Uzungöl Trabzon'un Çaykara ilçesinde, Ayder Yaylası Rize'nin Çamlıhemşin ilçesinde bulunur. İkisi de birden fazla resmî koruma statüsü taşır. Bu rehberdeki her sayı, onu yayımlayan kurumun adıyla birlikte verilmiştir - çünkü resmî kaynaklar bazı verilerde birbiriyle çelişiyor.
Künye
- Uzungöl: Trabzon / Çaykara
- Uzungöl rakımı: 1.090 m (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı)
- Tabiat Parkı ilanı: 3.10.1989, 1.642,01 hektar (Tarım ve Orman Bakanlığı DKMP)
- Ayder: Rize / Çamlıhemşin, Kaplıca Mahallesi
- Kaçkar Dağları Milli Parkı: 31.08.1994 (DKMP)
- Zilkale: Çamlıhemşin merkezinin 15 km güneyi
- Yayla sezonu: Haziran başı - Eylül ilk haftası (Rize Valiliği)
Uzungöl: Oluşumu ve Ölçüleri
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü, gölü heyelan set gölü olarak tanımlar: Haldizen Deresi vadisinde, heyelan sonucu dere yatağının tabii baraj şeklinde kapanmasıyla oluşmuştur.
Aynı kurumun verdiği ölçüler: boy yaklaşık 1.000 metre, en yaklaşık 500 metre, derinlik yaklaşık 15 metre. Rakım 1.090 metre; göl su seviyesi mevsime göre 1.114 metreye çıkabiliyor.
Mesafe: Bakanlık, Uzungöl'ün Trabzon merkeze 99 km, Çaykara'ya 19 km olduğunu belirtir ve güzergâhı "Trabzon'dan Çaykara'ya 76 km asfalt, sonrası 19 km" olarak tarif eder. Bölge 1 belde ve 3 köyden oluşuyor.
Uzungöl'ün Üç Koruma Statüsü
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 17 Kasım 2024 tarihli faaliyet duyurusunda İl Müdürü şöyle diyor: "Burada 3 koruma statüsü var. Hem Özel Çevre Koruma Bölgesi hem Doğal Sit Alanı aynı zamanda da tabiat parkı."
| Statü | Ayrıntı | Kurum |
|---|---|---|
| Tabiat Parkı | 3.10.1989, 1.642,01 hektar | Tarım ve Orman Bakanlığı DKMP |
| Özel Çevre Koruma Bölgesi | 07.01.2004 tarih ve 2003/6692 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı |
| Doğal Sit Alanı | Varlığı kurum tarafından teyitli | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı |
Önemli bir düzeltme: "Uzungöl Milli Parkı" diye bir statü yoktur. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın resmî milli park listesinde Uzungöl geçmez; Uzungöl'ün statüsü tabiat parkıdır.
Uzungöl'de Çevre Düzenlemesi ve Yıkım
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 17 Kasım 2024 tarihli duyurusu, "Çevre Düzenlemesi ve Altyapı Yenilenmesi Projesi"nin hayata geçirildiğini bildiriyor: kanalizasyon ve elektrik altyapısı güçlendirildi, ahşap korkuluklar yenilendi, sokak aydınlatması değiştirildi. Aynı duyuruya göre projenin ikinci etabı kapsamında Uzungöl çevresindeki kaçak ve çarpık yapılar yıkılacak ve alan yeşil alan olarak korunacak.
Ayder Yaylası
Rize Valiliği ve Rize İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Ayder'i Çamlıhemşin ilçe merkezinin 19 km güneydoğusu olarak konumlandırıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Rize İl Müdürlüğü duyurularında adres "Çamlıhemşin İlçesi, Kaplıca Mahallesi, Ayder Yaylası" şeklinde geçiyor.
Rakımda resmî kaynaklar çelişiyor:
- 1.218 m - Rize Valiliği ve Rize İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
- 1.350 m - Kültür Portalı (Kültür ve Turizm Bakanlığı) ve Çamlıhemşin Belediyesi
Bu sayfada tek bir değer seçilmemiş, ikisi de kaynağıyla verilmiştir.
Ayder'in iki tescil kararı:
- Doğal Sit - Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı: Bakanlık Makamının 04.11.2022 tarihli Olur'u; 11.11.2022 tarihli ve 32010 sayılı Resmî Gazete
- Doğal Sit - Kesin Korunacak Hassas Alan: 16.12.2022 tarihli ve 6566 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı; 17.12.2022 tarihli ve 32046 sayılı Resmî Gazete
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ayrıca "Ayder Yenileme ve Koruma Projesi"ni tamamladığını duyurmuş, Rize Valiliği proje için değerlendirme toplantısı yapıldığını bildirmiştir.
Kaçkar Dağları Milli Parkı
Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün resmî milli park listesinde park, 31.08.1994 ilan tarihiyle ve Artvin ili altında, 12. Bölge Müdürlüğü sorumluluğunda kayıtlıdır.
Kültür Portalı ise parkın "Rize'nin Çamlıhemşin ilçesine 16 km uzaklıkta" olduğunu ve bir bölümünün Erzurum ile Artvin illerine uzandığını yazar. İki resmî kayıt farklı il tarifi veriyor; bu sayfada ikisi de ayrı ayrı aktarılmıştır.
Kültür Portalı'nın verdiği ek bilgiler: park içinde 9 köy ve 33 yayla yerleşimi var; üç ana kütle Üçdoruk (Verçenik), Göller (Hunut) ve Kaçkar; Kaçkar Tepesi 3.992 metre; sekiz yürüyüş parkuru bulunuyor.
Zilkale
Kültür Portalı ve Çamlıhemşin Kaymakamlığı verilerine göre kale, ilçe merkezinin 15 km güneyinde, Fırtına Deresi'nin batı yamaçlarında yer alır. Üzerinde kurulu kaya kütlesi denizden 750 metre, dere yatağından yaklaşık 100 metre yüksektedir.
Kaymakamlık, kalenin 1. derece arkeolojik sit alanı içinde bulunduğunu belirtir. Yapı dış surlar, orta surlar ve iç kaleden oluşur; orta kalede muhafız binası, şapel ve dört katlı baş kule vardır. Kalede bulunan iki el topu Trabzon Müzesi'nde sergileniyor. Kale, ortaçağ kervan yolunun güvenliğini sağlıyordu ve Osmanlı fethinden sonra da kullanılmaya devam etti.
Restorasyon: Kültür Portalı çalışmanın 2011'de tamamlandığını, Kaymakamlık 2008'de başlatıldığını bildiriyor.
Çamlıhemşin Yaylaları
Pokut, Sal ve Gito yaylalarının tamamı Çamlıhemşin'dedir. Rakımlarda resmî kaynaklar yine ayrışıyor:
| Yayla | Rize Valiliği / İl Kültür Turizm | Çamlıhemşin Belediyesi |
|---|---|---|
| Pokut | 2.032 m, ilçeye 15 km | 2.032 m, ilçeye 35 km |
| Sal | 2.002 m | 2.070 m |
| Gito | Listede yok | 2.070 m |
Rize Valiliği Pokut'u "Fırtına ve Hala derelerinin vadileri arasında, orman üst sınırı civarında" diye tarif eder. Gito için bulunan tek resmî kaynak Çamlıhemşin Belediyesi'dir.
Ne Zaman Gidilir?
Rize Valiliği yayla sezonunu net tarif ediyor: "Yayla hayatı Haziran ayının başından Eylül ayının ilk haftasına kadar süren üç aylık bir dönemi kapsar."
Kültür ve Turizm Bakanlığı ise Uzungöl için ziyaret dönemini nisan ile ekim arası olarak veriyor.
Kış yolu durumu: Uzungöl veya Ayder yolunun kışın kapanmasına dair kuruma özel bir uyarı bulunamadı. Güncel durum için Karayolları Genel Müdürlüğü'nün Günlük Yol Durumu Bülteni ve e-Devlet'teki "Trafiğe Kapalı Yol Sorgulama" hizmeti kullanılabilir.
Ulaşım
Rize-Artvin Havalimanı 14 Mayıs 2022 Cumartesi günü hizmete açıldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün duyurusuna göre yapımına 3 Nisan 2017'de başlandı; 3.000 × 45 metre pisti, 7 uçak park pozisyonu ve yıllık 3 milyon yolcu kapasitesi var. Ordu-Giresun'dan sonra deniz üzerine inşa edilen Türkiye'nin ikinci havalimanıdır.
Trabzon Havalimanı DHMİ'nin resmî havalimanı listesinde kayıtlıdır.
Yol altyapısında iki resmî süreç var: "(Pazar-Ardeşen) Ayrım-Çamlıhemşin-Ayder İl Yolu" için çevresel etki değerlendirme duyurusu ve Karayolları Genel Müdürlüğü'nün Çamlıhemşin Tüneli duyurusu.
Bu Sayfada Ne Yok?
- Uzungöl - Ayder karayolu mesafesi yok. Karayolları Genel Müdürlüğü mesafe cetvellerinde ve hiçbir resmî kurum sayfasında bu mesafe bulunamadı.
- Havalimanı - Uzungöl/Ayder mesafeleri yok. DHMİ ve Karayolları kaynaklarında bu mesafeler yer almıyor.
- Kaçkar Dağları Milli Parkı'nın hektar alanı yok. Resmî milli park listesinde alan kolonu bulunmuyor; dolaşan rakamlar kurum sayfasında doğrulanamadı.
- Zilkale'nin yapım dönemi ve yaptıranı yok. Ne Kültür Portalı ne Kaymakamlık bir yüzyıl, hanedan veya banî adı veriyor; yalnızca "ortaçağ kervan yolu" ifadesi var.
- Ayder kaplıcasının işletmecisi ve su sıcaklığı yok. Kaplıcanın varlığı Rize Valiliği ve Kültür Portalı tarafından teyitli; işletmeci ve sıcaklık resmî kaynakta doğrulanamadı.
- Yıkılan yapı sayısı yok. Bakanlık duyurusu yıkım etabından söz ediyor ama sayı vermiyor.
- Ayder'de araç trafiği kısıtlaması ve teleferik projesi yok. Valilik, Kaymakamlık, Belediye ve bakanlık sayfalarında bu yönde bir duyuru bulunamadı.
- Otel, pansiyon ve konaklama fiyatı yok. Ticari yönlendirme yapılmamıştır.
- Rize il merkezi - Ayder mesafesi yok. Resmî kaynakta yalnızca Çamlıhemşin merkezine mesafe var.
Sık Sorulan Sorular
Uzungöl hangi ilde, hangi ilçede?
Trabzon ilinin Çaykara ilçesinde. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Trabzon merkeze 99 km, Çaykara'ya 19 km mesafe veriyor.
Uzungöl milli park mı?
Değil. Uzungöl'ün statüsü tabiat parkıdır; 3.10.1989'da 1.642,01 hektar olarak ilan edilmiştir. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın resmî milli park listesinde Uzungöl yer almaz. Uzungöl ayrıca Özel Çevre Koruma Bölgesi ve Doğal Sit Alanıdır.
Uzungöl nasıl oluştu?
Heyelan set gölüdür. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Haldizen Deresi vadisinde heyelan sonucu dere yatağının tabii baraj şeklinde kapanmasıyla oluştuğunu belirtir.
Ayder Yaylası'nın rakımı kaç metre?
Resmî kaynaklar çelişiyor: Rize Valiliği ve Rize İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 1.218 metre, Kültür Portalı ve Çamlıhemşin Belediyesi 1.350 metre veriyor. Bu sayfada ikisi de kaynağıyla aktarılmıştır.
Yaylalara çıkış hangi aylarda mümkün?
Rize Valiliği yayla hayatını haziran başından eylül ilk haftasına kadar süren üç aylık dönem olarak tanımlıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı Uzungöl için ziyaret dönemini nisan-ekim arası veriyor.
Zilkale nerede ve hangi statüde?
Rize'nin Çamlıhemşin ilçesinde, merkezin 15 km güneyinde. Çamlıhemşin Kaymakamlığı kalenin 1. derece arkeolojik sit alanı içinde yer aldığını belirtir. Kalede bulunan iki el topu Trabzon Müzesi'nde sergilenir.
Rize-Artvin Havalimanı ne zaman açıldı?
14 Mayıs 2022 Cumartesi. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü duyurusuna göre yapımına 3 Nisan 2017'de başlanmıştır; Ordu-Giresun'dan sonra deniz üzerine inşa edilen Türkiye'nin ikinci havalimanıdır.
Kaçkar Dağları Milli Parkı hangi yıl ilan edildi?
31.08.1994. Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü resmî listesinde park Artvin ili altında kayıtlıdır; Kültür Portalı ise bir bölümünün Rize ve Erzurum'a uzandığını yazar.
Kaynak: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ve Rize / Trabzon İl Müdürlüğü duyuruları; Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü resmî milli park ve tabiat parkı listeleri; Resmî Gazete (11.11.2022/32010 ve 17.12.2022/32046); Rize Valiliği ve Rize İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü; Çamlıhemşin Kaymakamlığı ve Çamlıhemşin Belediyesi; Kültür Portalı; Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü; DHMİ havalimanı listesi; Karayolları Genel Müdürlüğü duyuruları. Konaklama fiyatı, ticari yönlendirme ve doğrulanamayan mesafe bilgisi içermez.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.