Askerlik Sevk İşlemleri ve Erteleme: Yaş Sınırları ve Mazeretler

Askerlik sevk ve erteleme işlemlerinin tamamı 7179 sayılı Askeralma Kanunu'nda düzenlenmiştir. Kanun "sevk tehiri" terimini kullanmaz; kullandığı terimler "erteleme" (m.20, m.38) ve "sevk geciktirmesi" (m.15/5) şeklindedir.

Künye

• Kanun: 7179 sayılı Askeralma Kanunu
• Yoklama dönemi: 1 Ocak - 31 Aralık (m.14/2)
• Başvuru yolu: Askerlik şubesi veya e-Devlet (m.19)
• Öğrenci erteleme: Lise 22, yükseköğretim 28 yaş (m.20/2)
• Doktora/ihtisas: 35 yaş (m.20/4-c)
• Yurt dışı erteleme: 35 yaş (m.38)
• Duyuru: Resmî ilan tebliğ mahiyetindedir (m.27)

Yoklama

Kanun m.14/2: askerlik çağına girenler ile bunlarla işleme tabi daha yaşlı doğumluların yoklaması her yıl 1 Ocak günü başlar ve o yılın 31 Aralık gününe kadar devam eder. Askerlik çağına girildikten sonraki yaş değişiklikleri dikkate alınmaz; kendi isteği dışındaki mahkeme kararları istisnadır (m.14/4).

Yoklama yurt içinde askerlik şubesinde, yurt dışında elçilik veya konsoloslukta bizzat ya da e-Devlet üzerinden yapılır. Sevke tabi tutulanlar sevk belgelerini bizzat askerlik şubesinden veya e-Devlet'ten almak zorundadır (m.19/3).

Sağlık muayenesinde öncelikle aile hekimine başvurulur (m.15/2) ve muayenelerden herhangi bir ücret veya katkı payı alınmaz (m.15/4). Ertesi yıla bırakma, sevk geciktirmesi veya "askerliğe elverişli değildir" raporlarını vermeye yetkili makam, Sağlık Bakanlığınca belirlenen yetkili sağlık kuruluşunun sağlık kuruludur (m.15/5).

Öğrenci Ertelemesinde Üst Yaş Sınırları

Mezun olan veya ilişiği kesilenler için ayrı süreler vardır: lise mezununa 3 yıl ve 22 yaş, mesleki-teknik lise mezununa ilave 3 yıl ve 25 yaş, yüksekokul veya meslek yüksekokulu mezununa 2 yıl ve 28 yaş (m.20/3-a).

Önemli bir sınır: yoklama kaçağı veya bakaya kaldıktan sonra okula kayıt yaptıranlar bu kapsamda ertelenmez (m.20/2-c ve m.20/4-e).

Çalışma Nedeniyle Erteleme Var mı?

Özel sektörde çalışmak kendi başına bir erteleme sebebi değildir. Kanun m.20/4 yalnızca sayılı hâlleri düzenler:

• 4 yıl ve üzeri yükseköğretim mezunu olup kamu kurumlarında görevli, hizmetin özelliği sebebiyle ertelenmesine ihtiyaç duyulan kamu personeli - 32 yaş (m.20/4-a)
• Aktif spor hayatı devam edenler, Gençlik ve Spor Bakanlığınca bildirilenler - 35 yaş (m.20/4-d)
• Dünya ölçüsünde yenilik getiren orijinal araştırma yapanlar - 35 yaş (m.20/4-ç)
• Millî Eğitim Akademisinde hazırlık eğitimine alınan öğretmen adayları, eğitim süresince (m.20/4-f)

Ayrıca m.20/6, iki oğlundan biri askerdeyken diğerinin ertelenmesini düzenler; 20 yaşından küçükler bu hesaba katılmaz.

Sevk Mazeretleri

Kanun m.23, sevk tarihinde geçerli sayılan mazeretleri sayar:

• Tutukluluk veya hükümlülük
• Raporlu istirahat gerektiren hastalık
• Eş veya ikinci derece dâhil hısımın hayati tehlikeli hastalığı
• Sevkten önceki veya sonraki 15 gün içinde eş ya da ikinci derece hısım ölümü
• Aynı 15 gün içinde kendisinin veya ikinci derece hısmının evlenmesi
• Sevkten önceki veya sonraki iki ay içinde çocuğunun doğması

Belgeler askerlik şubesine teslim edilir. Bu kapsamdakilere m.24/1'deki idari para cezası uygulanmaz (m.23/2). Hastalık hâlindekiler istirahat bitiminde derhâl, diğerleri müteakip celbe bırakılır (m.23/3).

Yurt Dışı Erteleme

Kanun m.38, yabancı ülkede çalışma iznini de içeren oturma izniyle veya doğrudan çalışma izniyle işçi, işveren, meslek ya da sanat mensubu olanlar; yabancı bandıralı gemide gemi adamı olanlar; ve ikamet eden çok vatandaşlık hakkına sahip olanlar için 35 yaş sonuna kadar erteleme öngörür. Başvuru bağlı bulunulan Türk konsolosluğuna yapılır.

Ertelemenin iptal şartı açıktır: erteleme süresi içinde herhangi bir takvim yılının yarısından fazlasını yurt içinde geçirenlerin ertelemesi iptal edilir (m.38/2).

Yoklama Kaçağı, Saklı ve Bakaya

Tanımlar m.21/1'de verilmiştir:

• Yoklama kaçağı: Tabi olduğu yoklama yılı içinde yoklamasını yaptırmayan
• Saklı: 20 yaşına girdiği hâlde ismini nüfus kayıtlarına geçirmemiş olan
• Bakaya: Sevke tabi olduğu hâlde sevkini yaptırmayan ya da sevk edildiği birliğe katılmayan
• Geç iltihak bakayası: Sevkini yaptırdığı hâlde tanınan yol süresi dışında birliğine katılan

İdari para cezası m.24'te düzenlenmiştir: kaçak kalınan gün süresi kadar, kendiliğinden gelenler ile yakalananlar için farklı gösterge üzerinden hesaplanır ve yeniden değerleme oranına göre artırılır. Cezayı vermeye yetkili makam askerlik şubesi başkanıdır (m.24/3). Ceza kesinleştikten sonra aynı eylem tekrarlanırsa Cumhuriyet başsavcılığına suç dosyası düzenlenir (m.24/4).

Bu Sayfada Ne Yok?

• Bedelli askerlik tutarı yok. Tutar, gösterge rakamının ödeme günü geçerli memur aylık katsayısıyla çarpımıyla bulunur ve katsayı değiştikçe değişir; sayfada rakam yazılmamıştır.
• Dövizle askerlik tutarı yok. Aynı sebeple yalnızca mekanizma aktarılmıştır.
• İdari para cezası tutarı yok. Kanundaki gösterge, yeniden değerleme oranına göre her yıl artırıldığı için güncel tutar yazılmamıştır.
• Celp dönemi tarihleri yok. Celp ve sevk tarihleri Bakanlıkça belirlenip ayrı ayrı duyurulur; bu sayfada takvim verilmemiştir.
• Askerlik süresi yok. Hizmet süreleri bu sayfanın konusu dışındadır.
• e-Devlet menü adımları yok. "Askerliğim" hizmetinin alt işlem adları doğrulanamadığı için adım adım yönlendirme yazılmamıştır.
• Sağlık muafiyeti kriterleri yok. Elverişlilik kararı yetkili sağlık kuruluna aittir; kriter listesi verilmemiştir.

Sık Sorulan Sorular

Askerlik yoklaması ne zaman yapılır?

Her yıl 1 Ocak'ta başlar ve 31 Aralık'a kadar devam eder (7179 sayılı Kanun m.14/2). Yoklama askerlik şubesinde, yurt dışında konsoloslukta veya e-Devlet üzerinden yapılabilir.

Öğrenci ertelemesinde yaş sınırı kaç?

Lise ve dengi okul öğrencisi için 22, fakülte-yüksekokul-meslek yüksekokulu öğrencisi için 28 yaşın tamamlandığı yılın sonu (m.20/2). Doktora, sanatta yeterlik ve ihtisasta sınır 35 yaştır (m.20/4-c).

Çalıştığım için askerliği erteletebilir miyim?

Özel sektörde çalışmak kanunda sayılan erteleme sebepleri arasında değildir. Kanun yalnızca belirli kamu personeli, aktif sporcular, orijinal araştırma yapanlar ve Millî Eğitim Akademisi öğretmen adayları için çalışma kaynaklı erteleme öngörür (m.20/4).

Sevk tarihinde çocuğum doğarsa ne olur?

Sevkten önceki veya sonraki iki ay içinde çocuğun doğması kanunda sayılan mazeretlerdendir (m.23). Belgenin askerlik şubesine teslimi hâlinde yükümlü müteakip celbe bırakılır ve m.24/1'deki idari para cezası uygulanmaz.

Yurt dışında yaşıyorum, erteleme kaç yaşa kadar?

35 yaşın tamamlandığı yılın sonuna kadar (m.38). Başvuru bağlı bulunulan Türk konsolosluğuna yapılır. Erteleme süresi içinde bir takvim yılının yarısından fazlası yurt içinde geçirilirse erteleme iptal edilir.

Bakaya ne demek?

Sevke tabi olduğu hâlde sevkini yaptırmayan ya da sevk edildiği birliğe katılmayan yükümlüdür (m.21/1-c). Sevkini yaptırıp tanınan yol süresi dışında birliğine katılan ise "geç iltihak bakayası" sayılır.

Celp duyurusunu görmedim, mazeret olur mu?

Kanun m.27, duyuruların TRT ve ulusal kanallarda zorunlu yayınla, ayrıca Bakanlığın resmî sitesi ve e-Devlet'te ilanla yapılacağını düzenler ve açıkça "bu duyuru ve ilan yükümlülere tebliğ mahiyetindedir" der.

Kaynak: 7179 sayılı Askeralma Kanunu (m.14, m.15, m.17, m.19, m.20, m.21, m.22, m.23, m.24, m.26, m.27, m.38) - Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) üzerindeki yürürlükteki kanun metni. Bedelli ve dövizle askerlik tutarları, idari para cezası miktarları ve celp takvimi içermez.