Yasal mirasçılar kimlerdir? Zümre sistemi ve eşin payı

Türk Medeni Kanunu'nda yasal mirasçılar üç zümreye ayrılır ve bir üst zümre varsa alt zümre mirasçı olmaz. Sağ kalan eşin durumu ayrıdır: eş hiçbir zümrenin içinde değildir, zümrelerle birlikte mirasçı olur ve payı hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre değişir.

Zümre, kanunun kullandığı derece anlamında bir terim: mirasbırakana kan bağıyla bağlı kişilerin oluşturduğu gruplardan her biri.

Birinci zümre: altsoy

4721 sayılı Kanun'un madde 495 hükmüne göre birinci derece mirasçılar mirasbırakanın altsoyudur. Çocuklar eşit olarak mirasçıdır. Önce ölen bir çocuğun yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır; yani ölen çocuğun payı torunlara geçer.

İkinci zümre: ana ve baba

Madde 496: altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları ana ve babadır ve eşit olarak mirasçı olurlar. Önce ölen ana ya da babanın yerini kendi altsoyu, yani mirasbırakanın kardeşleri ve onların çocukları alır. Bir tarafta hiç mirasçı yoksa bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır.

Üçüncü zümre: büyük ana ve büyük baba

Madde 497: altsoyu, ana-babası ve onların altsoyu bulunmayanın mirasçıları büyük ana ve büyük babalardır; onların yerini de halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır.

Bu maddede sağ kalan eş bakımından özel bir sınır var: eş varsa dördüncü dereceye gidilmez. Büyük ana ya da babadan birinin önce ölmesi hâlinde payı kendi çocuğuna, çocuğu yoksa o taraftaki diğerine, o tarafın ikisi de ölmüşse diğer tarafa geçer.

Sağ kalan eşin payı

Bu dört hâl madde 499'da sayılıdır. Sık yapılan hata eşin payını her durumda dörtte bir sanmaktır; görüldüğü gibi pay zümreye göre tamamına kadar çıkabilir.

Evlatlık ve mirasçısız ölüm

Madde 500: evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur. Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. İlişki tek yönlüdür: evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olmaz.

Madde 501'e göre mirasçı bırakmaksızın ölen kimsenin mirası Devlete geçer.

Evlilik dışı doğup soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulanlar, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur (madde 498).

Mirasçıların tasarruf özgürlüğünü sınırlayan kurallar için mirasta saklı pay sayfamıza, mirasın reddi için mirasın reddi ve veraset beyan süreleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu Sayfada Ne Yok?

• Somut olaya ilişkin pay hesabı yok. Pay dağılımı mirasçıların sayısına ve derecesine göre değişir; bu sayfa kanundaki kuralı aktarır.
• Hukukî tavsiye yok. Sayfa bilgi verir; değerlendirme avukata aittir.
• Veraset ve intikal vergisi tutarı yok. Tutarlar her yıl değiştiği için yazılmaz.
• Mal rejiminden doğan alacak yok. Eşin mal rejimi tasfiyesinden doğan talebi miras payından ayrı bir konudur.
• Yargı kararı yorumu yok. Sayfa kanun metnine dayanır.
• Yabancılık unsuru taşıyan miras yok. Milletlerarası özel hukuk kuralları ayrı bir konudur.
• Mirastan çıkarma ve mirastan yoksunluk ayrıntısı yok. Ayrı maddelerin konusudur.

Sık Sorulan Sorular

Yasal mirasçılar kimlerdir?

Üç zümre hâlinde altsoy; ana-baba ve onların altsoyu; büyük ana-baba ve onların altsoyu. Sağ kalan eş bu zümrelerle birlikte mirasçı olur.

Sağ kalan eş ne kadar pay alır?

Altsoyla birlikte 1/4, ana-baba zümresiyle 1/2, büyük ana-baba zümresiyle 3/4; bunların hiçbiri yoksa mirasın tamamı.

Torunlar ne zaman mirasçı olur?

Kendi ana ya da babası mirasbırakandan önce ölmüşse, halefiyet yoluyla onun payını alırlar.

Kardeşler mirasçı olabilir mi?

Evet, ancak ikinci zümre içinde: mirasbırakanın altsoyu yoksa ve ana ya da babası önce ölmüşse, onların yerini kendi altsoyu olarak kardeşler alır.

Evlatlık mirasçı olur mu?

Evet. Madde 500'e göre evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur ve kendi ailesindeki mirasçılığı da sürer. Tersi geçerli değildir.

Hiç mirasçısı olmayan kişinin malları ne olur?

Madde 501 uyarınca Devlete geçer.

Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun güncel metni, madde 495-501 (mevzuat.gov.tr). Zümre sıralaması, halefiyet ilkesi, sağ kalan eşin dört hâle göre payı, evlatlığın durumu ve mirasçısız ölüm hâli bu maddelerden okunmuştur. Somut pay hesabı ve hukukî değerlendirme sayfanın kapsamı dışındadır. Son kontrol 11 Kasım 2026.