Toplu İş Sözleşmesi Nedir? 6356 Sayılı Kanundaki Hükümler

Toplu iş sözleşmesi, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nda düzenlenen bir sözleşme türüdür. Kanunun içerik maddesindeki hüküm birebir şöyledir: "Toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hükümleri içerir."

Bu sayfadaki her hüküm, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanan metninden alınmıştır. Tam ve birebir alınamayan fıkralar bu sayfada tam fıkra gibi sunulmamıştır; hangi konuların yazılmadığı ve sebebi aşağıda tek tek kaydedilmiştir.

Künye

İçerik, Kapsam ve Şekil

Kanunun ilgili maddelerindeki birinci fıkralar birebir şöyledir:

• "Toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hükümleri içerir."
• "Bir toplu iş sözleşmesi aynı işkolunda bir veya birden çok işyerini kapsayabilir."
• "Toplu iş sözleşmesi yazılı olarak yapılır."
• "İşkolları bu Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir."

Tanım maddesine dair bir uyarı gereklidir: kanunun tanımlar maddesindeki ilgili bent, metin çıkarma sınırı yüzünden tam olarak alınamamıştır. Bendin başı birebir "Toplu iş sözleşmesi: İş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hususları düzenlemek üzere", sonu ise birebir "...sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan sözleşmeyi," biçimindedir. Ortadaki kısım elde edilememiştir ve bu sayfada tamamlanmamıştır; bu yüzden tanım bendi burada tam fıkra olarak verilmemiştir.

Süre ve İş Sözleşmesine Etkisi

Süreye ilişkin hüküm birebir şöyledir: "Toplu iş sözleşmesi en az bir ve en çok üç yıl süreli olarak yapılabilir."

Aynı maddede sürenin sonradan değiştirilemeyeceğine dair bir fıkra da vardır; cümlenin alınabilen kısmı birebir "Toplu iş sözleşmesinin süresi, sözleşmenin imzalanmasından sonra taraflarca uzatılamaz, kısaltılamaz" biçimindedir. Cümlenin devamı elde edilememiştir ve bu sayfada tamamlanmamıştır.

Sözleşmenin iş sözleşmelerine etkisini düzenleyen maddedeki iki cümle tam ve birebir alınmıştır:

• "Toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe iş sözleşmeleri toplu iş sözleşmesine aykırı olamaz."
• "İş sözleşmelerinin toplu iş sözleşmesine aykırı hükümlerinin yerini toplu iş sözleşmesindeki hükümler alır."

Kimlerin yararlandığına dair hüküm ise birebir "Toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanır." biçimindedir. Çalışma hayatına dair öteki kayıtlarımız için ihbar ve kıdem tazminatı nasıl hesaplanır, yıllık izin hakkı kaç gün ve işsizlik ödeneği şartları sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Yetki Tespiti ve Toplu Görüşme

Yetki tespitine dair hüküm birebir şöyledir: "Toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister."

İşletme sözleşmelerine dair fıkra da tam ve birebir alınmıştır: "İşletme toplu iş sözleşmeleri için işyerleri bir bütün olarak dikkate alınır ve yüzde kırk çoğunluk buna göre hesaplanır."

Yetki maddesinin birinci fıkrası ise tam olarak alınamamıştır. Elde edilebilen iki parça birebir "Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde üçünün üyesi bulunması şartıyla" ve "işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının" biçimindedir. Fıkranın bütünü bu sayfada kurulmamıştır; iki eşik yalnızca kaynaktaki parça hâliyle verilmiştir.

Toplu görüşmeye çağrı süresi tam ve birebir şöyledir: "Taraflardan biri, yetki belgesinin alındığı tarihten itibaren on beş gün içinde karşı tarafı toplu görüşmeye çağırır."

Bu Sayfada Ne Yok?

• Tanım bendinin tam metni yok. Bendin orta kısmı metin çıkarma sınırı yüzünden elde edilemedi; tam fıkra olarak sunulmadı.
• Yetki maddesinin birinci fıkrasının bütünü yok. Yalnızca iki parça birebir alınabildi.
• Grev ve lokavt yasakları yok. Kanun metninin çıkarılabilen kısmı lokavt tanımının ortasında kesildi.
• Grev oylaması usulü yok. İlgili maddelere erişilemedi.
• Grev ve lokavt kararının alınması ve uygulanması hükümleri yok. Aynı sebeple okunamadı.
• (1) sayılı cetveldeki işkolu adları yok. Cetvelin kendisine erişilemedi; işkolu listesi yazılmadı.
• İlgili yönetmeliklerin hükümleri yok. Resmî derlemeye erişilemedi.
• Arabuluculuk sürecinin tam fıkraları yok. İlgili cümleler kesik alındığı için tam hâlleriyle verilmedi.
• Yorum, örnek hesap ve hukuki tavsiye yok. Bu sayfa yalnızca kanun metnini aktarır.

Sık Sorulan Sorular

Toplu iş sözleşmesi nedir?

Kanunun içerik maddesindeki birinci fıkra birebir "Toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesinin yapılması, içeriği ve sona ermesine ilişkin hükümleri içerir." diyor. Tanımlar maddesindeki bent bu sayfada tam olarak verilmemiştir; sebebi metnin orta kısmının elde edilememesidir.

Toplu iş sözleşmesi kaç yıllık yapılır?

Kanun birebir "Toplu iş sözleşmesi en az bir ve en çok üç yıl süreli olarak yapılabilir." diyor. Aynı maddede sürenin imzadan sonra uzatılıp kısaltılamayacağına dair bir hüküm de bulunuyor.

Toplu iş sözleşmesinden kimler yararlanır?

Kanun birebir "Toplu iş sözleşmesinden taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanır." diyor.

Hangi sendika toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkilidir?

Yetki tespiti için kanun birebir "Toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister." diyor. Eşiklere dair ifadeler bu sayfada yalnızca kaynaktaki parça hâliyle verilmiştir; fıkranın tamamı elde edilemediği için kurulmamıştır.

Toplu iş sözleşmesi iş sözleşmesinden önce mi gelir?

Kanun birebir "Toplu iş sözleşmesinde aksi belirtilmedikçe iş sözleşmeleri toplu iş sözleşmesine aykırı olamaz." ve "İş sözleşmelerinin toplu iş sözleşmesine aykırı hükümlerinin yerini toplu iş sözleşmesindeki hükümler alır." diyor.

Grev hangi aşamada yapılabilir?

Bu sayfada grev usulü yoktur. Kanun metninin çıkarılabilen kısmı lokavt tanımının ortasında kesildiği için grev ve lokavta ilişkin maddeler okunamamıştır. Okunamayan bir hüküm ile var olmayan bir hüküm aynı şey değildir; bu maddeler kanunda vardır, bu sayfada yoktur.

Kaynak: 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun Resmî Gazete'de yayımlanan metni, 7 Kasım 2012 tarihli nüsha (resmigazete.gov.tr). Bütün hükümler bu nüshadan alınmıştır; tam ve birebir alınabilenler tırnak içinde verilmiş, kesik alınanlar açıkça kesik olarak işaretlenmiş ve tam fıkra gibi sunulmamıştır. Belgenin çıkarılabilen metni lokavt tanımının ortasında kesildiği için grev ve lokavt maddeleri, grev oylaması ve ekli cetvel bu sayfaya yazılmamıştır. mevzuat.gov.tr ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı belge yüzeyleri robots kuralı sebebiyle okunamamıştır. Bu sayfa hukuki tavsiye değildir ve yorum içermez. Veri kesim saati: 25 Ekim 2026, 22.15 TSİ.