VİOP vade sonu nedir, pozisyonlara ne olur?

VİOP'ta vade sonu, bir sözleşmenin ömrünün bittiği gündür.

O gün açık kalan pozisyonlar kendiliğinden kapanır; kapanma yöntemi sözleşmenin türüne göre değişir.

Künye

• VİOP: Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası
• İşleten kurum: Borsa İstanbul
• Düzenleyici: Sermaye Piyasası Kurulu
• Vade sonu: Sözleşmenin sona erdiği gün
• Son işlem günü: Pozisyonun kapatılabileceği son gün
• Kapanma yöntemleri: Nakdi uzlaşma veya fiziki teslimat

Son işlem günü ile vade sonu farkı

İki terim aynı anlama gelmez:

Uygulamada bu iki tarih çoğu sözleşmede aynı güne denk gelir. Standart vade ayı dolan sözleşmeler, o ayın son işlem gününde normal seans sonunda itfa edilir.

Pozisyonlara ne olur?

Vade sonunda açık pozisyonlar otomatik olarak kapatılır. Üç yol vardır:

• Nakdi uzlaşmalı vadeli işlem sözleşmeleri: Kâr veya zarar hesaplara doğrudan yansıtılır. Dayanak varlık el değiştirmez.
• Fiziki teslimatlı vadeli işlem sözleşmeleri: Dayanak varlıkta borç ve alacak kaydı oluşur; varlık gerçekten el değiştirir.
• Fiziki teslimatlı opsiyon sözleşmeleri: Kârda olan pozisyonlar otomatik kullanıma tabi tutulur.

Yani vade sonunda hiçbir şey yapmasanız da pozisyon açık kalmaz; sistem kapatır.

Yeni vade nasıl açılır?

Bir vade ayı kapandığında, ertesi işlem gününde yeni standart vade ayına sahip sözleşmeler işlem görmeye başlar.

Bu yüzden vade sonu günleri piyasada işlem yoğunluğunun arttığı günlerdir: bir taraf kapanırken diğer taraf açılır.

Neden aniden aranır?

Vade sonu günleri, VİOP aramalarının yükseldiği günlerdir. Bunun sebebi bir kriz ya da olağan dışı gelişme değildir; takvimsel bir tekrardır.

Borsa İstanbul her vade döneminde son işlem günü ve vade sonu duyurusu yayımlar. Bu duyurular rutin işleyişin parçasıdır ve yeni bir kural değişikliği anlamına gelmez.

VİOP ile pay piyasası farkı

Pay piyasasında elinizdeki varlığı istediğiniz süre tutabilirsiniz; vade kavramı yoktur. VİOP'ta ise her sözleşmenin bir sona erme tarihi vardır ve o tarihte pozisyon kendiliğinden kapanır.

Bu, iki piyasa arasındaki en temel yapısal farktır.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Yatırım yönlendirmesi yok. Bu sayfa piyasa işleyişini anlatır.
• Strateji önerisi yok. Pozisyon yönetimine ilişkin tavsiye verilmez.
• Sözleşme fiyatı ve uzlaşma fiyatı yok. Bunlar her vadede değişir.
• Teminat oranları yok. Oranlar sözleşmeye göre değişir ve borsanın kendi duyurularındadır.
• Vade takvimi yok. Tarihler her dönem yeniden duyurulur.
• Aracı kurum önerisi yok. Bu sitede kurum yönlendirmesi yapılmaz.
• Vergi hesabı yok. Bu ayrı bir konudur.

Sık Sorulan Sorular

VİOP vade sonu ne demek?

Bir sözleşmenin sona erdiği ve uzlaşmanın yapıldığı gündür. Açık pozisyonlar o gün otomatik kapanır.

Son işlem günü ile vade sonu aynı mı?

Kavram olarak farklıdır: biri pozisyonun kapatılabileceği son gün, diğeri sözleşmenin sona erdiği gündür. Çoğu sözleşmede aynı güne denk gelir.

Vade sonunda hiçbir şey yapmazsam ne olur?

Pozisyon otomatik kapatılır. Nakdi uzlaşmalı sözleşmelerde kâr veya zarar hesaba yansır; fiziki teslimatlılarda dayanak varlıkta kayıt oluşur.

Yeni sözleşmeler ne zaman başlar?

Vade ayı kapandıktan sonraki ilk işlem gününde yeni standart vade ayına sahip sözleşmeler işlem görmeye başlar.

VİOP'u kim işletir, kim denetler?

Piyasayı Borsa İstanbul işletir; düzenleme ve denetim Sermaye Piyasası Kurulu'na aittir.

Vade sonu duyurusu olağan dışı bir şey mi?

Hayır. Her vade döneminde yayımlanan rutin bir duyurudur; kural değişikliği anlamına gelmez.

Kaynak: Borsa İstanbul'un Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası sayfası ile kurumun vade sonu ve son işlem gününe ilişkin duyuruları (pozisyonların kapatılma yöntemleri, nakdi uzlaşma ve fiziki teslimat ayrımı, yeni vade aylarının işleme açılması); 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (Borsa İstanbul'un piyasa işletmecisi statüsü ve Kurulun denetim yetkisi). Sözleşme fiyatları, uzlaşma fiyatları, teminat oranları ve vade takvimi her dönem değiştiği için yazılmamıştır. Bu sayfa piyasa işleyişini anlatır; yatırım yönlendirmesi içermez.