İş Sözleşmesi Türleri Nelerdir? Yazılı Şekil Zorunlu mu?

İş Kanunu sözleşme için kural olarak bir şekil şartı aramaz. 8. maddenin cümlesi birebir şöyledir: "İş sözleşmesi, Kanunda aksi belirtilmedikçe, özel bir şekle tâbi değildir." Ancak aynı madde bir istisna getiriyor: "Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur."

Yani ölçüt sürenin uzunluğudur: bir yıl ve üzeri sözleşmeler yazılı yapılmak zorundadır. Bunun dışında kanun bazı sözleşme türlerini tanımının içinde yazılı şekle bağlar; aşağıda her biri ayrı ayrı gösterilmiştir.

Künye

Belirsiz ve Belirli Süreli Sözleşme

Kanunun 11. maddesi önce asıl kuralı koyuyor: "İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır." Belirli süreli sözleşme ise istisnadır ve tanımı şu üç parçadan oluşuyor: "Belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi" "objektif koşullara bağlı olarak işveren ile işçi arasında yazılı şekilde yapılan iş sözleşmesi" "belirli süreli iş sözleşmesidir."

Tanımın içinde iki şart gizlidir: objektif koşul ve yazılı şekil. Aynı madde zincirleme sözleşmeye de sınır koyuyor: belirli süreli sözleşme "esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz."

Kısmî Süreli Sözleşme

13. maddenin tanımı birebir şöyle: "İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre" "önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmî süreli iş sözleşmesidir."

Ölçüt bir saat rakamı değil, emsal işçiyle karşılaştırmadır. Kanun "önemli ölçüde daha az" diyor ve bu sayfada bu ifadeye bir rakam atanmamıştır.

Çağrı Üzerine Çalışma

14. maddedeki tanım şöyle: "Yazılı sözleşme ile işçinin yapmayı üstlendiği işle ilgili olarak kendisine ihtiyaç duyulması halinde" "iş görme ediminin yerine getirileceğinin kararlaştırıldığı iş ilişkisi, çağrı üzerine çalışmaya dayalı" "kısmi süreli bir iş sözleşmesidir."

Aynı madde iki koruma getiriyor. Süre kararlaştırılmazsa: "Hafta, ay veya yıl gibi bir zaman dilimi içinde işçinin ne kadar süreyle çalışacağını taraflar" "belirlemedikleri takdirde, haftalık çalışma süresi yirmi saat kararlaştırılmış sayılır." Çağrı bildirimi için ise: "İşçiden iş görme borcunu yerine getirmesini çağrı yoluyla talep hakkına sahip olan işveren, bu çağrıyı," "aksi kararlaştırılmadıkça, işçinin çalışacağı zamandan en az dört gün önce yapmak zorundadır."

Uzaktan Çalışma ve Geçici İş İlişkisi

Uzaktan çalışmanın tanımı da 14. maddededir: "Uzaktan çalışma; işçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini" "evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı" "olarak kurulan iş ilişkisidir." Yazılı şekil burada tanımın içindedir.

Geçici iş ilişkisi ise 7. maddede: "Geçici iş ilişkisi, özel istihdam bürosu aracılığıyla ya da holding bünyesi içinde veya aynı şirketler" "topluluğuna bağlı başka bir işyerinde görevlendirme yapılmak suretiyle kurulabilir."

Sözleşmeye konulabilecek deneme kaydı için deneme süresi sayfamıza, toplu iş sözleşmesinin ayrı bir kavram olduğunu görmek için toplu iş sözleşmesi nedir sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Fıkra numaraları yok. Okunan metinde fıkralar numarasız olduğu için bazı hükümlerin fıkra künyesi yazılmamıştır.
• "İki ay içinde yazılı belge verme" hükmü yok. 8. maddenin bu fıkrasının birebir metni alınamadı.
• Ayrım yasağı maddelerinin metni yok. Belirli süreli ve kısmî süreli işçiye ayrım yasağını düzenleyen hükümlerin birebir metni çıkarılamadı.
• Uzaktan çalışma sözleşmesinin içeriği yok. İş tanımı, süre, ücret ve ekipmana ilişkin fıkralar birebir alınamadı.
• Madde başlıkları yok. Maddelerin resmî başlıkları birebir doğrulanamadı.
• "Önemli ölçüde daha az" için rakam yok. Kanun oran vermiyor; bu sayfada oran atanmamıştır.
• Örnek sözleşme metni yok. Bu sayfa kurumun yazdığını aktarır, örnek metin üretmez.

Sık Sorulan Sorular

İş sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?

Kural olarak hayır: "İş sözleşmesi, Kanunda aksi belirtilmedikçe, özel bir şekle tâbi değildir." Ancak "Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur."

Belirli süreli sözleşme ne zaman yapılabilir?

Kanun "objektif koşullara bağlı olarak" ve "yazılı şekilde" yapılmasını arıyor. Bu şartlar yoksa sözleşme belirsiz süreli sayılır.

Zincirleme belirli süreli sözleşme olur mu?

Kanun "esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz." diyor.

Kısmî süreli çalışma kaç saat?

Kanun saat vermiyor. Ölçüt "tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre" "önemli ölçüde daha az" olmasıdır.

Çağrı üzerine çalışmada süre belirlenmezse?

Kanun birebir "haftalık çalışma süresi yirmi saat kararlaştırılmış sayılır." diyor.

İşveren çağrıyı ne kadar önceden yapmalı?

Kanunun ifadesi "aksi kararlaştırılmadıkça, işçinin çalışacağı zamandan en az dört gün önce".

Uzaktan çalışma sözleşmesi yazılı mı olmalı?

Evet. Tanımın kendisi "yazılı" "olarak kurulan iş ilişkisidir." diyor; yazılı şekil tanımın içindedir.

Kaynak ve kapsam: "İş sözleşmesi, Kanunda aksi belirtilmedikçe, özel bir şekle tâbi değildir.", "Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur.", "İş ilişkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleşme belirsiz süreli sayılır.", belirli süreli sözleşme tanımının üç parçası, "esaslı bir neden olmadıkça, birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz.", kısmî süreli sözleşme tanımı, çağrı üzerine çalışma tanımı, "belirlemedikleri takdirde, haftalık çalışma süresi yirmi saat kararlaştırılmış sayılır.", "aksi kararlaştırılmadıkça, işçinin çalışacağı zamandan en az dört gün önce yapmak zorundadır.", uzaktan çalışma tanımı ve geçici iş ilişkisi tanımı 4857 sayılı İş Kanunu'nun ilgili maddelerinden, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yayımladığı tam metin üzerinden birebir okunmuştur. Okunan metinde fıkralar numarasız olduğu için bazı hükümlerde fıkra künyesi verilmemiş, tahmin edilmemiştir. Sekizinci maddenin yazılı belge verme fıkrası, ayrım yasağı maddeleri, uzaktan çalışma sözleşmesinin içeriğine ilişkin fıkralar ve maddelerin resmî başlıkları birebir alınamadığı için yazılmamıştır. "Önemli ölçüde daha az" ifadesine kanunda oran verilmediği için bu sayfada da oran atanmamıştır. Veriler 28 Ekim 2026 saat 01.30 TSİ itibarıyladır.