
Türkiye'de yüzme suyu kalitesi dört sınıfa ayrılır: zayıf, yeterli, iyi ve mükemmel. Sınıflandırmayı yüzme sezonu sonunda Sağlık Bakanlığı yapar.
Burada iki yaygın hatayı düzeltmek gerekiyor. Birincisi, sınıf adı "yetersiz" değil "zayıf"tır. İkincisi ve daha önemlisi: çok atıf yapılan 2006 tarihli Yüzme Suyu Kalitesi Yönetmeliği mülgadır. Yürürlükteki düzenleme Yüzme Suyu Kalitesinin Yönetimine Dair Yönetmelik'tir (Resmî Gazete 25 Eylül 2019, sayı 30899) ve bu yönetmeliğin kendi maddesi, 2006 tarihli yönetmeliği açıkça yürürlükten kaldırmıştır.
Sınıflandırma nasıl yapılıyor?
Yönetmeliğin ifadesiyle yüzme suyu, yönetmelik ekindeki ölçütlere göre yüzme sezonu sonunda Sağlık Bakanlığı tarafından sınıflandırılır. Sezon içinde yapılan değerlendirmede ayrı bir ek dikkate alınır.
Değerlendirme tek bir sezonun verisiyle yapılmaz: o sezon ile önceki üç sezonun veri seti birlikte kullanılır ve veri setinin en az 16 numune içermesi gerekir (yönetmelikte sayılan özel durumlarda en az 12).
Sınıflandırmanın sonucu ağır olabilir: bir yüzme suyu birbirini izleyen beş yıl "zayıf" sınıflandırılırsa il yüzme suyu komisyonu tarafından kalıcı olarak yüzmeye kapatılır.
Hangi parametreler ölçülüyor?
Yüzme suyunda izlenen mikrobiyolojik parametreler Escherichia coli ve bağırsak enterokoklarıdır; yönetmelik bunların, mülga yönetmelikteki fekal koliform ve fekal streptokok parametrelerinin eşdeğeri sayılacağını belirtiyor.
Sayısal sınır değerler bu sayfada verilmemiştir ve bunun somut bir sebebi var: değerler yönetmeliğin eklerindeki tablolarda belirlenmiş, ancak ekler taranmış görüntü biçiminde yayımlandığı için metni doğrulanamadı. İnternette dolaşan değerler teyit edilemediğinden yazılmamıştır. Sınır değerler Yönetmeliğin Ek-1'indeki Tablo 1 ve Tablo 2'de belirlenir.
Deniz suyu kalitesinin daha geniş izlemesinde ise Bakanlığın programında şu parametreler ölçülüyor:
- İletkenlik, sıcaklık ve derinlik — yerinde ölçüm; tuzluluk iletkenlikten türetilir.
- Seki diski derinliği — ışık geçirgenliğinin göstergesi; partikül madde arttıkça azalır ve ötrofikasyon değerlendirmelerinde yaygın kullanılır.
- Klorofil-a.
- Besin elementleri — toplam fosfor ve çözünmüş inorganik azot (nitrat, nitrit ve amonyak).
- Dip ve ara tabaka çözünmüş oksijen.
Bu parametrelerin birleştirilmesiyle kıyı yüzey sularının trofik durumu TRIX indeksi ile sınıflandırılır; indeksin ne ölçtüğü ötrofikasyon nedir sayfasındadır.
Ekolojik kalite durumu ise üç biyolojik kalite elemanı (fitoplankton, bentoz ve makroalg) ile destekleyici parametrelerin birlikte değerlendirilmesiyle beş sınıfta belirleniyor. Fitoplanktonun bu değerlendirmedeki yeri için plankton nedir sayfasına bakabilirsiniz.
İzlemeyi kim yapıyor?
Görev dağılımı yönetmelikte net:
- Yüzme sezonunu Sağlık Bakanlığı belirler.
- İzlemeyi il sağlık müdürlüğü yapar; izleme noktası ve takvimi de il sağlık müdürlüğünce belirlenir.
- Analizler Sağlık Bakanlığı laboratuvarlarında, yönetmelikteki referans metotlara göre yapılır.
- Değerlendirme ve sınıflandırma Sağlık Bakanlığı'na aittir.
- Denetim ikiye ayrılır: sınır değer aşımı ve çevre kirliliği yönünden çevre idaresi, diğer hususlarda Sağlık Bakanlığı.
Ayrıca her ilde bir il yüzme suyu komisyonu bulunuyor: vali ya da vali yardımcısı başkanlığında, il sağlık müdürlüğü koordinasyonunda, çevre, tarım, kültür-turizm, su işleri ve yerel idare temsilcilerinden oluşuyor. Komisyon yılda iki kez toplanır — sezon öncesi mart ayında ve sezon bitiminden bir ay sonra.
Halk nasıl bilgilendiriliyor?
Yönetmelik, sınıflandırmanın, yüzme yasağı ya da "sakıncalıdır" uyarısının, yüzme suyu profili özetinin ve kısa dönem kirlilik bilgisinin panolarda gösterilmesini öngörüyor. Sağlık Bakanlığı ayrıca internet üzerinden son üç yılın sınıflandırmasını yayımlar.
Kıyı koruma bandı
Yüzme alanlarında kıyıdan her türlü atıksu deşarjı yasaktır; arıtılmış atıksuların dahi kıyı koruma bandının dışına deşarjı zorunludur. Bandın mesafesi denize göre değişiyor:
- Ege ve Akdeniz kıyılarında 500 metre
- Marmara ve Karadeniz kıyılarında 300 metre
Alg çoğalması için ayrı bir hüküm var
Bu, müsilaj tartışmasıyla doğrudan kesişen noktadır. Yönetmeliğin bir maddesi şöyle diyor: yüzme suyu profili makro alg veya deniz fitoplanktonu çoğalması eğilimi gösterdiğinde, il sağlık müdürlüğü tarafından sağlık riskine yönelik gerekli inceleme yapılır; gerekli tedbirlerin alınması için ilgili idarenin taşra teşkilatı, belediye ve il özel idaresi bilgilendirilir.
Yönetmelikte siyanobakteri izlemesi de ayrı bir madde olarak düzenlenmiştir. Müsilajın oluşum mekanizması için müsilaj nedir sayfasına, su kalitesinin plaj ödüllendirmesindeki yeri için Mavi Bayrak nedir sayfasına bakabilirsiniz.
Bu Sayfada Ne Yok?
- Sayısal sınır değerler yok. Yönetmelik eklerindeki tablolarda belirlenir; ekler taranmış görüntü olarak yayımlandığı için metni doğrulanamadı ve dolaşan değerler yazılmamıştır.
- Mülga yönetmeliğe atıf yok. 2006 tarihli Yüzme Suyu Kalitesi Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
- "Yetersiz" sınıfı yok. Yönetmelikteki dördüncü sınıfın adı zayıftır.
- Plaj plaj ölçüm sonucu ve sınıflandırma yok. Her yıl değişir; Bakanlık son üç yılı internet üzerinden yayımlar.
- Yıllık TRIX ve klorofil değerleri, istasyon sayıları yok.
- "Bu deniz yüzülebilir mi" değerlendirmesi yok.
- Sağlık teşhisi, tedavi ve ilaç önerisi yok.
- Otel, plaj ve tur önerisi yok.
Sık Sorulan Sorular
Yüzme suyu kaç sınıfa ayrılıyor?
Dörde: zayıf, yeterli, iyi ve mükemmel. Sınıflandırmayı yüzme sezonu sonunda Sağlık Bakanlığı yapar.
Hangi yönetmelik geçerli?
Yüzme Suyu Kalitesinin Yönetimine Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 25 Eylül 2019, sayı 30899). 2006 tarihli yönetmelik bu düzenlemeyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Kaç numune alınıyor?
Değerlendirme o sezon ile önceki üç sezonun verisiyle yapılır ve veri setinin en az 16 numune içermesi gerekir; yönetmelikte sayılan özel durumlarda en az 12.
Hangi mikrobiyolojik parametreler ölçülüyor?
Escherichia coli ve bağırsak enterokokları.
Bir plaj kalıcı olarak kapatılabilir mi?
Evet. Birbirini izleyen beş yıl "zayıf" sınıflandırılan yüzme suyu, il yüzme suyu komisyonu tarafından kalıcı olarak yüzmeye kapatılır.
İzlemeyi kim yapıyor?
İl sağlık müdürlüğü. Sezonu, değerlendirmeyi ve sınıflandırmayı Sağlık Bakanlığı yapar; analizler Bakanlık laboratuvarlarında yürütülür.
Kıyı koruma bandı kaç metre?
Ege ve Akdeniz'de 500 metre, Marmara ve Karadeniz'de 300 metre. Yüzme alanlarında kıyıdan atıksu deşarjı yasaktır.
Alg çoğalması görülürse ne oluyor?
Yönetmeliğe göre makro alg veya deniz fitoplanktonu çoğalması eğilimi görüldüğünde il sağlık müdürlüğü sağlık riskine yönelik inceleme yapar ve ilgili idareleri bilgilendirir.
Kaynak: Dört sınıf (zayıf, yeterli, iyi, mükemmel), veri seti ve numune sayısı, beş yıl "zayıf" hâlinde kalıcı kapatma, izleme ve sınıflandırma görevleri, il yüzme suyu komisyonunun bileşimi ve toplanma zamanı, halkın bilgilendirilmesi, kıyı koruma bandı mesafeleri ile makro alg ve deniz fitoplanktonu çoğalmasına ilişkin hüküm, Yüzme Suyu Kalitesinin Yönetimine Dair Yönetmelik'in madde 5, 6, 7, 9, 10, 11, 13, 14, 18 ve 20 metinlerindendir; 2006 tarihli yönetmeliği yürürlükten kaldıran madde de aynı nüshada okunmuştur (Resmî Gazete 25 Eylül 2019, sayı 30899; resmigazete.gov.tr). Sayısal sınır değerler yönetmeliğin ekindeki tablolarda belirlenmiş olup ekler taranmış görüntü biçiminde yayımlandığı için yazılmamıştır. İletkenlik-sıcaklık-derinlik ölçümü, Seki diski derinliği, klorofil-a, besin elementleri, çözünmüş oksijen, TRIX indeksi ve ekolojik kalite durumunun üç biyolojik kalite elemanı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın deniz kalitesi bülteninden alınmıştır (csb.gov.tr). Son kontrol 17 Kasım 2026.






Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.