Kredi borcu bittiğinde tapudaki ipoteğin kendiliğinden kalktığı yaygın bir yanlış bilgidir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 858. maddesi açıktır: taşınmaz rehni, tescilin terkini veya taşınmazın tamamen yok olmasıyla sona erer. Yani borç bitse bile kayıt silinmedikçe ipotek tapuda durur.
Malikin Hakkı
TMK 883. madde: alacak sona erince ipotekli taşınmazın maliki, alacaklıdan ipoteği terkin ettirmesini isteyebilir. 4 Temmuz 2019 tarihli 7181 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle eklenen fıkra ek bir imkân getirir: ipotek süreli kurulmuşsa, sürenin bitiminden itibaren 30 gün içinde İcra ve İflas Kanunu m.150/c şerhi konulmazsa ipotek, malikin talebiyle tapu müdürlüğünce terkin edilir.
Alacaklının Beyanı Şartı
TMK 1014. madde: bir tescilin terkini, ancak bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine yapılabilir. Bu, uygulamada "bankanın fek yazısı" olarak bilinen belgenin hukuki dayanağıdır.
TMK 1015. madde terkin isteminde tasarruf yetkisinin ve hukuki sebebin belgelenmesini arar. TMK 1026. madde ise aynî hakkın sona ermesiyle tescilin hukuki değerini kaybettiği hâllerde yüklü taşınmaz malikine terkin isteme hakkı tanır.
Web-Tapu ve e-İpotek
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün e-İpotek uygulamasıyla bankalar ve finans kuruluşları ile TKGM arasındaki entegrasyon üzerinden ipotek tesisi veya kaldırılması elektronik ortamda yürütülür. Bu kapsamda vatandaşın tapu müdürlüğüne gitmesi gerekmez; talep banka şubesinden başlatılır ve vatandaşın tapuya belge sunması gerekmez.
Vatandaş, webtapu.tkgm.gov.tr adresine e-Devlet ile girip "Taşınmaz Listesi → Detay → Rehinler" ekranından ipotek derecesini, miktarını ve bankadan gelen elektronik fek yazısının sisteme düşüp düşmediğini görebilir.
TKGM'nin e-Terkin uygulaması ise hükmü sona ermiş şerh, belirtme, ipotek veya hacizlerin dijital ortamda silinmesini sağlar. Entegrasyon dışındaki şahsi başvurularda kimlik numarası, varsa mahkeme kararı veya resmî yazı ve tapu müdürlüğünde düzenlenen terkin istem belgesi gerekebilir. Süreç "Başvuru Takip" ekranından izlenir.
Harç Durumu
492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (4) sayılı tarifenin I/14 sırası, tapu harcı konusuna giren işlemlerle ilgili tescil ve şerhlerin terkininden maktu harç alınmasını öngörür. 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanacak tutar 504,80 TL'dir; 2026 maktu tutarlar 98 Seri No.lu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile belirlenmiştir (31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 sayılı 5. Mükerrer Resmî Gazete).
| İşlem | 2026 tutarı / oranı | Dayanak |
|---|---|---|
| Tescil ve şerh terkini (maktu) | 504,80 TL | (4) sayılı tarife I/14 |
| İpotek tesisi (nispi) | Binde 4,55 | (4) sayılı tarife I/7-a |
| Derece değişikliği | Binde 2,27 | (4) sayılı tarife I/7-c |
| Süreli ipotekte terkin talebi | 30 gün | TMK m.883/2 |
492 sayılı Kanun'un 59/o maddesi, konut finansmanı kuruluşları ve ipotek finansmanı kuruluşlarınca konut finansmanı kapsamında tesis olunacak ipotek işlemlerini harçtan müstesna tutar; madde metni "tesis" ifadesini kullanır.
Tapu harçları için tapu harcı nasıl hesaplanır, tapu kaydı sorgulama için tapu sorgulama nasıl yapılır sayfalarına bakabilirsiniz.
Bu Sayfada Ne Yok?
- Somut bir ipotek fekkinin maktu harca mı tabi olduğu yoksa 492 m.59 istisnalarından yararlanıp yararlanmadığı: bu, işlemin niteliğine göre değişir ve tapu müdürlüğünden teyit edilmelidir.
- Tapu Sicili Tüzüğü'nün ilgili madde numarası: mevzuat kaynağında teyit edilemediği için verilmemiştir.
- TKGM döner sermaye hizmet bedeli tutarı: doğrulanamamıştır.
- Bankaların iç süreç süreleri: kurumdan kuruma değişir, mevzuatta hüküm yoktur.
- Kişiye özel harç hesaplaması.
- Hukuki danışmanlık, dilekçe veya dava örneği.
- Hangi bankanın tercih edilmesi gerektiğine dair yönlendirme.
- Gelecek yıl harç tutarları.
Sık Sorulan Sorular
Kredi bitince ipotek otomatik kalkar mı?
Kalkmaz. TMK m.858 gereği rehin, tescilin terkiniyle sona erer. Uygulamada banka elektronik fek yazısını gönderir.
Alacaklının onayı gerekli mi?
Evet. TMK m.1014, terkinin kaydın hak sağladığı kişilerin yazılı beyanı üzerine yapılabileceğini söyler.
Web-Tapu'dan takip edebilir miyim?
Evet. webtapu.tkgm.gov.tr adresinde Taşınmaz Listesi → Detay → Rehinler ekranından durumu görebilirsiniz.
Terkin harca tabi mi?
492 sayılı Kanun (4) sayılı tarife I/14 uyarınca maktu harca tabidir; 2026 tutarı 504,80 TL'dir.
Süreli ipotekte ne olur?
Sürenin bitiminden itibaren 30 gün içinde İİK m.150/c şerhi konulmazsa malikin talebiyle tapu müdürlüğü terkin eder (TMK m.883/2).
Tapu müdürlüğüne gitmem gerekiyor mu?
e-İpotek entegrasyonu kapsamındaki işlemlerde gerekmez; talep banka şubesinden başlatılır.
Kaynak: Mevzuat Bilgi Sistemi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 492 sayılı Harçlar Kanunu — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4721.pdf · Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, e-Terkin ve e-İpotek — https://www.tkgm.gov.tr/e-hizmetler/diger-hizmetler/e-terkin (erişim 1 Kasım 2026)
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.