yok.gov.tr); "tanınıyor olmak denklik anlamına gelmez" ve denklik konusunda önceden görüş verilemeyeceği ifadeleri Kurul'un kendi metnindendir. Nazarbayev Üniversitesi'nin öğretim dili ve kabul yolları kurumun kendi sayfasından, Bolashak programının kapsamı yürütücü kurumdan, Türkiye Burslarının kimler için olduğu program sayfasından alınmıştır. Son kontrol 15 Kasım 2026.