Deprem tehlike haritası nasıl okunur? Ne söyler, ne söylemez

Türkiye Deprem Tehlike Haritaları, bir konum için depremin ne zaman olacağını değil, belirli olasılık düzeylerinde ne kadar şiddetli bir yer hareketi beklenebileceğini söyler. Bu ayrım haritayı doğru okumanın anahtarı.

Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nin ilgili maddesi bağı kuruyor: boyutsuz harita spektral ivme katsayıları, dört farklı deprem yer hareketi düzeyi için bu haritalar kapsamında tanımlanmıştır. Yönetmelik dayanağını 7269 sayılı Kanun'un madde 3 hükmünden alıyor.

Harita ne veriyor?

Harita bir bölge etiketi değil, konuma bağlı sayısal değer veriyor. Sorgulama Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın tehlike haritası sistemi üzerinden yapılıyor ve kimlik doğrulaması isteniyor.

Dört yer hareketi düzeyi şöyle tanımlı:

"50 yılda aşılma olasılığı yüzde 10" ifadesi, önümüzdeki elli yıl içinde o değerin aşılma olasılığının yüzde on olduğunu anlatıyor. Bu bir olasılık ifadesi; tarih ya da büyüklük bildirimi değil.

"Deprem bölgesi" artık nasıl anılıyor?

Eski yaklaşımda ülke derecelendirilmiş bölgelere ayrılıyor ve bir yer "birinci derece deprem bölgesi" diye anılıyordu. Yürürlükteki yönetmelik bunun yerine konuma bağlı ivme katsayılarını ve bunlardan türeyen deprem tasarım sınıfını kullanıyor.

Pratik sonuç: bir yapı için belirleyici olan şey artık bölge derecesi değil, o konumun harita değerleriyle binanın kullanım sınıfının birleşiminden çıkan tasarım sınıfı.

Harita ne söylemez?

• Depremin ne zaman olacağını söylemez. Başkanlığın kendi deprem sözlüğündeki ifade açık: var olan koşullarda depremin önceden belirlenmesi mümkün değil.
• Belirli bir binanın güvenli olup olmadığını söylemez. Harita yer hareketi girdisini verir; binanın davranışı ayrı bir değerlendirmenin konusudur.
• Bir sonraki depremin büyüklüğünü söylemez.

Binanın kendi durumu için yapılan değerlendirme ayrı bir çerçeveye dayanıyor; performans düzeyleri ve hesap yöntemleri için bina deprem performans değerlendirmesi sayfamıza bakabilirsiniz.

Deprem izleme görevi kimde?

Ulusal deprem izleme ve kayıt görevi Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın deprem dairesine ait. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün ürün listesinde deprem yer almıyor; hava ile deprem arasında kurulan bağlantılar kurumsal bir dayanağa sahip değil.

Büyüklük ile şiddet aynı şey değil

Haritayı okurken karıştırılan bir başka kavram çifti var. Büyüklük depremin kaynağında açığa çıkan enerjinin ölçüsü ve tek bir değerdir; şiddet ise belirli bir yerdeki etkiyi anlatır ve konuma göre değişir. Tehlike haritası, konumdaki yer hareketi düzeyini verdiği için ikinci kavrama daha yakın durur.

Ayrıntı için deprem büyüklük ve şiddet farkı sayfamıza, hazırlık için deprem çantasında neler olmalı sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Deprem tahmini yok. Bu sitede tarih, yer ya da büyüklük öngörüsü yazılmaz.
• Belirli bir il ya da ilçe için risk sıralaması yok. Harita konuma bağlı değer verir; sıralama bu sayfanın konusu değildir.
• İvme katsayısı değerleri yok. Değerler konuma göre değişir ve kurumun kendi sorgulama sistemi üzerinden alınır.
• Eski bölge haritasının ilgasına ilişkin karar künyesi yok. Doğrulanamadı.
• Haritanın "en yüksek yer ivmesi" değerini verdiği bilgisi yok. Yönetmelik harita spektral ivme katsayısından söz ediyor.
• Bina güvenliği değerlendirmesi yok. Ayrı sayfanın konusudur.
• Sigorta ve prim bilgisi yok.

Sık Sorulan Sorular

Deprem tehlike haritası ne söyler?

Bir konum için belirli olasılık düzeylerinde beklenebilecek yer hareketi düzeyini. Depremin ne zaman olacağını söylemez.

"50 yılda yüzde 10 aşılma olasılığı" ne demek?

Önümüzdeki elli yılda o yer hareketi değerinin aşılma olasılığının yüzde on olduğu anlamına gelir. Bir tarih bildirimi değildir.

Birinci derece deprem bölgesi hâlâ kullanılıyor mu?

Yürürlükteki yönetmelik bölge derecesi yerine konuma bağlı ivme katsayılarını ve deprem tasarım sınıfını kullanıyor.

Haritadan kendi adresimi sorgulayabilir miyim?

Evet, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın tehlike haritası sistemi üzerinden; sorgulama kimlik doğrulaması istiyor.

Deprem tahmini mümkün mü?

Başkanlığın kendi deprem sözlüğüne göre var olan koşullarda mümkün değil.

Büyüklük ile şiddet arasındaki fark nedir?

Büyüklük kaynaktaki enerjinin ölçüsüdür ve tektir; şiddet belirli bir yerdeki etkiyi anlatır ve konuma göre değişir.

Kaynak: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Türkiye Deprem Tehlike Haritası (afad.gov.tr) ve deprem sözlüğü (afad.gov.tr); Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, harita spektral ivme katsayılarına ilişkin madde (mevzuat.gov.tr); 7269 sayılı Kanun (mevzuat.gov.tr). İvme katsayısı değerleri konuma göre değiştiği ve kurumun sorgulama sistemi üzerinden alındığı için bu sayfada yazılmamıştır. Eski bölge haritasının ilgasına ilişkin karar künyesi doğrulanamadı. Son kontrol 11 Kasım 2026.