Türk cumhuriyetleri bağımsızlık günleri

Türk cumhuriyetlerinin bağımsızlık günlerinde en çok yapılan hata, ilan tarihini kutlama günüyle aynı saymaktır — oysa çoğu ülkede ikisi farklı.

Türkiye: 29 Ekim

2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'un madde 1 hükmü şöyle der: "1923 yılında Cumhuriyetin ilan edildiği 29 Ekim günü Ulusal Bayramdır." Bayram 28 Ekim saat 13.00'ten itibaren başlar.

İki ayrıntı önemli:

Birincisi: 29 Ekim Türkiye'nin tek "Ulusal Bayram"ıdır. 23 Nisan, 19 Mayıs ve 30 Ağustos kanunda "resmî bayram" kategorisindedir — ayrı bir kategoridir.

İkincisi: yaygın olarak söylenen "28 Ekim yarım gün resmî tatildir" ifadesi kanunda yazmaz. Kanun yalnızca bayramın 28 Ekim saat 13.00'te başladığını söyler.

Kanunun bir hükmü de şudur: 29 Ekim günü özel işyerlerinin kapanması zorunludur.

Azerbaycan: iki ayrı gün

Azerbaycan'da bağımsızlıkla ilgili iki resmî gün var ve adları 2021'de kanunla düzenlendi:

28 Mayıs	"Müstəqillik Günü" (Bağımsızlık Günü) — 1918'de Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin istiklal beyannamesi
18 Ekim	"Müstəqilliyin Bərpası Günü" (Bağımsızlığın Yeniden Tesisi Günü) — 1991'de Devlet Bağımsızlığı Hakkında Anayasa Aktı

Adlandırma 2021 tarihli bir kanunla yapıldı: 28 Mayıs "Respublika günü"nden "Müstəqillik Günü"ne, 18 Ekim "Dövlət müstəqilliyi günü"nden "Müstəqilliyin Bərpası Günü"ne çevrildi.

Kritik ayrıntı: İş Kanunu'nun iş günü sayılmayan günler listesinde 28 Mayıs vardır, 18 Ekim yoktur. Yani 18 Ekim bayramdır ama resmî tatil değildir — o gün çalışılır.

Aynı durum 12 Kasım Anayasa Günü ve 17 Kasım Millî Dirilişi Günü için de geçerlidir.

Bir not: 30 Ağustos 1991 Azerbaycan'da Ali Sovyet'in bağımsızlık beyannamesi tarihidir ama resmî bayram değildir. Mevzuatta "27 Mayıs" diye bir bayram da bulunmaz.

Kazakistan: 16 Aralık

Bağımsızlık Günü 16 Aralık 1991'dir.

2022'de bir değişiklik yapıldığı bildiriliyor: günün "ulusal bayram"dan "devlet bayramı" statüsüne geçtiği, tatilin iki günden bir güne indirildiği ve 25 Ekim Cumhuriyet Günü'nün yeniden ulusal bayram ilan edildiği aktarılıyor.

Bu değişikliğin dayanağı 2022 tarihli bir kanun olarak gösteriliyor ancak ülkenin kendi mevzuat metninden teyit edilemedi — mevzuat veritabanına erişilemedi. Bu yüzden bilgi ikincil kaynağa dayalı olarak işaretlenmiştir.

Kırgızistan: 31 Ağustos

Bağımsızlık 31 Ağustos 1991'de kazanılmıştır ve gün resmî tatil olarak kutlanmaktadır.

Ülkede 2024 sonunda kabul edilip 2025 başında imzalanan yeni bir İş Kanunu bayram günü sayısını azaltmış; 31 Ağustos listede kalmıştır.

Günün Kırgızca resmî adı ve kanundaki madde numarası, ülkenin mevzuat veritabanına erişilemediği için bu sayfada yazılmamıştır.

Özbekistan: ilan 31 Ağustos, kutlama 1 Eylül

Bu ayrım en çok karıştırılanlardan biridir.

Bağımsızlık 31 Ağustos 1991 tarihli bir kanunla ilan edilmiştir. Ancak kutlama ve resmî tatil günü 1 Eylül'dür.

Özbekistan hükümet portalı "Mustaqillik kuni" (Bağımsızlık Günü) ifadesini resmî devlet bayramları arasında sayıyor; ancak sayfada tarih verilmiyor. 1 Eylül tarihi ikincil kaynaklardan teyit edilmiştir.

Türkmenistan: kutlama 27 Eylül, ilan 27 Ekim

Bu, listedeki en şaşırtıcı ayrımdır ve doğrulanmıştır.

Türkmenistan'da Bağımsızlık Günü 27 Eylül'de kutlanıyor. Devlet gaz kurumunun resmî yayınına göre 27 Eylül 2025'te bağımsızlığın 34. yıl dönümü kutlanmıştır — yani sayım 1991'den başlamaktadır.

Oysa bağımsızlık ilanı 27 Ekim 1991 tarihli bir anayasal kanunla yapılmıştır.

Tarihin 2018'de 27 Ekim'den 27 Eylül'e taşındığı bildiriliyor ve 2026 itibarıyla gün 27 Eylül'de kalmıştır — geri alınmamıştır. Değişikliğin kanun ya da karar numarası doğrulanamadı.

KKTC: 15 Kasım

Kuruluş 15 Kasım 1983'tür ve gün "Cumhuriyet Bayramı" adıyla kutlanır; 2025'te 42. yıl dönümü resmî geçit töreniyle anılmıştır.

KKTC'nin resmî tatiller mevzuatı ve günün tam ya da yarım gün statüsü, ilgili kurum sayfalarına erişilemediği için bu sayfada yazılmamıştır.

Özet tablo

Türkiye	29 Ekim 1923 — Cumhuriyet Bayramı (tek Ulusal Bayram)
Azerbaycan	28 Mayıs (tatil) ve 18 Ekim (tatil değil)
Kazakistan	16 Aralık 1991
Kırgızistan	31 Ağustos 1991
Özbekistan	İlan 31 Ağustos, kutlama 1 Eylül
Türkmenistan	Kutlama 27 Eylül, ilan 27 Ekim 1991
KKTC	15 Kasım 1983 — Cumhuriyet Bayramı

Ortak gün: 3 Ekim

3 Ekim, "Türk Devletleri İşbirliği Günü"dür. Dayanağı Nahçıvan Anlaşması'nın imza tarihidir: anlaşma 3 Ekim 2009'da imzalanmış ve Türk Devletleri Teşkilatı'nın kurucu belgesi olmuştur.

Dışişleri Bakanlığı'nın 2026 tarihli açıklamasında anlaşmanın imzalanmasının 17. yıl dönümü kutlandığı belirtilmiştir.

Nevruz

Nevruz, Türk dünyasının ortak baharı karşılama günüdür ve UNESCO'nun somut olmayan kültürel miras temsilî listesindedir.

Güncellik notu: kaydın en güncel hâli 2024'tedir ve başvuran devlet sayısı on üçtür (Afganistan, Azerbaycan, Hindistan, İran, Irak, Kazakistan, Kırgızistan, Moğolistan, Özbekistan, Pakistan, Tacikistan, Türkiye, Türkmenistan). Önceki kayıt 2016 tarihlidir. "Yedi ülke" ya da "dokuz ülke" biçimindeki bilgiler güncel değildir.

Tatil durumu ülkeye göre değişiyor:

• Azerbaycan'da Novruz kanunen beş gün iş günü sayılmayan bayramdır; günler her yıl Bakanlar Kurulu tarafından belirlenir.
• Özbekistan'da "Navruz" resmî devlet bayramları listesindedir.
• Kırgızistan'da 21 Mart çalışılmayan bayram günleri arasında sayılmaktadır.

Kazakistan, Türkmenistan ve Türkiye'deki tatil statüsü bu araştırmada kurumsal kaynaktan teyit edilemedi.

Önemli ayrım: gün ilan edilmesi tatil demek değil

Türkiye'de resmî tatiller yalnızca 2429 sayılı Kanun'un madde 1 ve 2 hükümlerinde sayılıdır ve liste kapalıdır. Azerbaycan örneğinde görüldüğü gibi, bir günün bayram olarak ilan edilmesi onu otomatik olarak iş günü dışına çıkarmaz.

Bu ayrımın genel çerçevesi için dünya günleri nasıl ilan edilir sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Kazakistan'ın 2022 tatil değişikliği için birincil kaynak yok. Ülkenin mevzuat veritabanına erişilemedi; bilgi ikincil kaynağa dayalı olarak işaretlenmiştir.
• Kırgızistan'daki günün resmî adı ve kanun maddesi yok. Mevzuat veritabanına erişilemedi.
• Özbekistan için 1 Eylül tarihinin birincil teyidi yok. Hükümet portalı tarih vermiyor.
• Türkmenistan'daki 2018 tarih değişikliğinin kanun numarası yok. Doğrulanamadı.
• KKTC resmî tatiller mevzuatı ve 15 Kasım'ın tam/yarım gün statüsü yok. İlgili kurum sayfalarına erişilemedi.
• Kazakistan, Türkmenistan ve Türkiye'de Nevruz'un tatil statüsü yok. Kurumsal kaynaktan teyit edilemedi.
• "28 Ekim yarım gün resmî tatildir" ifadesi yok — kanunda böyle bir hüküm bulunmuyor.
• Siyasi değerlendirme ve tarihsel tartışma yok.
• Kutlama programları ve etkinlik bilgisi yok.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye'nin ulusal bayramı hangisi?

29 Ekim — 2429 sayılı Kanun'a göre Türkiye'nin tek "Ulusal Bayram"ıdır. Bayram 28 Ekim saat 13.00'te başlar.

28 Ekim yarım gün tatil mi?

Kanunda böyle bir hüküm yok. Kanun yalnızca bayramın 28 Ekim saat 13.00'te başladığını söyler.

Azerbaycan'da kaç bağımsızlık günü var?

İki: 28 Mayıs "Müstəqillik Günü" ve 18 Ekim "Müstəqilliyin Bərpası Günü". Adları 2021'de kanunla düzenlendi.

18 Ekim Azerbaycan'da tatil mi?

Hayır. Bayramdır ama İş Kanunu'nun iş günü sayılmayan günler listesinde yer almaz — o gün çalışılır. Tatil olan 28 Mayıs'tır.

Özbekistan 31 Ağustos'ta mı kutluyor?

Hayır. İlan 31 Ağustos 1991 tarihli kanunladır ama kutlama ve tatil günü 1 Eylül'dür.

Türkmenistan'ın bağımsızlık günü ne zaman?

Kutlama 27 Eylül'de yapılıyor; oysa ilan 27 Ekim 1991 tarihli anayasal kanunladır. Tarih 2018'de taşınmıştır ve geri alınmamıştır.

Kazakistan'ın bağımsızlık günü?

16 Aralık 1991. 2022'de günün statüsünde değişiklik yapıldığı bildiriliyor ancak ülkenin kendi mevzuat metninden teyit edilemedi.

KKTC'nin kuruluş günü?

15 Kasım 1983 — "Cumhuriyet Bayramı" adıyla kutlanır.

3 Ekim neden önemli?

"Türk Devletleri İşbirliği Günü" — Nahçıvan Anlaşması 3 Ekim 2009'da imzalanmıştır.

Nevruz UNESCO listesinde kaç ülkeyle kayıtlı?

Güncel kayıt 2024 tarihlidir ve on üç devletin ortak başvurusudur. "Yedi ülke" ya da "dokuz ülke" bilgileri güncel değildir.

Kaynak: Türkiye için 29 Ekim'in Ulusal Bayram olması, bayramın 28 Ekim saat 13.00'te başlaması, resmî bayram kategorisi ayrımı ve özel işyerlerinin kapanma zorunluluğu 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'un madde 1 ve 2 hükümlerindendir (mevzuat.gov.tr). Azerbaycan'daki iki günün resmî adları ve 2021 tarihli adlandırma kanunu ile 18 Ekim'in iş günü sayılmayan günler listesinde bulunmaması, Azerbaycan Nazirlər Kabineti ve Milli Məclis kaynaklarındandır (nk.gov.az). Türkmenistan'da Bağımsızlık Günü'nün 27 Eylül'de kutlandığı ve 2025'te 34. yıl dönümünün anıldığı devlet gaz kurumunun resmî yayınından teyit edilmiştir (oilgas.gov.tm). Özbekistan'ın resmî devlet bayramları listesi hükümet portalındandır (gov.uz). 3 Ekim'in "Türk Devletleri İşbirliği Günü" olması ve Nahçıvan Anlaşması'nın tarihi T.C. Dışişleri Bakanlığı açıklamasındandır (mfa.gov.tr). Nevruz'un 2024 tarihli güncel UNESCO kaydı ve on üç başvuran devlet UNESCO dosya kaydındandır. Kazakistan'ın 2022 değişikliği, Kırgızistan'daki günün resmî adı, Özbekistan için 1 Eylül tarihi ve KKTC tatil mevzuatı ilgili ülkelerin mevzuat kaynaklarından teyit edilemediği için ikincil olarak işaretlenmiş ya da yazılmamıştır. Son kontrol 15 Kasım 2026.